Uzasadnienie
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2014 r. oddalono skargę P. D. (dalej też jako skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez licencji.
Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika procesowego adwokata P. Z., złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, a następnie, po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Z podanych przez skarżącego w formularzu informacji wynika, iż skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W rubryce 10 Formularza skarżący oświadczył, iż osiąga miesięczny dochód w wysokości 2.100 zł brutto z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej. Skarżący podkreślił, że obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym wobec dziecka w wysokości 800 zł miesięcznie.
Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedstawione dokumenty były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika procesowego, został wezwany pismem z dnia 5 listopada 2014 r. do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie:
- - zeznania podatkowego skarżącego za rok 2013,
- - dokumentu wskazującego na wysokość dochodu osiągniętego przez skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej od początku bieżącego roku podatkowego,
- - dokumentu potwierdzającego wysokość alimentów uiszczanych przez skarżącego na rzecz syna, o których mowa w rubryce 11 formularza PPF (np. ostatnie orzeczenie Sądu ustalające wysokość świadczenia alimentacyjnego),
- - wyjaśnienia kwestii pokrywania kosztów utrzymania syna skarżącego przez drugiego z rodziców, tj. matkę,
- - wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i lokat (w tym kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonane w tym okresie,
- - dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. czynsz najmu, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń (np. kredyty, pożyczki, koszty leczenia).
Pismem z dnia 24 listopada 2014 r. strona skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przedłużeniem terminu udzielenia odpowiedzi na ww. wezwanie Sądu.
Sąd pismem z dnia 19 grudnia poinformował skarżącego o przedłużeniu terminu do wykonania wezwania Sądu z dnia 5 listopada 2014 r. o 7 dni od dnia doręczenia tego pisma. Pismo zostało doręczone na adres pełnomocnika skarżącej w dniu 23 grudnia 2014 r..
Skarżący żądanych dokumentów nie przedstawił, nie udzielając również żadnych wyjaśnień dotyczących jego sytuacji majątkowej.
Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej cyt. jako p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczynił.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319).
Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, w szczególności potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez skarżącego dochodów, brak było możliwości ustalenia, czy P. D. wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego).
Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego i członków jego rodziny.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.