Uzasadnienie
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 i\, poz. 1257 j.t.) oraz art. 7 ust. 1, pkt 1, art. 12 ust. 1, art. 24 ust. 1, 4 i 5 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. z 2016 r., poz. 1928, z późn. zm.), utrzymał w mocy swoją własną decyzję z [...] sierpnia 2017 r. [...] nakładającą na przedsiębiorcę J. Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą S. w I. – O. (ul. [...] 28A) obowiązek uiszczenia na rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbki benzyny bezołowiowej Pb 95 o numerze [...], niespełniającej wymagań jakościowych.
Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z 12 czerwca 2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej przekazał do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów protokół kontroli wraz z materiałami kontroli przeprowadzonej na stacji paliw w I. – O., przy ul. [...] 28A, należącej do przedsiębiorcy J. Z. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą S. w I. – O. (dalej także: "Przedsiębiorca" lub "Skarżący"). W trakcie kontroli przeprowadzonej [...] maja 2017 r. na ww. stacji paliw, inspektorzy pobrali do badań z partii liczącej 700 litrów próbki benzyny bezołowiowej Pb 95, tj. próbkę numer [...] i próbkę kontrolną numer [...] w ilości 4 i 0,8 litra każda, na podstawie protokołu pobrania próbek paliw nr [...]. Próbka ta została przekazana do akredytowanego, niezależnego Specjalistycznego Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej UOKiK w B., według protokołu przyjęcia do badania nr [...]. Badania laboratoryjne przeprowadzone przez akredytowane, niezależne Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej UOKiK w B. (protokół z badań nr [...]) wykazały, że oferowana w dniu kontroli benzyna bezołowiowa Pb 95 (o numerze próbki [...]), nie spełnia wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 października 2015 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1680), zwanego dalej: "rozporządzeniem", z uwagi na zawyżony parametr prężność par VP (metoda DVPE), którego wynik badania wyniósł 63,6 kPa, przy wymaganiach jakościowych dla okresu letniego trwającego od dnia 1 maja do 30 września 45,0 - 60,0 kPa.
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów mając na uwadze wyniki badań laboratoryjnych przeprowadzonych przez akredytowane, niezależne Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej UOKiK w B. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia wysokości należności pieniężnej stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki benzyny bezołowiowej Pb 95 oraz nałożenia na przedsiębiorcę obowiązku jej uiszczenia na rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją [...] z [...] sierpnia 2017 r., Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nałożył na skarżącego obowiązek uiszczenia na rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbki benzyny bezołowiowej Pb 95 o numerze [...], niespełniającej wymagań jakościowych.
Następnie skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją [...] z [...] sierpnia 2017 r. Zdaniem skarżącego pobrana próbka spełniała wymagania jakościowe dla okresu zimowego. Stwierdził, iż paliwo sprzedawane na jej stacji zawsze było najlepszej jakości, ze względu na zakup w renomowanych firmach. Klienci nie składali reklamacji ponieważ paliwo wprowadzane do obrotu zgodne było z normą jakościową.
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ponownie rozpoznając sprawę stwierdził, że badania laboratoryjne przeprowadzone przez akredytowane, niezależne Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej UOKiK w B. (protokół z badań nr [...]) wykazały, że oferowana w dniu kontroli benzyna bezołowiowa Pb 95 (o numerze próbki [...]), nie spełnia wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 października 2015 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1680), zwanego dalej: "rozporządzeniem", z uwagi na zawyżony parametr prężność par VP (metoda DVPE), którego wynik badania wyniósł 63,6 kPa, przy wymaganiach jakościowych dla okresu letniego trwającego od dnia 1 maja do 30 września 45,0 - 60,0 kPa. Strona nie skorzystała z możliwości badania próbki kontrolnej benzyny bezołowiowej 95 (nr [...]) i w związku z tym wynik badania próbki benzyny bezołowiowej 95 (nr [...]), stał się wynikiem ostatecznym.
W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ stwierdził, że wprowadzenie do obrotu benzyny bezołowiowej 95 niespełniającej wymagań jakościowych określonych w rozporządzeniu, stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 i art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw.
Odnosząc się do treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ powołując brzmienie art. 12 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw wyjaśnił, że celem jaki legł u podstaw wydania ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, jest ograniczenie negatywnych skutków oddziaływania paliw na środowisko oraz zdrowie ludzi. Dla realizacji tego celu został stworzony system monitorowania i kontrolowania jakości paliw mający za cel przeciwdziałanie transportowaniu, magazynowaniu, wprowadzaniu do obrotu paliw niespełniających wymagań jakościowych określonych w odrębnych przepisach. Do zadań systemu należy m.in. kontrolowanie jakości paliw u przedsiębiorców. Organ podkreślił, że w sprawie niniejszej inspektor w toku postępowania kontrolnego pobiera dwie próbki (próbkę i próbkę kontrolną), z których jedna badana jest z urzędu, a druga - próbka kontrolna - na wniosek Kontrolowanego.
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyjaśnił, że rozstrzygnięcia w zakresie zobowiązania przedsiębiorcy do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań, wydaje w oparciu o zebrany materiał dowodowy, którego kluczowymi elementami są udokumentowane protokołami czynności kontrolne i wyniki badań laboratoryjnych. W sytuacji gdy przeprowadzone badania wykazują, że paliwo spełnia wymagania jakościowe, koszt tych badań ponosi Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jako zarządzający systemem monitorowania i kontrolowania jakości paliw, na podstawie umowy zawartej z akredytowanym laboratorium. Jeżeli natomiast przeprowadzone badania wykazują, że paliwo nie spełnia wymagań jakościowych, koszty tych badań ponosi kontrolowany przedsiębiorca, co ma miejsce w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, że kontrola miała miejsce w okresie letnim, zaś paliwo nabyła w okresie zimowym, w którym to okresie spełniało ono wymagania jakościowe, organ wyjaśnił, że w interesie Przedsiębiorcy leżeć powinna taka organizacja dostaw i ilość nabywanej benzyny bezołowiowej 95, aby w danym okresie paliwo wprowadzane do obrotu i oferowane konsumentom spełniało wymagania jakościowe określone dla danego okresu. Ze względu na warunki atmosferyczne dla benzyn wyróżnia się następujące okresy, w których wartości poszczególnych parametrów mogą się zmieniać. Zmiany te zostały określone w treści rozporządzenia w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych. Rozporządzenie określa dla benzyn silnikowych z maksymalną zawartością tlenu do 2,7% (m/m) stosowanych w szczególności w pojazdach oraz rekreacyjnych jednostkach pływających wyposażonych w silniki z zapłonem iskrowym (tzw. E5) następujące okresy w ciągu roku:
- 1) letni - od 1 maja do 30 września;
- 2) dwa okresy przejściowe - od 1 marca do 30 kwietnia oraz od 1 października do 31 października;
- 3) zimowy - od dnia 1 listopada do końca lutego.
Zatem nabywając 12 kwietnia 2017 r. benzynę bezołowiową 95 - zgodnie z twierdzeniem skarżącego, spełniającej wymagania dla okresu zimowego - na osiemnaście dni przed końcem okresu przejściowego, Przedsiębiorca musiał się liczyć z faktem, iż w okresie letnim będzie oferował w sprzedaży paliwo niespełniąjące wymagań jakościowych.
Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, iż nieprawdą jest, że nie skorzystał z przysługującego mu prawa do wypowiedzenia się w sprawie wszczętego postępowania administracyjnego, ponieważ kontaktował się telefonicznie z osobą prowadzącą postępowanie, organ wyjaśnił, że Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w O. zawiadomił o popełnieniu przestępstwa prokuraturę rejonową, która prowadzi postępowanie we własnym zakresie. Z tego też względu skarżący został wezwany na przesłuchanie celem złożenia wyjaśnień. Ponadto postępowanie toczące się przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest postępowaniem administracyjnym wszczętym z urzędu w celu nałożenia na kontrolowanego obowiązku uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki benzyny bezołowiowej Pb 95 niespełniąjącej wymagań jakościowych.
Następnie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów obu instancji. Decyzjom zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy art. 24 ust. 1, 4 i 5 w związku z art. 12 ust. 1, art,7 ust. 1 pkt 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 roku o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U 20I6r. poz. 1928, z późń. zm.) poprzez błędne sklasyfikowanie pobranej do badań próbki paliwa tzw. zimowego jako paliwa tzw. letniego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że nie zasługuje ona na uwzględnienie i podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej "p.p.s.a." - Dz. U. z 2017 poz. 1369, ze zm.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie jest ona zasadna.
Na wstępie zauważyć należy, że podstawę faktyczną wydania decyzji zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji stanowił wynik badań laboratoryjnych próbki benzyny bezołowiowej Pb 95 niespełniającej wymagań jakościowych.
Stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy o systemie –paliwa transportowane, magazynowane, wprowadzane do obrotu oraz gromadzone w stacjach zakładowych powinny spełniać wymagania jakościowe określone dla danego paliwa, ze względu na ochronę środowiska, wpływ na zdrowie ludzi oraz prawidłową pracę silników zamontowanych w pojazdach, ciągnikach rolniczych, a także maszynach nieporuszających się po drogach, a także rekreacyjnych jednostkach pływających.
W niniejszej sprawie próbki benzyny bezołowiowej Pb 95 (próbkę i próbkę kontrolną) pobrano w dniu [...] maja 2017 r. Badania laboratoryjne przeprowadzone przez Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej UOKiK w B. (protokół z badań [...]) wykazały, że oferowana w dniu kontroli benzyna (o numerze próbki [...]), nie spełnia wymagań jakościowych określonych w obowiązującym w dniu kontroli § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 października 2015 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1680), zwanego dalej: "rozporządzeniem", z uwagi na zawyżony parametr prężność par VP (metoda DVPE), którego wynik badania wyniósł 63,6 kPa, przy wymaganiach jakościowych dla okresu letniego trwającego od dnia 1 maja do 30 września 45,0 - 60,0 kPa.
Wyjaśnić należy, że Prezes UOKiK, zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o systemie, zarządza systemem monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Celem, jaki legł u podstaw wydania ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, było ograniczenie negatywnych skutków oddziaływania paliw na środowisko oraz zdrowie ludzi (art. 1 ust. 1 pkt 1). Dla realizacji tego celu został stworzony system monitorowania i kontrolowania jakości paliw (art. 11 ust.
1) mający za cel przeciwdziałanie transportowaniu, magazynowaniu, wprowadzaniu do obrotu paliw niespełniających wymagań jakościowych określonych w odrębnych przepisach. Do zadań systemu należy między innymi kontrolowanie jakości paliw u przedsiębiorców. Systemem zarządza Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i czyni to przy pomocy Inspekcji Handlowej. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o systemie inspektor w toku postępowania kontrolnego pobiera dwie próbki (próbkę i próbkę kontrolną), z których jedna badana jest z urzędu, a druga – próbka kontrolna – na wniosek kontrolowanego. Przepis art. 24 ust. 1 omawianej ustawy, w sytuacji, gdy badania wskazują, że paliwo nie spełnia wymagań jakościowych, obliguje zarządzającego systemem do nałożenia na kontrolowanego w drodze decyzji, obowiązku uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań. Dodatkowo należy wyjaśnić, że w sytuacji, gdy przeprowadzone badania wykażą, że paliwo spełnia wymagania jakościowe, koszt tych badań ponosi Prezes UOKiK jako zarządzający systemem monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Wobec powyższego działania podjęte przez organ miały swoje oparcie w przepisach.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że organ w sposób błędny sklasyfikował pobraną do badań próbkę paliwa tzw. zimowego jako paliwa tzw. letniego, stwierdzić należy, że kontrola stacji paliw miała miejsce w dniu [...] maja 2017 r. Przepis § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 9 października 2015 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1680) określił wymagania jakościowe dla benzyn silnikowych. Parametr prężności par paliwa w okresie letnim (od 1 maja do 30 września) określono na maksimum 60,0 kPa. Badania laboratoryjne pobranej próbki wykazały, że paliwo nie spełniało wymagań w zakresie prężności par określonych w powoływanym rozporządzeniu Ministra Gospodarki, bowiem parametr ten dla badanej próbki wynosił 63,6 kPa. Prawidłowości wyników badań, to jest prężności par benzyny 63,6 kPa, skarżący nie kwestionował.
Sąd zauważa, iż nabywając w dniu 12 kwietnia 2017 r. (okresie przejściowym) dużą partię benzyny bezołowiowej 95, skarżący miał świadomość, iż prężność par tego paliwa jest właściwa dla okresu przejściowego i jako podmiot profesjonalnie zajmujący się jego sprzedażą powinna realnie oceniać możliwość wyzbycia się tego towaru przed dniem 1 maja, to jest początkiem okresu letniego. Tak więc konkretna partia paliwa, niespełniająca wymagań okresu letniego w zakresie prężności par, mogła zostać sprzedana w okresie przejściowym, a nie letnim.
Reasumując podstawą oceny Prezesa UOKiK, czy próbka paliwa pobrana w dniu kontroli spełniała, czy nie spełniała wymagań jakościowych był protokół z badań przekazany przez akredytowane laboratorium, które wykonało badanie. W niniejszej sprawie Prezes UOKiK zasadnie uznał, na podstawie protokołu z badań przedłożonego przez akredytowane laboratorium, że paliwo nie spełniało wymagań jakościowych określonych w ustawie o systemie, co zobligowało go do nałożenia na skarżącego obowiązku uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki benzyny bezołowiowej Pb95.
W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że organy w toku postępowania zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 Kpa.), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w decyzjach, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 Kpa.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku