Uzasadnienie
Decyzją Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2005r. orzeczono, iż p. K.K. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia [...] stycznia 1999r. do chwili obecnej ("do nadal").
W uzasadnieniu stwierdzono, iż postępowanie w powyższej sprawie zostało wszczęte na wniosek zainteresowanej, która zażądała zajęcia stanowiska w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, polegającą na udzielaniu korepetycji z biologii.
Z dokumentacji sprawy wynika, że zainteresowana prowadzi powyższą pozarolniczą działalność gospodarczą od dnia [...] października 1998r. do chwili obecnej. Posiada ona jednocześnie status pracownika, wynikający z faktu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w [...] oraz [...].
W związku z powyższym stwierdzono, że do dnia [...] marca 2003r. kwestie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego regulowała, obowiązująca od dnia 1 stycznia 1999r., ustawa z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Zgodnie z art. 8 pkt 1 lit c tej ustawy osoby objęte ubezpieczeniem społecznym, które były osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą, podlegały obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Obecnie kwestię tą reguluje art. 9 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązującej do dnia 30 września 2004r., oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c obowiązującej obecnie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W oparciu o przepisy trzech kolejnych ustaw, tj. art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 12 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, oraz art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym – ustawie z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, z późn. zm.), tj. od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej do dnia jej zaprzestania.
Dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz wykreślenie tegoż wpisu z tej ewidencji (najczęściej z powodu zakończenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną), a nie faktyczne zaprzestanie jej wykonywania, np. z powodu choroby czy też tzw. zawieszenia działalności. Przepisy ustawy z dnia 6 sierpnia 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807), jak również ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. nie przewidują bowiem możliwości zawieszenia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej.
Zainteresowana, posiadająca status pracownika i prowadząca jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą, na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych objęta jest ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi z dwóch ww. tytułów. Dlatego też, zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek należą do właściwości organów ubezpieczenia społecznego.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła zainteresowana wskazując na swoją niekorzystną i niesprawiedliwą sytuację prawną związaną z żądaniem płacenia składki zdrowotnej z każdego tytułu.
Decyzją Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2005r. utrzymano w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2005r.
W uzasadnieniu wskazano, iż na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135, z późn. zm.), obowiązującej od dnia 1 października 2004r., oraz zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391, z późn. zm.), obowiązującej do dnia 30 września 2004r., oraz zgodnie z art. 8 pkt 1 lit c ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153, z późn. zm.), obowiązującej od dnia 31 marca 2003r. – obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 obowiązującej ustawy, tj. ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. – powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, z późn. zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.
Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.
Podjęcie działalności gospodarczej przez zainteresowaną mogło nastąpić, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.), po uzyskaniu wpisu do ewidencji gospodarczej.
Ponadto dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej istotne znaczenie ma moment rozpoczęcia i zakończenia wykonywania takiej działalności, zgodny z przepisami prawa, nie zaś zaprzestanie jej wykonywania np. wskutek "zawieszenia" działalności z uwagi na brak osiągania przychodów. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, zawartym w postanowieniu z dnia 17 lipca 2003r., sygn. II UK 111/03, faktyczne niewykonywanie działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienie lub w czasie ich poszukiwania, nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności i nie powoduje uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego.
Posiadanie przez zainteresowaną statusu pracownika nie wyłączyło podlegania przez nią obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135, z późn. zm.), obowiązującej od dnia 1 października 2004r. – w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
Jednocześnie zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391, z późn. zm.), obowiązującej od dnia 30 września 2004r., oraz zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153, z późn. zm.), obowiązującej od dnia 31 marca 2003r. - jeżeli są spełnione przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 9 ust. 1 (art. 8 ustawy z dnia 6 lutego 1997r.) z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła zainteresowana wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem, a w szczególności naruszającej art. 7 K.p.a. Skarżąca podkreśliła, że nigdy nie wnosiła o trwałe zaprzestanie wykonywania działalności (której nie wykonywała w okresie wakacyjnym), a jej sprawę potraktowano ogólnikowo, bez wymaganego indywidualnego podejścia, nie wchodząc w jej motywy i sytuację zawodową.
W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie powtarzając w zasadzie argumentację użytą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Prezes wskazał, że zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...] lutego 2000r., sygn. akt [...], przychody uzyskiwane ze stosunku pracy oraz równocześnie z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej stanowią łączną podstawę do opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne, zgodnie z art. 21 i art. 22 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153, z późn. zm.). Jednocześnie w myśl wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] czerwca 2002r., sygn. akt [...], składka na ubezpieczenie zdrowotne winna być opłacana od wszystkich przychodów uzyskiwanych przez osobę podlegającą ubezpieczeniu społecznemu.
W tej sytuacji brak było podstaw prawnych do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2005r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2005r., którą orzeczono, iż skarżąca podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia [...] stycznia 1999r. do chwili obecnej.
Powołana wyżej decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia została wydana na wniosek zainteresowanej, która zażądała zajęcia stanowiska w sprawie obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym w związku z prowadzoną przez nią od dnia [...] października 1998r. działalnością gospodarczą. Jest to zgodne z art. 109 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w myśl którego wniosek o rozpatrzenie sprawy dotyczącej m.in. objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym powinien zgłosić ("zgłasza") ubezpieczony.
W związku z tak postawionym pytaniem w decyzji odniesiono się do stanów prawnych istniejących pod rządami trzech ustaw, które poczynając od 1997r. do chwili obecnej regulowały kwestie związane z objęciem ubezpieczeniem zdrowotnym, a mianowicie: 1) ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153, z późn. zm.), obowiązującej do dnia 1 stycznia 1999r., 2) ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391, z późn. zm.), obowiązującej od dnia 7 lutego 2003r. oraz 3) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135, z późn. zm.), obowiązującej od dnia 1 października 2004r.
Ponadto w decyzji odwołano się do przepisów obowiązującej ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887, z późn. zm.). Przywołano również przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 6 sierpnia 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807) dla uzasadnienia tezy, iż nie przewidują one możliwości zawieszenia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej.
Właściwość organów orzekających w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości. Zgodnie z art. 107 ust. 5 pkt 16 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. do zadań dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu należy wydawanie decyzji w sprawach ubezpieczenia zdrowotnego, zaś w myśl art. 102 ust. 5 pkt 24 do zadań Prezesa Funduszu należy podejmowanie decyzji w sprawach określonych w ustawie. Zakres przedmiotowy spraw rozstrzyganych w formie decyzji dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu określa (ogranicza) art. 109 powołanej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, do których ustawa zalicza sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Do tych spraw nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należące do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.
Dyrektor oddziału wojewódzkiego rozpatruje sprawy określone w ust. 1 w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia ich wniesienia, wydając decyzję, której uzasadnienie sporządza z urzędu (ust. 4). Odwołanie od tej decyzji wnosi się do Prezesa Funduszu w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania. Zgodnie z art. 110 ustawy od decyzji Prezesa Funduszu w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Na tle przedstawionych przepisów nie ulega wątpliwości, że:
- - wniosek skarżącej dotyczył indywidualnej sprawy dotyczącej obowiązku objęcia ubezpieczeniem społecznym;
- - postępowanie w sprawie zostało wszczęte w sposób właściwy, tzn. na wniosek ubezpieczonego;
- - organy Narodowego Funduszu Zdrowia (wykonawcze) były uprawnione do załatwienia sprawy w formie decyzji;
- - ustalony przez ustawę tryb postępowania w sprawie został zachowany.
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego jest obecnie (i był na gruncie poprzednio obowiązujących ustaw regulujących tę dziedzinę spraw, powołanych powyżej) związany z obowiązkiem podlegania ubezpieczeniom społecznym. Mianowicie, zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi (ust. 1), które są m.in. pracownikami w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (lit. a) oraz osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą (lit. c). Zgodnie z art. 69 ust. 1 powołanej ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.
Z kolei w myśl art. 82 ust. 1 powołanej ustawy w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.
W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż skarżąca jest pracownikiem w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniach społecznych oraz prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Z obu tych tytułów skarżąca spełnia wymogi do objęcia ubezpieczeniem społecznym. Co za tym idzie, zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej obowiązkowo podlega ona ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu – od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. W tym samym okresie podlega ona zatem ubezpieczeniu zdrowotnemu i jest zobowiązana za ten okres opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Ponieważ zaś przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej skarżącej stanowią odrębny i kolejny (drugi) tytuł do objęcia jej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna być opłacana z tego tytułu odrębnie.
W związku z przeprowadzonym wywodem organy orzekające w sprawie prawidłowo rozstrzygnęły w kwestii terminów rozpoczęcia i zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej, a także w sprawie przerw czy "zawieszenia" tej działalności, mających uprawniać do niepłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne. Sąd podziela w szczególności stanowisko, że na gruncie obowiązujących od 1999r. przepisów prawnych czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego osób prowadzących działalność gospodarczą o charakterze nierolniczym, a więc także czas podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Obowiązek ten jest również (z wyłączeniem rolników lub ich domowników w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników) niezależny od rodzaju prowadzonej nierolniczej działalności gospodarczej.
W rezultacie należy stwierdzić, że na podstawie obowiązujących przepisów, a w szczególności przepisów regulujących świadczenia opieki zdrowotnej, brak podstaw prawnych do spełnienia żądania skarżącej, tj. do "zawieszenia" obowiązku opłacania przez nią składek na ubezpieczenie zdrowotne przez okres wakacji szkolnych.
Jednym z zarzutów podniesionych w skardze był zarzut ogólnikowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz załatwienia sprawy skarżącej bez wymaganego indywidualnego podejścia, bez szczegółowej analizy jej motywów i sytuacji zawodowej. Należy w związku z tym stwierdzić, że zgodnie z art. 65 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych ubezpieczenie zdrowotne jest oparte przede wszystkim na zasadzie równego traktowania oraz solidarności społecznej; również ustawa z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych "...stoi na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan cywilny, stan rodzinny." Zgodnie z tą ostatnia ustawą zasada równego traktowania dotyczy w szczególności: 1) warunków objęcia systemem ubezpieczeń społecznych, 2) obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie społeczne, 3) obliczania wysokości świadczeń, 4) okresu wypłaty świadczeń i zachowania prawa do świadczeń.
W rezultacie na podstawie obowiązujących przepisów nie można znaleźć podstaw do indywidualizacji obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne – zwłaszcza w przypadku przedstawionym przez skarżącą, żądającą zwolnienia z opłat w okresie wakacyjnym, a więc w istocie zakładającą niedopuszczalną możliwość "zawieszenia" wykonywania działalności gospodarczej na ten okres.
Trzeba również podkreślić, że organy orzekając w sprawie trafnie podkreśliły kontynuację rozwiązań dotyczących ubezpieczenia zdrowotnego przyjętych w przepisach trzech kolejnych ustaw regulujących tą problematykę i dokonały prawidłowej wykładni tych przepisów jednoznacznie udowadniając, że skarżąca powinna opłacać świadczenia za ubezpieczenie zdrowotne za cały okres działalności, bez żadnych przerw.
Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.