Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił Panu K. K. wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2004 r. [...] w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników.
W uzasadnieniu decyzji wskazano miedzy innymi, że: Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisu art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 91, poz.873), w zakresie wyłączenia z dniem 1 października 2004 r. z ubezpieczenia społecznego rolników osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowanych na zasadach ogólnych. Skargę o wznowienie postępowania należało wnieść w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia TK, czyli do dnia 21 kwietnia 2006 r. natomiast skarga wpłynęła do OR KRUS we W. w dniu 2 listopada 2006 r. W związku z niezachowaniem terminu określonego w art. 145a § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego do złożenia skargi o wznowienie postępowania, odmówiono wznowienia postępowania. Uzasadnienie zawierało również pouczenie, że od niniejszej decyzji przysługuje prawo do zaskarżenia powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji.
Skargę należy złożyć w siedzibie Oddziału Regionalnego KRUS we W. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Pan K. K. zwany dalej skarżącym. W uzasadnieniu wskazał, że o orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego poinformowany został pismem KRUS w dniu 24 kwietnia 2006 r. Powyższe pismo wskazywało, iż termin do złożenia skargi upływa z dniem 21 kwietnia 2006 r. Podobnie jak wcześniej znowu nikt nie przewidział, że stosowne Urzędy nie dotrą na czas z informacją do zainteresowanych rolników. W końcu wielu rolników w tym również on, zostało oszukanych i spełniając kryteria przynależności do KRUS musiało płacić ZUS.
Szczególnie w stosunku do takich rolników należało dołożyć odpowiedniej staranności i umożliwić im automatyczne przejście do KRUS lub odpowiednio długi czas na złożenie skargi czy wniosku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest jego dwuinstancyjność (art. 15 k.p.a.).
Od decyzji w sprawie odmowy wznowienia postępowania służy odwołanie, dotyczy bowiem ona nowej sprawy, do której stosuje się zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków odwoławczych należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 powołanej wyżej ustawy).
Dopiero wskutek złożenia przysługującego stronie środka odwoławczego uzyskuje ona prawo zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięcia wydanego po jego rozpatrzeniu (p. T. Woś "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wyd. LexisNexis, Warszawa, 2005 r., str. 239).
W niniejszej sprawie skarżący nie wyczerpał toku instancyjnego, gdyż nie złożył wniosku o powtórne rozpoznanie sprawy stosując się do błędnego pouczenia organu o możliwości zaskarżenia decyzji do WSA.
Prezes KRUS w zaskarżonej decyzji pouczył Skarżącego o przysługującym mu prawie do złożenia skargi na swoją decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Stosownie do art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia jeżeli nie wyczerpano toku instancji.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn była niedopuszczalna. W tym wypadku nie nastąpiło wyczerpanie toku instancji.
Na marginesie niniejszej sprawy należy zauważyć, że zgodnie z prawomocnym Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Wydział III sygn. akt III SA/WA 1890/06 po wyczerpaniu trybu instancyjnego odwołanie od decyzji ostatecznej dotyczącej wznowienia postępowania przysługuje do Sądu Powszechnego, gdyż jak wskazano w powyższym rozstrzygnięciu od decyzji, o których mowa wart. 83a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm.) przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego. Bez znaczenia jest okoliczność, że jako tryb właściwy do wznowienia, uchylenia lub unieważnienia decyzji wskazano tryb przewidziany przepisami k.p.a. Jak wynika bowiem z art. 2 ust. 2 ustawy o u.s.r. Prezes KRUS jest centralnym organem administracji rządowej. Oznacza to obowiązek stosowania przezeń przy wydawaniu decyzji przepisów właśnie k.p.a. Podkreślić należy, że ustawodawca, świadomy administracyjnego charakteru decyzji w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu i wymiaru składek, uznał za właściwe ocenę zasadności tych decyzji przekazać do oceny sądom powszechnym, a nie administracyjnym.
Zasadnicze znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu ma przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie. Decyzje podejmowane w trybach nadzwyczajnych, służących do weryfikacji decyzji ostatecznych z istoty swej muszą odnosić się do przedmiotu sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Przyjmując założenie racjonalności ustawodawcy brak jest podstaw do różnicowania właściwości sądów w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników i wymiaru składek w zależności od tego, czy zaskarżona została decyzja wydana w trybie zwykłym, czy też nadzwyczajnym.