Uzasadnienie
W złożonym w dniu [...] maja 2013 r. (na urzędowym formularzu PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca I. S. zażądała ustanowienia pełnomocnika (radcy prawnego lub adwokata). W uzasadnieniu wniosku podała, że nie jest w stanie opłacić pełnomocnika z wyboru w celu sporządzenia skargi kasacyjnej.
Z informacji zawartych w formularzu wniosku wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonkiem i dwoma pełnoletnimi córkami (w wieku 18 i 20 lat). Jako jedyny składnik majątkowy swojej rodziny skarżąca wskazała 15-letni samochód. Podała też, że mieszka (wraz z mężem i córkami) u rodziny. Oświadczyła, iż jedynym dochodem rodziny jest wynagrodzenie jej męża za pracę w kwocie 2.000 zł brutto miesięcznie. Natomiast skarżąca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej odnotowuje stratę w wysokości 8.350 zł w skali miesiąca.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca (w piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. - data stempla pocztowego) wyjaśniła, że młodsza córka uczy się, a starsza córka przerwała studia i nie pracuje. Miesięczny koszt utrzymania córek oraz gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała na ok. 2.000 zł.
Dokumenty załączone do ww. pisma z dnia [...] czerwca 2013 r. wskazują, że skarżąca zatrudnia męża za miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 2.000 zł brutto, tj. 1.459,48 zł netto (zaświadczenie o zarobkach pracownika [...]). W roku ubiegłym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (obiekt hotelowy) skarżąca osiągnęła dochód w kwocie 77.861,03 zł (przy przychodzie w wysokości 621.673,47 zł oraz kosztach uzyskania przychodów w kwocie 543.812,44 zł), zaś dochód męża skarżącej ze stosunku pracy wyniósł 13.221,25 zł (przy przychodzie w wysokości 14.000 zł i kosztach uzyskania przychodu w kwocie 778,75 zł) - vide zeznanie podatkowe małżonków za rok 2012 [...]. W miesiącu maju 2013 r. skarżąca uzyskała dochód w kwocie 1.929,13 zł - przy przychodzie w wysokości 40.987.40 zł i kosztach w kwocie 39.058,27 zł (rozliczenie księgi przychodów i rozchodów za miesiąc maj 2013 r. [...]).
Skarżąca przedstawiła również wyciąg ze swojego firmowego rachunku bankowego [...], na którym na dzień [...] czerwca 2013 r. były dostępne środki w kwocie 3.597,01 zł.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.).
W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącej o ustanowienie pełnomocnika (radcy prawnego lub adwokata) nie zasługuje na uwzględnienie. Podnieść bowiem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Niedopuszczalna jest zatem sytuacja, gdy strona regulując ciążące na niej zobowiązania żąda, by koszty sądowe lub koszty zastępstwa procesowego pokrywał jej Skarb Państwa. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ogranicza krąg osób, którym Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, jedynie do osób ubogich, w których przypadku poniesienie pełnych kosztów postępowania skutkowałoby koniecznością rezygnacji przez nie z wydatków zabezpieczających ich podstawowe potrzeby życiowe w stopniu, który zagrażałby ich utrzymaniu.
Tymczasem skarżąca pokrywa koszty utrzymania domu i córek (jak podała - w wysokości ok. 2.000 zł miesięcznie) oraz koszty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą (hotel), z tytułu której zarówno w roku ubiegłym, jak i w miesiącu maju br. odnotowała dochód. Jednocześnie analiza transakcji na firmowym rachunku skarżącej wskazuje m.in., iż skarżąca zatrudnia (oprócz swojego małżonka) czterech pracowników oraz regularnie przelewa z innego - nieujawnionego - swojego rachunku bankowego na rachunek firmowy kwoty rzędu kilku tysięcy zł. Ponadto, pomimo wezwania Sądu, skarżąca nie wyjaśniła, czy jej małżonek dysponuje rachunkami bankowymi. W tym miejscu zaakcentować należy, iż to sprawą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane.
Fakt niedopełnienia obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt l OZ 895/09).
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.