Uzasadnienie
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (w skrócie: "Prezes NFZ") postanowieniem z [...] października 2016r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.- dalej: "k.p.a.") w związku z art. 42i ust. 9-12 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581, z późn. zm.- dalej: "ustawa o świadczeniach"), po rozpatrzeniu zażalenia D. sp. z o.o. (dalej: "skarżąca" lub "wnioskodawczyni" lub "spółka") na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] (dalej: "OW NFZ") z dnia [...] sierpnia 2016r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie pokrycia kosztów transportu leczenia w kraju tj. transportu medycznego, zrealizowanego w dniach [...] -[...] czerwca 2016r. na rzecz A. N. na trasie [...] (BE)- [...], utrzymał w mocy skarżone postanowienie.
Do wydania powyższego postanowienia doszło w oparciu o następujące ustalenia:
W dniu [...] sierpnia 2016r. do OW NFZ wpłynęło pismo od firmy D. sp. z o.o. datowane na dzień [...] lipca 2016r. w sprawie poważnego zachorowania A. N. -pracownika tej firmy. Pan N. jak wynika z treści pisma był kierowcą delegowanym do wykonywania pracy na obszarze Unii Europejskiej. W treści wskazanego wyżej pisma został sformułowany wniosek o zwrot kosztów transportu A. N. zrealizowanego w dniach [...] -[...] czerwca 2016r. na trasie [...] (BE) – [...].
Organ pismem z dnia [...] sierpnia 2016r. wyjaśnił firmie D. sp. z o.o. zasady ubiegania się o wydanie zgody na pokrycie kosztów transportu na podstawie art. 42i ust. 9 ustawy o świadczeniach. W odpowiedzi Spółka wniosła pismem z dnia [...] sierpnia 2016r. wniosek o wydanie decyzji w sprawie zwrotu kosztów transportu A. N. załączając dokumenty świadczące o opiece zdrowotnej nad A. N. w zakresie transportu sanitarnego.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016r. Dyrektor OW NFZ odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu kosztów transportu przeprowadzonego na rzecz A. N., do miejsca dalszego leczenia w kraju z uwagi na wystąpienie przeszkody podmiotowej jaki i przedmiotowej, co zdaniem organu, powoduje niedopuszczalność rozpoznania wniosku. Uzasadniając stanowisko zawarte w w/w postanowieniu organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi podstawa do wszczęcia postępowania, bowiem ustawa o świadczeniach w szczególności art. 42i ust.1 w związku z ust. 9 tejże ustawy, nie przewiduje upoważnienia pracodawcy do złożenia wniosku.
Nadto wskazany przepis art. 42i ust. 9 nie przewidują również upoważnienia dla dyrektora oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia do wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie wyrażenia zgody na pokrycie kosztów transportu do miejsca dalszego leczenia w kraju po wykonaniu transportu.
Na powyższe postanowienie firma D. sp. z o.o. złożyła zażalenie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie o refundacji kosztów transportu lub przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wnosząc powyższe spółka zarzuciła organowi brak wszechstronnego i wnikliwego zbadania i rozważenia sprawy, w szczególności w zakresie uznania, że nie ma podstaw do zwrotu kosztów transportu chorego oraz odmowy ich zwrotu wobec niezasadnego stwierdzenia, że pracodawca nie jest uprawnionym podmiotem do żądania takiego zwrotu.
Prezes NFZ po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia [...] października 2016r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2016r. o odmowie wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu organ przytoczył obowiązujące w zakresie zwrotu kosztów transportu przepisy oraz wskazał, że z treści obu wniosków spółki wynika, że wymieniona firma działała w sprawie na swoją rzecz i w swoim imieniu tym samym nie mogła ona skutecznie wszcząć postepowania w przedmiocie zwrotu kosztów transportu A. N. Organ wyjaśnił również, że w brew stanowisku zaprezentowanemu w zażaleniu spółka nie mogła działać w imieniu A. N., bądź też jego brata M. N., gdyż w myśl art. 33 § 1 k.p.a. pełnomocnikiem procesowym strony w postępowaniu administracyjnym może być jedynie osoba fizyczna. Organ wyjaśnił również, że wniosek o pokrycie kosztów leczenia, z którym wystąpiła spółka został wniesiony już po wykonaniu transportu, który miał miejsce w dniu [...] -[...] czerwca 2016r.
W tym zakresie organ, odwołując się do wyroku WSA w Warszawie z dnia VI SA/Wa 2345/15 podniósł, że w kognicji organów Narodowego Funduszu Zdrowia nie mieści się rozpoznawanie spraw dotyczących roszczeń związanych z pokryciem kosztów transportu po jego wykonaniu. A zatem w sytuacji gdy brak jest podstawy materialnoprawnej, jak w niniejszej sprawie, do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, to zdaniem organu uzasadniona jest odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
Reasumując organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji w sposób uprawniony przyjął, iż postępowanie administracyjne nie może być wszczęte, tym samym prawidłowo odmówił wszczęcia tego postępowania.
Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem D. sp. z o.o. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucono, że organ:
- - niezasadnie uznał, iż spółce jako pracodawcy nie należy się zwrot pokrytych przez tą firmę kosztów transportu medycznego pracownika tej firmy;
- - brak wszechstronnego i wnikliwego rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności w zakresie uznania, że pracodawca nie jest uprawnionym podmiotem do żądania takiego zwrotu, pomimo że udziela pracownikowi odpłatnej pomocy w ramach transportu nagłego i działa na podstawie upoważnienia oraz w interesie pracownika.
Podnosząc powyższe zarzuty D. sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia [...] października 2016r. Prezesa NFZ oraz poprzedzającego go postanowienie Dyrektora OW NFZ z dnia [...] sierpnia 2016r. i orzeczenie o zwrocie kosztów transportu na rzecz skarżącego lub ewentualnie o uchyleniu zaskarżonego postanowienia a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że będąc pracodawcą, pokrył koszty transportu pracownika do kraju mając na względzie krytyczną sytuację oraz działając na rzecz i dobro swego pracownika. Wyjaśnił również, że A. N. będący pracownikiem skarżącego doznał zawału serca i wylewu krwi do mózgu podczas wykonywania pracy i dlatego skarżący poczuwał się w obowiązku udzielenia mu jak najszybszej pomocy w jak najszerszym zakresie, za co obecnie jest karany – poprzez negatywne postanowienie organu. Zdaniem skarżącego, ze względu na stan zdrowia pracownika oraz konieczność podjęcia szybkich działań, udzielona przez pracodawcę pomoc winna być refundowana.
Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem organu, że pracodawca nie jest osobą upoważnioną do złożenia wniosku w imieniu pracownika. Wskazał, że pracodawca nie miał obowiązku wpisania we wniosku, iż działa w imieniu swego pracownika. Powyższe zdaniem skarżącego wynikało bowiem wprost z kontekstu złożonych wniosków. Podkreślił przy tym, że organy pominęły przy rozstrzyganiu sprawy kwestię udzielenia dalszego pełnomocnictwa przez brata chorego pracodawcy w celu załatwienia wszelkich formalności dotyczącego transportu chorego. Zdaniem skarżącego absurdalnym byłoby założenie, że pracownik w stanie w jakim się znajdował, mógłby udzielić upoważnienia np. na piśmie. Podniósł także, że organ pominął zgłoszony przezeń wniosek dowodowy o przesłuchanie brata chorego na okoliczność udzielonego pracodawcy pełnomocnictwa wskazując jednocześnie, że skoro organ uznał, iż pracodawca nie może działać w imieniu chorego pracownika to winien był wezwać chorego do ewentualnego potwierdzenia udzielonego upoważnienia lub też potwierdzenia czynności dokonanej przez podmiot rzekomo nieuprawniony.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt.Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. A także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.
Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia Prezesa NFZ, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób uzasadniający jego uchylenie.
Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 61a k.p.a. gdy żądanie strony, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Żądanie wydania decyzji administracyjnej musi zostać rozpatrzone m.in. pod kątem tego, czy w danym przypadku mamy do czynienia z indywidualną sprawą administracyjną.
W niniejszej sprawie oś sporu zasadza się zatem na tym czy w niniejszej sprawie podmiot, który wniósł wniosek był podmiotem uprawnionym oraz czy w niniejszej sprawie mamy do czynienia z indywidualną sprawą administracyjną rozstrzyganą poprzez wydanie aktu administracyjnego.
Rozważając wskazane wyżej kwestie w pierwszej kolejności należy zauważyć, że ustawa z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (jt. Dz.U. z 2015r.poz. 581, z późn. zm. – dalej: ustawa o świadczeniach) w art. 42i ust. 9 stanowi, że w przypadku gdy wnioskodawca przebywa w szpitalu na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), korzystając ze świadczeń udzielanych na podstawie przepisów o koordynacji, dyrektor właściwego oddziału wojewódzkiego Funduszu wydaje, na wniosek podmiotu uprawnionego, w drodze decyzji administracyjnej, zgodę na pokrycie kosztów transportu do miejsca dalszego leczenia w kraju - najtańszym środkiem transportu możliwym do zastosowania w aktualnym stanie zdrowia wnioskodawcy, gdy przewidywane koszty dalszego leczenia za granicą przewyższają koszty transportu i leczenia w kraju.
A zatem jak wynika z brzmienia cytowanego wyżej przepisu, zgoda na pokrycie kosztów transportu do miejsca dalszego leczenia w kraju w formie decyzji wydawana jest na wniosek podmiotu uprawnionego którym, co również wynika z brzmienia wskazanego wyżej przepisu jest, osoba przebywającej w szpitalu na terenie innego niż Rzeczpospolita Polska państwa. Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie z wnioskiem o zgodę na pokrycie kosztów transportu mógł wystąpić A. N. Przy czym co jednoznacznie wynika z przepisów postępowania administracyjnego, które mają zastosowanie w niniejszej sprawie, wniosek ten nie musiał być złożony osobiście przez A. N. Mógł on być złożony przez jego pełnomocnika. Przy czym należy podkreślić, na co słusznie wskazywał w wydanym rozstrzygnięciu Prezes NFZ, zgodnie z przepisem art. 33 ust.1 i 2 k.p.a. – pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych, przy czym pełnomocnictwo takie powinno być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone do protokołu.
Sąd zauważa również, że zgodnie z ust. 4 wskazanego wyżej przepisu, w sprawach mniejszej wagi organ administracji publicznej nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony.
Z cytowanych wyżej przepisów wynika zatem, w sposób jednoznaczny, że pełnomocnikiem strony nie może być podmiot gospodarczy – jakim jest strona skarżąca, nawet gdyby można było przyjąć, iż otrzymała ona, jak utrzymuje, dorozumiane pełnomocnictwo od brata A. N. Nadto Sąd zauważa w tym miejscu, że treść złożonych przez skarżącą wniosków z dnia [...] lipca 2016r. i z dnia [...] sierpnia 2016r. w żaden sposób nie wskazuje, iż występuje ona w imieniu A. N. lecz w imieniu własnym jako podmiotu, który poniósł już koszty transportu pracownika.
I tu wyłania się drugi element sporu dot. możliwości wydania zgody na transport po jego zrealizowaniu.
W tym zakresie Sąd, podzielając pogląd zaprezentowany już w wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 czerwca 2016r. sygn. VI SA/Wa 2345/15 (dostępny na stronie internetowej CBOSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazuje, że z literalnego brzmienia przywołanego powyżej przepisu art. 42i ust. 9 ustawy o świadczeniach, wynika w sposób jednoznaczny, że roszczenie o pokrycie kosztów transport po jego wykonaniu tj. gdy wnioskodawca nie przebywa w szpitalu na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu nie mieści się w granicach spraw rozstrzyganych przez organy Narodowego Funduszu Zdrowia.
A zatem odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy wskazać, iż organy NFZ mogą wydawać decyzję jedynie w przedmiocie zgodę na pokrycie kosztów transportu do miejsca dalszego leczenia w kraju. Nie mają one jednak uprawnień do zwrotu kosztów transportu już zrealizowanego. Ustawa o świadczeniach zdrowotnych nie daje bowiem tym organom, żadnych uprawnień w tym zakresie.
Słusznie zatem organ uznał, że brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania strony w trybie administracyjnym uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organ wydając zaskarżone postanowienie nie dopuścił się naruszeń zarówno prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku