Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 16 stycznia 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 2929/23

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z 17 stycznia 2023 r., nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ"), działając na podstawie art. 65 pkt 1, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e, art. 69 ust. 1, oraz art. 102 ust. 7 i art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561 ze zm., dalej: "ustawa o świadczeniach"); w związku z art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm., dalej: "u.s.u.s."), art. 627 oraz art. 734 i 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm., dalej: "K.c."), uznał, że K. P. (dalej: "Zainteresowana", "Uczestniczka") z tytułu wykonywania zawartych z [...] SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ (dalej: "Płatnik", "Stowarzyszenie", "Skarżący"), umów nazwanych przez strony "umową o dzieło", co do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o umowie zlecenia była objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie:

1. 1) od 31 lipca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. (umowa o dzieło z przekazaniem praw autorskich z 31 lipca 2015 r.),
2. 2) od 4 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. (umowa o dzieło z przekazaniem praw autorskich z 4 stycznia 2016 r.),
3. 3) od 2 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2019 r. (umowa o dzieło z przekazaniem praw autorskich z 28 sierpnia 2018 r.),
4. 4) od 2 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. (umowa o dzieło nr [...] z 2 stycznia 2018 r.),
5. 5) od 1 lutego 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. (umowa o dzieło nr [...] z 1 lutego 2018 r.),
6. 6) od 1 marca 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. (umowa o dzieło nr [....] z 1 marca 2018 r.),
7. 7) od 1 marca 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. (umowa o dzieło nr [...] z 1 marca 2018 r.),
8. 8) od 7 kwietnia 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. (umowa o dzieło nr [...] z 7 kwietnia 2018 r.),
9. 9) od 7 maja 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. (umowa o dzieło nr [...] z 7 maja 2018 r.),
10. 10) od 1 czerwca 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. (umowa o dzieło nr [...] z 1 czerwca 2018 r.),
11. 11) od 1 czerwca 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. (umowa o dzieło nr [...] z 1 czerwca 2018 r.),
12. 12) od 1 lipca 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. (umowa o dzieło nr [...] z 1 lipca 2018 r.),
13. 13) od 1 sierpnia 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. (umowa o dzieło nr [...] z 1 sierpnia 2018 r.).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes NFZ wyjaśnił, że 10 czerwca 2022 r. do Narodowego Funduszu Zdrowia wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Poznaniu (dalej: "ZUS") celem wydania przez Prezesa NFZ decyzji o objęciu Zainteresowanej ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania pracy na rzecz Płatnika na podstawie umów, co do których stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o umowie zlecenia.

Organ wyjaśnił, że do wniosku ZUS załączył kserokopię zawartych umów o dzieło wraz z załącznikami (dokumenty dotyczące sporządzania wniosków do projektów, oświadczenia o przekazaniu autorskich, praw majątkowych), listę projektów do napisania rok 2016, 2017, 2018, 2019 - do umowy na success fee, wyciągu z protokołu kontroli, protokołu przesłuchania M. G. przesłuchanej w charakterze osoby reprezentującej Płatnika, protokołu przesłuchania Zainteresowanej, zastrzeżeń do protokołu kontroli, informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń, odpowiedź Płatnika na pismo w przedmiocie sposobu rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli, pismo ZUS z 24 maja 2022 r. skierowane do Płatnika.

Ponadto ZUS załączył dokumentację dotyczącą projektów: 1) "Kompleksowy program rozwoju szkół w Mieście W.", 2) "Mój biznes! - wsparcie przedsiębiorczości kobiet w wieku 30 lat i więcej z podregionu b., 3) "Wiedza + zabawa = rozwój. Program wsparcia dla szkół z Gminy K.", 4) "Wyższa jakość nauczania w Gminie R.", 5) "Wzrost dostępności usług opiekuńczych i asystenckich w gminie G.", 6) "Aktywizacja zawodowa osób o niskich kwalifikacjach z gminy C.", 7) "Zwiększenie kompetencji TIK osób 50+ w powiatach p.i m. P.", 8) "B. stawiają na przedszkolaków", 9) "Program rozwoju Zespołu Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego im. I Kosmowskiej w K.-", 10) "Żłobek M.w K.", 11) "Kompetentni uczniowie w Gminie M.".

Prezes NFZ wskazał następnie, że strony zawarły ze sobą następujące umowy:

1. 1) Umowa o dzieło z przekazaniem praw autorskich z 31 lipca 2015 r., która obowiązywała w okresie od 31 lipca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. Z jej treści wynika m.in., że:

§ 1 Zamawiający powierza Przyjmującemu Zamówienie przygotowanie dla Zamawiającego 6 projektów o dofinansowanie realizacji projektów ogłaszanych w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych:

1 projekt w ramach W. Regionalnego Programu Operacyjnego w ramach działania 6.3, 1 projekt w ramach W. Regionalnego Programu Operacyjnego w ramach działania 8.2, 1 projekt w ramach W. Regionalnego Programu Operacyjnego w ramach działania 6.2, 1 projekt w ramach Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój w ramach poddziałania 1.2.2, 1 projekt w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa ł.w ramach poddziałania 11.03.01, 1 projekt w ramach M. Regionalnego Programu Operacyjnego w ramach działania 8.2.

§ 2 Przyjmujący Zamówienia zobowiązuje się wykonywać przedmiot zamówienia określony w § 1 od dnia zawarcia niniejszej umowy do dnia 31 grudnia 2015 r. § 3 Przyjmujący Zamówienie w ramach ustalonego w § 4 ust. 1 wynagrodzenia przenosi na Zamawiającego własność wykonanego dzieła, na zasadzie wyłączności, wszelkie autorskie prawa majątkowe oraz prawa pokrewne do nieograniczonego w czasie i przestrzeni korzystania rozporządzania całością lub fragmentem wniosków o dofinansowanie w kraju i za granicą, w tym również dokonywania na ich bazie nowych wniosków bądź ich aktualizacji, wprowadzania zmian.

§ 4 1. Przyjmujący Zamówienie otrzyma wynagrodzenie w wysokości od 5% do 20% wartości kosztów pośrednich brutto, w zależności od rodzaju projektu, długości jego trwania oraz innych czynników wpływających na opłacalność projektów realizowanych przez Zamawiającego.

1. 2. Dokładna procentowa wartość wynagrodzenia, będzie każdorazowo ustalona pomiędzy Przyjmującym Zamówienie a Zamawiającym, przy czym ustalenia te mogą mieć charakter ustny.
2. 3. Wynagrodzenie, o którym mowa w pkt 1, będzie wypłacane od każdego projektu przygotowanego przez Przyjmującego Zamówienie, dla którego zostanie podpisana umowa o dofinansowanie.
3. 4. Wynagrodzenie zostanie wypłacone w okresie realizacji projektu określonym we wniosku o dofinansowanie.

§ 5 Przyjmujący Zamówienia nie może przekazać praw i obowiązków wynikających z niniejszej umowy w całości tub części na rzecz osób trzecich.

§ 6 Zmiany i uzupełnienia niniejszej umowy wymagają dla swej ważności formy pisemnej.

§ 7 Niniejsza umowa może zostać rozwiązana ze skutkiem natychmiastowym, w przypadku niedotrzymania jej postanowień przez strony umowy.

1. 2) Umowa o dzieło z przekazaniem praw autorskich z 4 stycznia 2016 r., która obowiązywała w okresie od 4 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. Z jej treści wynika m.in., że:

§ 1 Zamawiający powierza Przyjmującemu Zamówienie przygotowanie dla Zamawiającego 30 wniosków o dofinansowanie realizacji projektów współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego na terenie całego kraju.

§ 2 Przyjmujący Zamówienia zobowiązuje się wykonywać przedmiot zamówienia określony w § 1 od dnia zawarcia niniejszej umowy do dnia 31 grudnia 2016 r. § 3 Przyjmujący Zamówienie w ramach ustalonego w § 4 ust. 1 wynagrodzenia przenosi na Zamawiającego własność wykonanego dzieła, na zasadzie wyłączności, wszelkie autorskie prawa majątkowe oraz prawa pokrewne do nieograniczonego w czasie i przestrzeni korzystania rozporządzania całością lub fragmentem wniosków o dofinansowanie w kraju i za granicą, w tym również dokonywania na ich bazie nowych wniosków bądź ich aktualizacji, wprowadzania zmian.

§ 4 1. Przyjmujący Zamówienie otrzyma wynagrodzenie w wysokości od 5% do 20% wartości kosztów pośrednich brutto, w zależności od rodzaju projektu, długości jego trwania oraz innych czynników wpływających na opłacalność projektów realizowanych przez Zamawiającego.

1. 2. Dokładna procentowa wartość wynagrodzenia, będzie każdorazowo ustalona pomiędzy Przyjmującym Zamówienie a Zamawiającym, przy czym ustalenia te mogą mieć charakter ustny.
2. 3. Wynagrodzenie, o którym mowa w pkt 1, będzie wypłacane od każdego projektu przygotowanego przez Przyjmującego Zamówienie, dla którego zostanie podpisana umowa o dofinansowanie.
3. 4. Wynagrodzenie zostanie wypłacone w okresie realizacji projektu określonym we wniosku o dofinansowanie.

§ 5 Przyjmujący Zamówienia nie może przekazać praw i obowiązków wynikających z niniejszej umowy w całości tub części na rzecz osób trzecich.

§ 6 Zmiany i uzupełnienia niniejszej umowy wymagają dla swej ważności formy pisemnej.

§ 7 Niniejsza umowa może zostać rozwiązana ze skutkiem natychmiastowym, w przypadku niedotrzymania jej postanowień przez strony umowy.

Z aneksu do umowy o dzieło z 4 stycznia 2016 r. zawartego 1 marca 2016 r. wynika, że § 1 otrzymuje brzmienie: "Zamawiający powierza Przyjmującemu Zamówienie przygotowanie dla Zamawiającego 40 wniosków o dofinansowanie realizacji projektów współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego na terenie całego kraju".

3) Umowa o dzieło z przekazaniem praw autorskich z 28 sierpnia 2018 r. Z jej treści wynika m.in., że: Strony potwierdzają, iż dnia 2 stycznia 2017 roku zawarły umowę ustną, a obecnie na piśmie potwierdzają jej warunki:

§ 1 Zamawiający powierza Przyjmującemu Zamówienie przygotowanie dla Zamawiającego wniosków o dofinansowanie realizacji projektów współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego na terenie całego kraju.

§ 2 Przyjmujący Zamówienia zobowiązuje się wykonywać przedmiot zamówienia określony w § 1 od dnia zawarcia niniejszej umowy do czasu jej rozwiązania, § 3 Przyjmujący Zamówienie w ramach ustalonego w § 4 ust. 1 wynagrodzenia przenosi na Zamawiającego własność wykonanego dzieła, ma zasadzie wyłączności, wszelkie autorskie prawa majątkowe oraz prawa pokrewne do nieograniczonego w czasie i przestrzeni korzystania rozporządzania całością lub fragmentem wniosków o dofinansowanie w kraju i za granicą, w tym również dokonywania na ich bazie nowych wniosków bądź ich aktualizacji, wprowadzania zmian.

§4 1. Przyjmujący Zamówienie otrzyma wynagrodzenie w wysokości od 5% do 20% wartości kosztów pośrednich brutto, w zależności od rodzaju projektu, długości jego trwania oraz innych czynników wpływających na opłacalność projektów realizowanych przez Zamawiającego.

1. 2. Dokładna procentowa wartość wynagrodzenia, będzie każdorazowo ustalona pomiędzy Przyjmującym Zamówienie a Zamawiającym, przy czym ustalenia te mogą mieć charakter ustny.
2. 3. Wynagrodzenie, o którym mowa w pkt 1, będzie wypłacane od każdego projektu przygotowanego przez Przyjmującego Zamówienie, dla którego zostanie podpisana umowa o dofinansowanie.
3. 4. Wynagrodzenie zostanie wypłacone w okresie realizacji projektu określonym we wniosku o dofinansowanie.

§ 5 Przyjmujący Zamówienia nie może przekazać praw i obowiązków wynikających z niniejszej umowy w całości tub części na rzecz osób trzecich.

§ 6 Zmiany i uzupełnienia niniejszej umowy wymagają dla swej ważności formy pisemnej.

§ 7 Niniejsza umowa może zostać rozwiązana ze skutkiem natychmiastowym, w przypadku niedotrzymania jej postanowień przez strony umowy.

1. 4) Umowa o dzieło nr [...] z 2 stycznia 2018 r. Z jej treści wynika m.in., że:
2. 1. Zamawiający zamawia, a Przyjmujący zamówienie przyjmuje do wykonania:
3. – Sporządzenie wniosku o dofinansowanie do działania 8.1.2.WRPO o tytule W.stawia na kompetentnych uczniów!
4. – Sporządzenie wniosku do działania Klucz do kompetencji wsparcie kształcenia ogólnego w Gminie B..
5. 2. Przyjmującemu zamówienie za wykonanie dzieła przysługuje wynagrodzenie brutto w wysokości: 6425,00 zł.

Do umowy załączono wniosek o dofinansowanie projektu oraz oświadczenie autorów o przekazaniu autorskich praw majątkowych i zezwolenia na wykonywanie zależnych praw autorskich.

1. 5) Umowa o dzieło nr [...] z 1 lutego 2018 r. Z jej treści wynika m.in., że:
2. 1. Zamawiający zamawia, a Przyjmujący zamówienie przyjmuje do wykonania: Przygotowanie wniosku o dofinansowanie projektu: B. szkoły stawiają na kompetencje kluczowe!
3. 2. Przyjmującemu zamówienie za wykonanie dzieła przysługuje wynagrodzenie brutto w wysokości: 1752,00 zł.

Do umowy załączono wniosek o dofinansowanie projektu oraz oświadczenie autorów o przekazaniu autorskich praw majątkowych i zezwolenia na wykonywanie zależnych praw autorskich.

1. 6) Umowa o dzieło nr [...] z 1 marca 2018 r. Z jej treści wynika m.in., że: 1. Zamawiający zamawia, a Przyjmujący zamówienie przyjmuje do wykonania: Napisanie wniosku do projektu "Program współpracy Zespołu Szkół Zawodowych w G. z otoczeniem społeczno-gospodarczym".
2. 2. Przyjmującemu zamówienie za wykonanie dzieła przysługuje wynagrodzenie brutto w wysokości: 1752,00 zł.

Do umowy załączono regulamin konkursu, wniosek o dofinansowanie projektu oraz oświadczenie autorów o przekazaniu autorskich praw majątkowych i zezwolenia na wykonywanie zależnych praw autorskich.

1. 7) Umowa o dzieło nr [...] z 1 marca 2018 r. Z jej treści wynika m.in., że:
2. 1. Zamawiający zamawia, a Przyjmujący zamówienie przyjmuje do wykonania: Przygotowanie wniosku o dofinansowanie projektu: Program współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym Branżowej Szkoły I Stopnia przy Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym im. [...] w B..
3. 2. Przyjmującemu zamówienie za wykonanie dzieła przysługuje wynagrodzenie brutto w wysokości: 2336,00 zł.

Do umowy załączono wniosek o dofinansowanie projektu oraz oświadczenie autorów o przekazaniu autorskich praw majątkowych i zezwolenia na wykonywanie zależnych praw autorskich.

1. 8) Umowa o dzieło nr [...] z 7 kwietnia 2018 r. Z jej treści wynika m.in., że:
2. 1. Zamawiający zamawia, a Przyjmujący zamówienie przyjmuje do wykonania: Sporządzenie wniosku o dofinansowanie projektu Gmina Z. stawia na uczniów.
3. 2. Przyjmującemu zamówienie za wykonanie dzieła przysługuje wynagrodzenie brutto w wysokości: 1986,00 zł.

Do umowy załączono wniosek o dofinansowanie projektu oraz oświadczenie autorów o przekazaniu autorskich praw majątkowych i zezwolenia na wykonywanie zależnych praw autorskich.

1. 9) Umowa o dzieło nr [...] z 7 maja 2018 r. Z jej treści wynika m.in., że:
2. 1. Zamawiający zamawia, a Przyjmujący zamówienie przyjmuje do wykonania: Sporządzenie wniosku do projektu Poprawa jakości kształcenia w Zespole Szkół w K..
3. 2. Przyjmującemu zamówienie za wykonanie dzieła przysługuje wynagrodzenie brutto w wysokości: 1752,00 zł.

Do umowy załączono wniosek o dofinansowanie projektu oraz oświadczenie autorów o przekazaniu autorskich praw majątkowych i zezwolenia na wykonywanie zależnych praw autorskich.

1. 10) Umowa o dzieło nr [...] z 1 czerwca 2018 r. Z jej treści wynika m.in., że:
2. 1. Zamawiający zamawia, a Przyjmujący zamówienie przyjmuje do wykonania napisanie projektów:
3. – Aktywizacja w powiecie b.,
4. – Nowe miejsca opieki dla dzieci do lat 3 w żłobku Akademia Malucha w S.,
5. – Nowy żłobek H. w S.,
6. – Stworzenie żłobka E..
7. 2. Przyjmującemu zamówienie za wykonanie dzieła przysługuje wynagrodzenie brutto w wysokości: 9813,00 zł.

Do umowy załączono wniosek o dofinansowanie projektu (Aktywizacja w powiecie b.) oraz oświadczenie autorów o przekazaniu autorskich praw majątkowych i zezwolenia na wykonywanie zależnych praw autorskich.

1. 11) Umowa o dzieło nr [...] z 1 czerwca 2018 r. Z jej treści wynika m.in., że:
2. 1. Zamawiający zamawia, a Przyjmujący zamówienie przyjmuje do wykonania: Wniosek o dofinansowanie projektu.
3. 2. Przyjmującemu zamówienie za wykonanie dzieła przysługuje wynagrodzenie brutto w wysokości: 1928,00 zł.

Do umowy załączono oświadczenie autorów o przekazaniu autorskich praw majątkowych i zezwolenia na wykonywanie zależnych praw autorskich.

1. 12) Umowa o dzieło nr [...] z 1 lipca 2018 r. Z jej treści wynika m.in., że:
2. 1. Zamawiający zamawia, a Przyjmujący zamówienie przyjmuje do wykonania: Napisanie projektu "Aktywna zmiana".
3. 2. Przyjmującemu zamówienie za wykonanie dzieła przysługuje wynagrodzenie brutto w wysokości: 1752,00 zł.

Do umowy załączono wniosek o dofinansowanie projektu oraz oświadczenie autorów o przekazaniu autorskich praw majątkowych i zezwolenia na wykonywanie zależnych praw autorskich.

1. 13) Umowa o dzieło nr [...] z 1 sierpnia 2018 r. Z jej treści wynika m.in., że:
2. 1. Zamawiający zamawia, a Przyjmujący zamówienie przyjmuje do wykonania: Wniosek o dofinansowanie Klub aktywnych z powiatu gostyńskiego.
3. 2. Przyjmującemu zamówienie za wykonanie dzieła przysługuje wynagrodzenie brutto w wysokości: 2336,00 zł.

Do umowy załączono oświadczenie autorów o przekazaniu autorskich praw majątkowych i zezwolenia na wykonywanie zależnych praw autorskich.

Organ wyjaśnił również, że z treści protokołu kontroli wynika m.in., że:

1. – kontrolą objęto okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2019 r., a w stosunku do Zainteresowanej z uwzględnieniem okresu od 31 lipca 2015 r. do 31 grudnia 2017 r.,
2. – spółka zajmuje się realizacją projektów unijnych, co wiąże się z pozyskiwaniem klientów dla których realizowane są projekty, opracowaniem projektów, realizacją i ich rozliczaniem,
3. – Płatnik w okresie od 31 lipca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r., od 4 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. oraz od 2 stycznia 2017 r. nie zgłosił Zainteresowanej do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umów nazwanych przez Płatnika "umową o dzieło".

Organ opisał dalej wyniki zeznań Zainteresowanej oraz M.G. reprezentującej Płatnika, a także zastrzeżenia Płatnika do protokołu kontroli. Organ dokładnie opisał przebieg postępowania administracyjnego.

Organ stwierdził następnie, że z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że przedmiot zawartych umów polegał na przygotowaniu kilkudziesięciu wniosków o dofinansowanie projektów dla klientów Płatnika.

Prezes NFZ wyjaśnił, że badając obowiązki Zainteresowanej z tytułu zawartych z Płatnikiem umów, mając na względzie przepisy art. 627-646 oraz art. 734-750 K.c., nie mogąc podzielić innej oceny prawnej, stanął na stanowisku, że należy do nich zastosować przepisy o umowie zlecenia.

Organ wskazał, że w ramach zawartych umów do obowiązków Zainteresowanej każdorazowo należało zapoznanie się z regulaminem konkursu oraz diagnozą potrzeb klienta otrzymaną od Płatnika. Ponadto Zainteresowana musiała zbierać dane z różnych instytucji (np. z GUS, ze stron urzędów miasta, gminy, PUP) lub z opracowań branżowych oraz ustalić szczegóły i wymagania dotyczące sporządzanego wniosku. Następnie Zainteresowana miała za zadanie zaproponować klientowi projekt, który będzie odpowiadał na jego potrzeby i będzie zwiększał szanse na otrzymanie przez projekt dofinansowania. Po zapoznaniu się z ww. dokumentami Zainteresowana rozpoczynała pisanie wniosku. Zainteresowana składała wniosek online w generatorze wniosków, co polegało na tym, że po jego wygenerowaniu musiała uzupełnić każdy element w pustym projekcie. Czasami Zainteresowana prowadziła negocjacje z instytucją przyjmującą wniosek.

Zdaniem organu, sporne umowy nie posiadały wystarczającego stopnia indywidualizacji, niezbędnego do oceny parametru mającego powstać dzieła. Płatnik określił jedynie ogólnikowo zakres powierzonej Zainteresowanej pracy. Umowy nie precyzowały, poza ogólnymi stwierdzeniami, do czego miał doprowadzić ich wykonawca i czym miały się charakteryzować i wyróżniać (cechy indywidualne dzieła) praca Zainteresowanej. Jest to o tyle istotne, że umowa o dzieło jako umowa rezultatu musi zawierać kryteria, w oparciu o które możliwa będzie weryfikacja jej wykonania. Wykonujący musi wiedzieć w oparciu o jakie przesłanki dane dzieło ma wykonać. Przesłanki te muszą mieć charakter cech indywidualnych. W treści zawartych umów brak jest zasadniczych parametrów wykonania powierzonej pracy.

Ponadto wykonywanie szeregu powtarzalnych czynności, nawet gdy prowadzi do wymiernego efektu, nie może być rozumiane jako jednorazowy rezultat i kwalifikowany jako realizacja umowy o dzieło. Tego rodzaju czynności są charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług, którą definiuje obowiązek starannego i cyklicznego wykonywania umówionych czynności.

Zdaniem Prezesa NFZ, analizowane umowy nie wykazują, by charakter wykonywanych przez Zainteresowaną prac był twórczy i jednostkowy. Wprawdzie wykonane przez Zainteresowaną czynności, prowadziły do powstania określonego skutku w postaci złożonego wniosku o dofinansowanie, jednak wskazane rezultaty są uzależnione wyłącznie od starannego działania wykonawcy umowy. Zainteresowana przygotowując wniosek musiała w oparciu o regulamin projektu i potrzeby klienta w sposób poprawny wypełnić wszystkie rubryki zawarte we wniosku. Analizując zgromadzoną dokumentację w tym przekazane wnioski o dofinansowanie, jak i również zeznania stron postępowania organ wskazał, że czynności wykonywane przez Zainteresowaną nie mają cech szczególnych, związanych z osobistymi właściwościami wykonawcy, nie wymagają od wykonawcy posiadania specyficznych cech, lecz oparte są na posiadanej wiedzy praktycznej, doświadczeniu czy umiejętnościach wyuczonych.

Dodatkowo, praca Zainteresowanej, która polegała na zapoznaniu się z regulaminem, zebraniu informacji od klienta, a następnie wypełnieniu nimi właściwych rubryk w odpowiednim programie, odbywa się według ściśle określonych zasad i opiera się na określonych regułach nie można więc mówić w takim przypadku o swobodzie działania i innowacyjnym charakterze pracy wykonywanej przez Zainteresowaną. Ponadto jak sama Zainteresowana wskazała w części opisowej wniosku, musi uzasadnić m in. dlaczego wybrała tę grupę docelową, jakie są jej problemy i dlaczego akurat ją należy wspierać, a w części, w której opisywane są zadania Zainteresowanej, wskazuje jakie działania w projekcie będą podejmowane. Zainteresowana każdorazowo sporządzając wniosek dokonywała tego na podstawie otrzymanej diagnozy klienta uwzględniając jego potrzeby.

Zatem ww. czynności wykonywane przez Zainteresowaną nie polegały na wytworzeniu/opracowaniu jakiegoś dzieła, stąd nie stanowią materialnej i zindywidualizowanej postaci w myśl K.c. Zadaniem Zainteresowanej było również uczestniczenie w negocjacjach, co również świadczy o tym, że celem zawartych umów było świadczenie przez Zainteresowaną usług w całym procesie pozyskania dofinansowania, a nie tylko sporządzenie dokumentacji. W ocenie Prezesa NFZ, wykonywanie przez Stronę umów było ciągiem określonych czynności starannego działania.

Organ podkreślił, że Zainteresowana miała zawartych z Płatnikiem 13 umów i były one zawierane cyklicznie co miesiąc, a więc cechuje je powtarzalność i ciągłość, która jest charakterystyczna dla umów zlecenia, a nie umów o dzieło, których rezultat ma być zindywidualizowany, pewny, dokładnie przewidziany w umowie.

Organ stwierdził, że rezultat wykonywanej pracy w postaci złożonego wniosku o dofinansowanie nie jest charakterystyczny dla umowy o dzieło w myśl K.c., bowiem wynikał on z pewnych powtarzalnych prac mających charakter rutyny, nie wymagających cech indywidualizacji, a staranności działania. Zawarte pomiędzy stronami umowy nie przewidywały określonego rezultatu, w postaci zindywidualizowanego dzieła w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego.

Ponadto rozpatrując ewentualną odpowiedzialność za wady dzieła, Prezes NFZ w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że takowa odpowiedzialność nie istniała ze względu na brak dzieła w zawartych umowach w myśl K.c. Tymczasem możliwość stosowania przepisów o odpowiedzialności za wady jest elementem konstytutywnym umowy o dzieło (por. Grzegorz Kozieł, Komentarz do art. 627 k.c., Lex Omega). Sprawdzenie wykonanej przez Zainteresowaną pracy nie stanowiło zatem "kontroli wad dzieła", lecz jedynie weryfikację zgodności wykonanej pracy z umową. Umowa starannego działania nie oznacza bowiem, iż nie podlega ona żadnej kontroli, ale że podlega ona kontroli tylko w takim zakresie, czy wykonawca dołożył należytych starań do tego, aby wykonać usługę prawidłowo.

Prezes NFZ uznał, że wobec oczywistej kwalifikacji prawnej zawartych umów jako umowy o świadczenie usług (brak odpowiedzialności za wady dzieła, brak rezultatu dzieła w myśl Kodeksu cywilnego), przyjmując nawet, że strony chciały zawrzeć umowy o dzieło, nie mógł orzec inaczej, niż w sentencji, albowiem faktyczny rezultat zawartych umów sprzeciwia się naturze umowy o dzieło.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżając decyzję Prezesa NFZ z 17 stycznia 2023 r. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego, a także zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:

1. 1) art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach w zw. z art. 734 § 1 i art. 750 K.c. w zw. z art. 627 K.c., poprzez błędne uznanie, iż umowy zawarte przez Skarżącego z Zainteresowaną spełniały warunki umowy zlecenia, a nie umowy o dzieło, a wobec takiego uznania, że Zainteresowana podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, pomimo, że specyfika każdej umowy zawartej ze Skarżącym wskazuje na wszelkie jej cechy jako umowy o dzieło,
2. 2) art. 750 w zw. z art. 734 K.c., poprzez błędne przyjęcie, iż sformułowania spornych umów oraz ich treść dają możliwość stwierdzenia, że ich przedmiotem było świadczenie usług determinowanych starannością działania (art. 750 K.c.), do którego stosuje się przepisy o umowie zlecenia, co w konsekwencji stanowiłoby podstawę objęcia wykonawcy ubezpieczeniem zdrowotnym, a nie były determinowane osiągnięciem określonego rezultatu,
3. 3) art. 3531 w zw. z art. 627 K.c., poprzez ich niezastosowanie i uznanie, iż umowy których przedmiotem jest wykonanie kompletnej dokumentacji projektowej oraz sporządzenie i złożenie projektu w związku z konkursami na dofinansowanie środków unijnych miały charakter umów zlecenia oraz nie wymagały indywidualnych umiejętności wykonawcy dzieła, podczas gdy każda z zawartych umów nosiła znamiona umowy o dzieło poprzez wykonanie określonego projektu, osiągnięcie określonego rezultatu, zapłatę wynagrodzenia oraz odpowiedzialność po stronie wykonawcy za nieosiągnięcie rezultatu,
4. 4) art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 K.p.a., poprzez dokonanie niewłaściwej i wybiórczej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez pominięcie szeregu okoliczności towarzyszących wykonaniu umów zawartych z zainteresowaną, świadczących o tym, że łączący strony stosunek prawny należy kwalifikować jako umowę o dzieło ze względu na:
5. – na mocy umów wykonawca zobowiązany był do osiągnięcia oznaczonego rezultatu tj. sporządzenia projektu o dofinansowanie oraz pełnej dokumentacji z nim związanej,
6. – wypłata wynagrodzenia uzależniona była od osiągnięcia określonego w umowie rezultatu,
7. – w przypadku niewykonania lub wadliwego wykonania umowy o dzieło, wykonawca podlegał rygorom odpowiedzialności kontraktowej (odpowiedzialność za nieosiągnięcie rezultatu),
8. – wykonawca wykonywał swe czynności bez jakiegokolwiek nadzoru lub kierownictwa przedstawicieli Skarżącego, miał pełną swobodę działania,
9. – wykonawca posiada indywidualne cechy i umiejętności pozwalające stworzyć dzieło i osiągnąć ustalony w umowie rezultat.

W uzasadnieniu skargi Skarżący rozwinął powyższe zarzuty przedstawiając argumentację prawną na ich poparcie. Skarżący wyjaśnił, że Zainteresowana w ramach zawartych umów zobowiązała się do wykonania określonych dzieł tj. projektów, które były oznaczone w samej umowie. Przedmiot umowy został więc precyzyjnie ustalony i zindywidualizowany, z oznaczeniem rezultatu (oznaczenie dzieła). Przy zawieraniu umowy znany był termin początkowy i końcowy realizacji dzieła. Termin początkowy był związany z zawarciem umowy, natomiast termin końcowy był każdorazowo określony w dokumentacji konkursowej, w ramach której projekt jest przyjęty do napisania (termin oraz zobowiązanie do wykonania dzieła w określonym terminie). Strony umowy ustaliły to między sobą. Oznaczało to również, iż niewykonanie dzieła do tego terminu jest równoznaczne z niewywiązaniem się z umowy i wykonaniem dzieła, a co za tym idzie zamawiający na podstawie art. 636 K.c., miałby prawo do odstąpienia od umowy, a przyjmujący zlecenie mógłby odpowiadać za szkodę i utracone korzyści zamawiającego (odpowiedzialność kontraktowała wykonawcy).

Skarżący zwrócił uwagę, iż ilość projektów oraz dokumentacji przygotowywanej przez Zainteresowaną nie była zależna od ilości poleceń przekazanych przez zamawiającego, gdyż ilość dzieł do wykonania była z góry znana i były to dzieła, na które Zainteresowana się zgodziła i zobowiązała przygotować w ramach zawartych umów o dzieło w z góry określonym terminie. Zindywidualizowany charakter każdego z projektów powodował ilość i rodzaj przygotowanej przez Zainteresowaną dokumentacji. Było to ze sobą połączone i zależne od osiągnięcia rezultatu i wykonania umowy o dzieło.

Skarżąca dodała, że jak to wynika z materiału dowodowego w tym zeznań M.G. przedmiotowe umowy zawierały w sobie określenie wynagrodzenia dla wykonawcy na zasadzie "success fee", czyli zależne od osiągniętego rezultatu. Potwierdza to, że zamawiający płaci za wykonanie działa w przypadku osiągnięcia określonego rezultatu, czyli po zrealizowaniu przedmiotu umowy o dzieło. Rezultat, który jest weryfikowalny poprzez otrzymanie dofinansowania do projektu przygotowanego przez wykonawcę, był konieczny do otrzymania przez Zainteresowaną wynagrodzenia.

Odnosząc się z kolei do umów zawartych na napisanie wniosków z oznaczonym wynagrodzeniem z okresu styczeń-sierpień 2018 r., Skarżący wskazał, że określonym rezultatem było przygotowanie konkretnego projektu i złożenie wniosku o dofinansowanie. Po potwierdzeniu takiego złożenia Skarżąca osiągnęła wskazany rezultat wynikający z zawartej umowy o dzieło, a jego weryfikacja odbywała się na etapie takiego składania, gdyż błędnie przygotowany projekt nie zostałby walidowany i nie otrzymał potwierdzenia jego złożenia. To, czy wniosek został złożony jest podstawowym kryterium i określał ewentualną wadliwość dzieła. Było to dokładnie weryfikowane przed dokonaniem wypłaty przez zamawiającego, a więc po wykonaniu dzieła i osiągnięcia rezultatu (zapłata wynagrodzenia).

Skarżący podkreślił, sam organ przyznał, że Zainteresowana ma wiedzę, doświadczenie i umiejętności w zakresie sporządzania projektów unijnych, na podstawie, których rezultatem jest przyznanie określonej kwoty dofinansowania.

Skarżący dodał, że każdy projekt miał indywidualny charakter, gdyż różnił się parametrami, zakresem wykonywanych czynności, budżetem, tym, iż kierowany jest do innego odbiorcy i dla innej grupy docelowej oraz różnił się miejscem jego realizacji.

Skarżący podkreślił, że sporządzenie projektu nie jest czynnością cykliczną. Każdy konkurs o dofinansowanie miał inny regulamin, inne założenia, inne wytyczne, inny cel czy odmienne uwarunkowania. Nigdy nie było dwóch tożsamych konkursów czy w ich następstwie tożsamych projektów. Sporządzenie projektu nie było więc wyuczoną automatycznie umiejętnością, ale indywidualną umiejętnością, cechą, doświadczeniem, wiedzą i predyspozycją do sporządzenia projektu, a co ważniejsze do osiągnięcia określonego rezultatu zgodnie z zwartą umową o dzieło.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest charakter prawny umów zawartych przez Płatnika z Uczestniczką. Istota sprawy sprowadza się więc do zweryfikowania stanowisk stron i udzielenia odpowiedzi na pytania, czy były to umowy o dzieło, czy też inne umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy dotyczące zlecenia i czy w zaistniałym stanie faktycznym Uczestniczka podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartych umów.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 tej ustawy obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które zostały wymienione w tym przepisie. Należą do nich m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osoby z nimi współpracujące (lit. e). Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdza wprost w art. 6 ust. 1 pkt 4 rozdziału 2, regulującego "Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym", że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają (...) osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (...).

Brzmienie tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o tę samą kategorię osób, podlegających ubezpieczeniu społecznemu, a tym samym kwalifikujących się do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. W myśl art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający. Wyjaśnienia też wymaga, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

W świetle art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Stosownie natomiast do art. 13 pkt 2 u.s.u.s., obowiązkowo ubezpieczeniom tym (społecznym) podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy - od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

Uznanie, iż sporne umowy nie stanowiły umów o dzieło (art. 627 i nast. K.c.), lecz umowy świadczenia usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 K.c.) oznacza, że Płatnik był obowiązany do obliczania i pobrania składki oraz jej odprowadzenia – na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach.

Przechodząc do analizy charakteru prawnego spornych umów należy wskazać, że zarówno w judykaturze, jak i w literaturze przyjmuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie utrudniona, albowiem, o ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2010, komentarz do art. 627 k.c., t. 36).

Zgodnie z art. 627 K.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło jest określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 K.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności.

Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391).

Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 K.c., do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. W tej sytuacji ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana innymi przepisami", pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 K.c., a więc obowiązek odpowiedniego zastosowania przepisów o zleceniu. Przy czym należy wskazać, iż subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 K.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia, w rozumieniu art. 734 K.c. (vide: L. Ogiegło /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Tom 7,..., s. 573 i nast.).

Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 K.c. i nast., wyraża się w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski /w:/ G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387; podobnie: M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 685). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie.

Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd stwierdza, że organ prawidłowo ustalił, że Uczestniczka podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu 13 umów o świadczenie usług zawartych ze Skarżącym, brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że czynności wykonywane przez Uczestniczkę, wynikające z ww. umów, których postanowienia zostały szczegółowo wskazane w części historycznej uzasadnienia, stanowiły przedmiot umowy o dzieło.

W niniejszej sprawie Płatnik i Zainteresowana zawarli 13 umów, których przedmiotami było przygotowanie różnych projektów oraz wniosków o ich dofinansowanie. Niektóre umowy dotyczyły sporządzenia kilkudziesięciu wniosków jak np. umowa z 4 stycznia 2016 r., obowiązująca w okresie od 4 stycznia do 31 grudnia 2016 r., której przedmiotem było przygotowanie dla Płatnika 30 wniosków o dofinansowanie realizacji projektów współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego na terenie całego kraju (zgodnie jednak z aneksem z 1 marca 2016 r. do tej umowy, Uczestniczka miała przygotować 40 wniosków o dofinansowanie). Niektóre umowy dotyczyły sporządzenia kilku bądź jednego projektu/wniosku o dofinansowanie. W niektórych umowach Strony określiły termin ich obowiązywania, jak w umowach z 31 lipca 2015 r., z 4 stycznia 2016 r., natomiast w innych umowach jak z: 2 stycznia 2018 r., 1 lutego 2018 r., 1 marca 20 i 8 r., 7 kwietnia 2018 r., 7 maja 2018 r., 1 czerwca 2018 r., 1 lipca 2018 r. i 1 sierpnia 2018 r. nie określono terminu ich wykonania ponieważ wynikał on z regulaminu danego konkursu o dofinansowanie.

Skarżący stoi na stanowisku, że sporne umowy są umowami o dzieło, a każdy ze sporządzonych przez Uczestniczkę projekt/wniosek o dofinansowanie stanowi odrębne dzieło. Jak Skarżący podnosi w skardze rezultatem umów było bądź otrzymanie dofinansowania do projektu przygotowanego przez Uczestniczkę bądź złożenie wniosku o dofinansowanie.

Sąd stwierdza, że przy ocenie charakteru prawnego spornych umów, kluczową kwestią jest cel sporządzenia przedmiotowych projektów/wniosków o dofinansowanie.

Jak wynika z zeznań złożonych przez Uczestniczkę, szczegółowo przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, celem zawarcia umów oraz rezultaty jakich oczekiwał Zamawiający od umów o dzieło, które Strona wykonywała było to, żeby projekty otrzymały dofinansowanie, Strona musiała złożyć wniosek w terminie, wniosek miał spełniać kryteria i miał być napisany tak, żeby zmaksymalizować szanse na podpisanie projektu o dofinansowanie. Podobnie z zeznań osoby reprezentującej Skarżącego w postępowaniu administracyjnym wynika, że celem zawarcia umów było osiągniecie sukcesu czyli otrzymanie dofinansowania.

W świetle powyższego istotą sporządzonych przez Uczestniczkę projektów/wniosków nie było samo ich sporządzenie lecz uzyskanie dofinansowania na realizację danego projektu.

Należy w tym miejscu zauważyć, że jak wynika z zeznań Uczestniczki złożenie wniosku o dofinansowanie realizacji projektu do instytucji przyjmującej wniosek nie oznaczało jednocześnie zgody tej instytucji na dofinansowanie, wnioski o dofinansowanie realizacji projektu składane do odpowiedniej instytucji każdorazowo brały udział w konkursach, zdarzało się, że sporządzone przez Stronę wnioski nie podlegały realizacji. Także osoba reprezentująca Skarżącego w postępowaniu administracyjnym wyjaśniła, że w praktyce wygląda to tak, że na konkurs wpływa 200, 300 projektów, a dofinansowanie otrzymuje 20 czyli co 10; złożenie wniosku o dofinansowanie realizacji projektu do instytucji przyjmującej wniosek nie oznaczało jednocześnie zgody tej instytucji na dofinansowanie, jeśli wnioski o dofinansowanie realizacji projektu zostały złożone do odpowiedniej instytucji wtedy brały udział w konkursach, zdarzało się, że wnioski sporządzone przez Stronę nie podlegały realizacji.

Z powyższego jednoznacznie wynika, że przygotowanie przez Uczestniczkę projeku/wniosku nie gwarantowało uzyskania dofinansowania na realizację danego projektu. Uczestniczka zatem nie mogła zagwarantować celu – rezultatu, dla jakiego sporządzała projekty/wnioski w ramach spornych umów. Tymczasem, jak zostało to już wcześniej wskazane umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi", a rezultat, o który umawiają się strony, musi być obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu. Przy umowie o dzieło chodzi o osiągnięcie określonego rezultatu, niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Jak natomiast wynika z przytoczonych wyjaśnień Uczestniczki oraz osoby reprezentującej w postępowaniu administracyjnym Płatnika, rezultat spornych umów w postaci dofinansowania sporządzonych przez uczestniczkę projektów nie był w niniejszej sprawie – w warunkach danego konkursu – pewny.

Z tych względów, w ocenie Sądu, nie można uznać spornych umów za umowy o dzieło, lecz umowy o świadczenie usług, konkretny bowiem cel dla jakich zostały zawarte sporne umowy, a więc dofinansowanie poszczególnych projektów, nie był uzależniony wyłącznie od działań Uczestniczki. Sąd nie kwestionuje stanowiska Skarżącego, że każdy projekt miał indywidualny charakter, gdyż różnił się parametrami, zakresem wykonywanych czynności, budżetem, tym, iż kierowany jest do innego odbiorcy i dla innej grupy docelowej oraz różnił się miejscem jego realizacji. Niewątpliwie również Uczestniczka posiadała odpowiednią wiedzę i doświadczenie. Jak wyjaśniła osoba reprezentująca w postępowaniu administracyjnym Płatnika, Uczestniczka ma bardzo dużą skuteczność jeśli idzie o pisanie projektów i to zdecydowało, że umowy zostały z nią zawarte. Ale jak również wyjaśniła, Płatnik współpracuje z wieloma jednostkami publicznymi i liczy się przede wszystkim to, że projekt został przyjęty do dofinansowania, a nie sam fakt napisania takiego projektu.

Jak natomiast zostało to już wyjaśnione, przyjęcie sporządzonych przez Uczestniczkę projektów do dofinansowania nie było w warunkach danego konkursu pewne, a tylko taki rezultat można uznać za dzieło w rozumieniu art. 627 K.c.

Z tych również względów, Sąd stoi na stanowisku, że charakteru spornych umów nie zmieniają zapisy niektórych umów uzależniające uzyskanie wynagrodzenia przez Uczestniczkę od uzyskania dofinansowania danego projektu. Zapisy te nie zmieniają bowiem faktu niepewności uzyskania dofinansowania, a więc uzyskania rezultatu sporządzonych projektów/wniosków, co z kolei identyfikuje umowę o świadczenie usług. W przypadku natomiast umów, w których z góry określono kwotę wynagrodzenia za sporządzony projekt/wniosek niezależnie od tego czy dany projekt uzyska dofinansowanie, nie ulega wątpliwości, że strony umówiły się, że wynagrodzenie zostanie wypłacone za samo staranne działanie, a więc sporządzenie projektu/wniosku, który zostanie przyjęty do konkursu, a nie za rezultat w postaci dofinansowania. Tym bardziej więc umowy te stanowią mowy o świadczenie usług nie umowy o dzieło.

Analizując treść spornych umów, Sąd doszedł więc do wniosku, że organ prawidłowo zakwalifikował badane umowy do umów o świadczenie usług, do których zastosowanie mają przepisy dotyczące zlecenia. Nie ma bowiem podstaw do przyjęcia, że w wyniku wykonania tych umów powstały, określone na etapie ich zawierania, z góry sprecyzowane i obiektywnie osiągalne w konkretnych warunkach pewne rezultaty, poddające się ocenie z uwzględnieniem konstytutywnej odpowiedzialności za wady dzieła. Jak wyjaśniła w toku postępowania administracyjnego osoba reprezentująca Płatnika, Płatnik nie dokonywał kontroli sporządzonych przez Uczestniczkę projektów/wniosków pod względem wad dzieła. Z wyjaśnień tych wynika, że za wadę dzieła Płatnik uznaje nieodpowiednio dobre przygotowanie co skutkuje nie otrzymaniem dofinansowania, nie da się po prostu stwierdzić, że dzieło zostało wykonane w sposób wadliwy czy też nie, ale oceny dokonują zwykle urzędy marszałkowskie.

Z wyjaśnień dalej wynika, że odpowiedzialność Uczestniczki polegała na tym, że nie otrzymała wynagrodzenia. W przypadku umów, jak wyjaśniała w toku postępowania administracyjnego osoba reprezentująca Płatnika, w których Zainteresowana otrzymała wynagrodzenie za złożenie wniosku nie było odpowiedzialności, bo nikt na tym etapie wniosku nie oceniał.

Zdaniem Sądu wszelkie czynności, do których wykonania zobowiązała się Uczestniczka w ramach spornych umów, miały wprawdzie prowadzić do powstania projektów/wniosków o dofinansowanie, jednakże rezultat tych umów miało stanowić nie samo sporządzenie projektów/wniosków lecz dofinansowanie projektów, to natomiast jest niezależne od działań samej Uczestniczki. Z tego względu należy stwierdzić, że Uczestniczka działał w ramach umów starannego działania, nie mając ostatecznie wpływu na końcowy rezultat swoich działań. Organ słusznie zatem uznał, że sporne umowy miały charakter umów o świadczenie usług, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu, co dodatkowo potwierdza ilość zawartych umów oraz sporządzonych w ich ramach projektów/wniosków, wskazująca, że sporządzone przez Uczestniczkę projekty/wnioski nie miały incydentalnego charakteru, pomimo tego, że różniły się merytorycznie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd stwierdza, że organy obu instancji prawidłowo oceniły charakter spornych umów zaliczając je do umów o świadczenie usług, co oznacza, że nie doszło do naruszenia art. 750 w związku z art. 734 K.c. Uwzględniając treść art. 353¹ K.c., Sąd stwierdza również, że zaklasyfikowanie tych umów, których wykonanie wymaga dołożenia należytej staranności, a w których nie ma pewności co do osiągnięcia docelowego rezultatu, do umów o dzieło, sprzeciwiałoby się tego rodzaju stosunkowi prawnemu. Z tego też względu za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 353¹ w związku z art. 627 K.c.

W konsekwencji nie doszło również w niniejszej sprawie do naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach w zw. z art. 734 § 1, art. 750 i art. 627 K.c., których naruszenie Skarżący upatruje w błędnym jego zdaniem uznaniu spornych umów za umowy o świadczenie usług, nie umowy o dzieło. Skoro jednak sporne umowy stanowiły umowy o świadczenie usług, organy obu instancji słusznie uznały, że Zainteresowana podlegała, w świetle art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie tych umów, co obligowało Płatnika do zgłoszenia Zainteresowanej do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego.

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło także do istotnych uchybień procesowych. Organ prawidłowo, na podstawie zebranego i całościowo rozpatrzonego materiału dowodowego, jak również dokładnie wyjaśnionego stanu faktycznego, zakwalifikował sporne umowy do umów o świadczenie usług i słusznie stwierdził podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego Zainteresowanej z tytułu pracy wykonywanej na ich podstawie. Nie można zatem organowi przypisać zarzuconego w skardze naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Wbrew twierdzeniom Skarżącego organ zebrał wystarczający materiał do podjęcia decyzji i należycie go przenalizowały, czemu wyraz dał w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Postępowanie przeprowadzone zostało w sposób rzetelny, z zapewnieniem czynnego udziału jego stronom, bez naruszenia obowiązku ustalenia prawdy obiektywnej. Zaskarżona decyzja zawiera obszerne i logiczne uzasadnienie, w którym wyjaśniono powody jej podjęcia, z jednoczesnym przywołaniem dowodów, na których się oparto oraz których nie wzięto pod uwagę i z jakiego powodu, a także przyczyn zakwestionowania charakteru spornych umów, jako umów o dzieło. Szeroko przywołano też stanowisko orzecznictwa i doktryny.

Reasumując, w wyniku przeprowadzonej kontroli, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, a także uchybień w zakresie stosowania przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na które wskazano w skardze lub których istnienie powinien był dostrzec z urzędu.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), orzekł jak w sentencji wyroku.