Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2982/13, odrzucił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. oraz N. z siedzibą w A. w Japonii (dalej: "skarżące spółki") na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek pt.: "[...]" ([...]).
Skarżące spółki reprezentowane przez rz. pat. E. M. wniosły skargę kasacyjną od powyższego postanowienia.
Przewodniczący Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 24 kwietnia 2014 r. wydał zarządzenie o wezwaniu pełnomocnika skarżących spółek do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 500 zł. W treści zarządzenia pouczono, że kwotę wpisu sądowego należy uiścić - w terminie 7 dni - od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Odpis powyższego zarządzenia doręczono rz. pat. E. M. w dniu 5 maja 2014 r. (karta nr 77 akt sądowych).
W dniu 15 maja 2014 r. (data stempla pocztowego) rz. pat. E. M. wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Pełnomocnik skarżących spółek jednocześnie do wniosku załączyła dowód uiszczenia kwoty 500 zł.
Pełnomocnik skarżących spółek wyjaśniła, że w dniu 11 maja 2014 r. udała się do M. na wspólne posiedzenie przedstawicieli samorządu zawodowego europejskich rzeczników patentowych - Europejskiego Instytutu Patentowego EPI, jako delegat tej organizacji, z Dyrektorami Europejskiego Urzędu Patentowego z klastra PAOC (Pure and Applied Organie Chemistry - Czystej i Stosowanej Chemii Organicznej) mające na celu omówienie zagadnień proceduralnych w rozpatrywaniu europejskich zgłoszeń patentowych z tej dziedziny. Powrót nastąpił w dniu 12 maja 2014 r. tuż przed północą. Pełnomocnik skarżących spółek załączyła do wniosku kopię biletu lotniczego na trasę W.-M.-W. oraz karty pokładowej z lotu powrotnego.
Jednocześnie rz. pat. E. M. podniosła, że swoje funkcje w samorządzie europejskich rzeczników patentowych pełni społecznie, a uczestnictwo w merytorycznym spotkaniu z Dyrekcją Europejskiego Urzędu Patentowego jest dowodem uznania doświadczenia w postępowaniu przed tym Urzędem. Termin ten został odnotowany w terminarzu czynności zawodowych, ale z powodu braku instrukcji do wniesienia wpisu od skarżących spółek przed wyjazdem rz. pat. E. M. nie mogła wnieść należnej opłaty sądowej. Po powrocie do biura w dniu 13 maja 2014 r. stwierdziła, że stosowne instrukcje nadeszły w godzinach porannych w dniu 12 maja 2014 r. Pełnomocnik skarżących spółek stwierdziła, że z uwagi na 7 dniowy termin wyznaczony w zarządzeniu z dnia 24 kwietnia 2014 r. - pomimo uczestnictwa w postępowaniu osoby zagranicznej - należy uznać, że instrukcje te wpłynęły w terminie umożliwiającym terminowe uiszczenie należnego wpisu sądowego, gdyby nie nieprzewidziana okoliczności wyjazdu zagranicznego.
Pełnomocnik rz. pat. E. M. wskazała, że jej kancelaria jest firmą jednoosobową, niezatrudniającą pracowników, instrukcje te mogła odebrać dopiero następnego dnia po upływie wyznaczonego terminu. Dzięki otrzymanym instrukcjom oraz powrotowi z wyjazdu służbowego ustąpiły przyczyny niedotrzymania terminu i wpis mógł być uiszczony z zachowaniem warunków określonych w art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W tej sytuacji pełnomocnik skarżących spółek złożyła wniosek o przywrócenie terminu nadmieniając, że roczny termin, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. upłynie dopiero z dniem 12 maja 2015 r. Jednocześnie wskazała, że wniosek spełnia warunki określone w art. 87 § 1 p.p.s.a., gdyż od czasu ustąpienia przyczyny niedotrzymania terminu upłynęły dopiero dwa dni, a siedmiodniowy termin określony w tym przepisie upłynie 20 maja 2014 r.
W ocenie pełnomocnika skarżących spółek uchybienie terminu nastąpiło na skutek zaistnienia okoliczności niezależnych od woli skarżących spółek i jednocześnie bez winy osób zaangażowanych w obsługę niniejszego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.).
Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 p.p.s.a. W myśl § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast § 2 stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Kryterium braku winy o jakiej mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku - por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., V SA 793/02 (M.Pr. 2002, nr 23, s. 1059).
Sąd przystępując do rozpoznania niniejszego wniosku na wstępie obowiązany jest zbadać dopuszczalność, terminowość oraz tryb jego złożenia.
Badając kwestię dopuszczalności na wstępie należy przypomnieć, że termin do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej (7 dni) jest terminem ustawowym, nie podlegającym modyfikacji przez Sąd, a jedynie istnieje możliwość jego przywrócenia na zasadach określonych w p.p.s.a.
Jak wynika z akt sprawy odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 500 zł doręczono pełnomocnikowi skarżących spółek w dniu 5 maja 2014 r. Należało zatem uiścić należny wpis w siedmiodniowym terminie, którego pierwszym dniem był 6 maja, a ostatnim 13 maja 2014 r. Zgodnie z aktami sprawy (karta nr 78) rz. pat. E. M. uiściła należny w sprawie wpis w dniu 15 maja 2014 r.
Badając terminowość i tryb wniesienia ww. wniosku Sąd ustalił, że został on nadany na adres właściwego Sądu dnia 15 maja 2014 r., tj. w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Sąd przyjął więc, że wniosek ów został złożony w prawidłowym trybie i terminie.
Jak wykazano już wcześniej rz. pat. E. M. w dniu 15 maja 2014 r. uiściła należny w sprawie wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 500 zł, wobec czego Sąd stwierdza, że uczyniła zadość wymogowi z art. 87 § 4 p.p.s.a., tj. równocześnie z wniesieniem wniosku, dokonała czynności o przywrócenie terminu której wnosi.
Sąd przystępując do merytorycznego rozpoznania wniosku wskazuje, że z uwagi na pewność obrotu prawnego przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że niniejszy wniosek o przywrócenie terminu jest niezasadny. Pełnomocnik rz. pat. E. M. podała bowiem, że uchybienie terminu nastąpiło w związku z jej wyjazdem w dniach 11 -12 maja 2014 r. do M. na wspólne posiedzenie przedstawicieli samorządu zawodowego europejskich rzeczników patentowych - Europejskiego Instytutu Patentowego EPI. Sąd stwierdza, że fakt powyższego wyjazdu nie był zdarzeniem nagłym, którego pełnomocnik skarżących spółek nie mogła przewidzieć. Jako osoba należycie dbająca o interesy skarżących spółek powinna poinformować Sąd, że w dniach 11 -12 maja 2014 r. będzie poza granicami kraju. Nie usprawiedliwia zatem pełnomocnika skarżących spółek otrzymanie instrukcji do uiszczenia należnego wpisu od skargi kasacyjnej w dniu 12 maja 2014 r.
Sąd ponadto zwraca uwagę, że stosownie do art. 219 § 1 p.p.s.a. opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. W myśl art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Stosownie do art. 220 § 2 p.p.s.a. jeżeli pismo wniosła osoba zamieszkała lub mająca siedzibę za granicą, która nie ma w kraju przedstawiciela, przewodniczący wyznaczy termin do uiszczenia opłaty nie krótszy niż dwa miesiące. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
Sąd pragnie podkreślić, że pełnomocnik skarżących spółek powinna uiścić opłatę sądową w postaci wpisu przy wniesieniu do sądu przedmiotowej skargi kasacyjnej. Jeżeli pełnomocnik skarżących spółek tego nie uczyniła, to powinna się spodziewać, że otrzyma odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Nie jest zatem dla Sądu przekonująca argumentacja pełnomocnika skarżących spółek, że w związku z wyjazdem zagranicznym nie mogła uiścić wpisu od skargi kasacyjnej w zakreślonym przez Przewodniczącego Wydziału terminie. Rzecznik Patentowy E. M. jako profesjonalny pełnomocnik należycie dbająca o interesy skarżących spółek powinna tak zorganizować pracę swojej kancelarii, aby przedmiotowym wpis od skargi kasacyjnej uiścić w terminie. Jak już wspomniano wcześniej ani wyjazd zagraniczny rz. pat. E. M., ani otrzymanie odpisu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej nie były zdarzeniami nagłymi i niemożliwymi do przewidzenia. Sąd stwierdza zatem, że przywrócenie przedmiotowego terminu nie jest możliwe z uwagi na niedostateczną staranność w prowadzeniu spraw skarżących spółek.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.