Uzasadnienie
Uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. Krajowa Rada Notarialna po rozpoznaniu zażalenia I. G. zwanej dalej także "skarżącą" uchyliła zaskarżoną uchwałę nr [...] Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. w całości i umorzyła postępowanie pierwszej instancji.
Powyższe uchwały zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
I. G. wystąpiła do Rady Izby Notarialnej w [...] z wnioskiem z dnia [...] czerwca 2012 r. o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Uchwałą z [...] lipca 2012 r., nr [...] Rada Izby Notarialnej w [...] odmówiła wydania skarżącej zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. skarżąca wniosła zażalenie do Krajowej Rady Notarialnej za pośrednictwem Rady Izby Notarialnej w [...]. Uchwałą z dnia [...] września 2012 r. Krajowa Rada Notarialna stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Skarżąca złożyła za pośrednictwem Krajowej Rady Notarialnej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2345/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną uchwałę Krajowej Rady Notarialnej uznając, że zażalenie skarżącej było wniesione w terminie. Uchwałą z dnia [...] lipca 2013 r. Krajowa Rada Notarialna utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę nr [...] Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. skarżąca ponownie zwróciła się o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej Uchwałą z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Rada Izby Notarialnej ponownie odmówiła skarżącej wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej z uwagi na fakt, że nie złożyła ona z wynikiem pozytywnym kolokwiów (w tym poprawkowych) zarówno po I jak i po II roku aplikacji.
Na skutek zażalenia skarżącej Krajowa Rada Notarialna uchyliła zaskarżoną uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. w całości i umorzyła postępowanie pierwszej instancji.
W uzasadnieniu swojej uchwały Krajowa Rada Notarialna wskazała, że wydała swoje rozstrzygnięcie w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., który przewiduje jeden z rodzajów rozstrzygnięć podejmowanych przez organ odwoławczy. Mianowicie władny on jest w oparciu o wskazany wyżej przepis uchylić rozstrzygnięcie organu I instancji i umorzyć postępowanie w sprawie. Wskazany przepis sam w sobie nie stanowi przesłanki umorzenia, a jedynie podstawę rozstrzygnięcia o takiej treści. Orzecznictwo sądowe podkreśla, że w tym trybie można podjąć decyzję o umorzeniu sprawy tylko wówczas, gdy zachodzą okoliczności wskazane w art. 105 k.p.a. Przepis ten w § 1 określa przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania, stanowiąc, że gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Organ wskazał, że w prawie polskim obowiązuje zasada ne bis in idem, która oznacza, że niemożliwe jest dwukrotne orzekanie w tej samej sprawie.
Ponowne wszczęcie postępowania na wniosek tej samej osoby i w tym samym stanie faktycznym jest sprzeczne z tą zasadą. Jako, iż I. G. ponownie wniosła do Rady Izby Notarialnej w [...] o wydanie zaświadczenia, mimo, że organ ten orzekł już raz w tej sprawie uchwałą z dnia [...] lipca 2012 r. Z tego względu, zdaniem Rady należy uznać, że niniejsze postępowanie od początku było bezprzedmiotowe.
Na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz na uchwałę z [...] czerwca 2013 r. nr [...] Rady Izby Notarialnej I. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się ich uchylenia i zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania w sprawie.
Zaskarżonej uchwale, wydanej w II instancji zarzuciła naruszenie przepisów art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez ich zastosowanie w sprawie o wydanie zaświadczenia, które jako takie jest oświadczeniem wiedzy organów, a nie oświadczeniem woli oraz jest czynnością materialno-techniczną dokonywaną w administracyjnym postępowaniu uproszczonym (wskazywaną w art. 1 pkt 4 k.p.a.) na żądanie osoby ubiegającej się o jego wydanie (a więc nawet nie na żądanie strony postępowania), na podstawie danych w prowadzonych rejestrach przez organ) a nie oświadczeniem organu o charakterze deklaratoryjnym, rozstrzygającym sprawę administracyjną co do jej istoty a więc sprawę, o której mowa w przepisach art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a., wyznaczających przedmiot postępowania w znaczeniu ogólnym oraz granice przedmiotu procesu, szczególnie, że stan faktyczny sprawy uległ zmianie w stosunku do stanu faktycznego sprawy, kiedy to po raz pierwszy rozstrzygano o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej (I instancja) i o przekroczeniu terminu do wniesienia zażalenia (II instancja).
Uchwale natomiast Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] skarżąca zarzuciła naruszenie art. 72 § 1 i 2 w zw. z art. 73 oraz art. 74 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. nr 189, poz. 1158 z późn. zm.) a nadto naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu istotnie wpływającym na kwestię obowiązku wydania oświadczenia wiedzy o odbyciu aplikacji notarialnej przez skarżącą tj. art. 217 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 72 § 1 i 2 Prawa o notariacie i w zw. z art. 6 i 7 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego tego przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.).
Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona uchwała narusza prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy zgodzić się z wywodami skargi, że zgodnie z przyjmowanym w doktrynie prawa i w judykaturze poglądem zaświadczenie jest aktem wiedzy a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego ani charakteru interpretacyjnego a ponadto, że nie rozstrzyga ono żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego.
Potwierdza ono jedynie istnienie określonego stanu (faktycznego lub prawnego) w oparciu o posiadane już dane a postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a. spełnia jedynie rolę pomocniczą przy ustalaniu treści zaświadczenia.
W wyroku z 28 czerwca 1983 r. I SA 268/83 (ONSA 1983, nr 1 poz.
47) stwierdzono, że zaświadczenie jest pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego i wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego – zaświadczenie staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom.
W niniejszej sprawie uchybieniem organu było to, iż przyjął a priori, iż skarżąca po raz drugi występuje o wydanie zaświadczenia w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
Organ nie wyjaśnił jednakże w oparciu o jakie dane przyjął powyższe twierdzenie.
Tymczasem okoliczności faktyczne zmieniły się o tyle, iż skarżąca wystąpiła o wydanie kolejnego zaświadczenia w następnym 2013 r., chcąc przystąpić ponownie do egzaminu notarialnego.
Poza tym należy mieć na uwadze, że w Dzienniku Ustaw z dnia 21 grudnia 2012 r. ukazało się rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (poz. 1449). Rozporządzenie to uchyla przepis § 13 rozporządzenia o organizacji dotyczący fakultatywnego przeprowadzenia kolokwiów i sprawdzianów przez rad izb notarialnych.
Powyższa okoliczności nie zostały wzięte pod uwagę przez Krajową Radę Notarialną a więc twierdzenie o bezprzedmiotowości postępowania jest co najmniej przedwczesne.
Wobec tego, że sprawa nie została należycie wyjaśniona doszło do naruszenia art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. a w konsekwencji do naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wykazane wyżej uchybienie skutkowało uchyleniem zaskarżonej uchwały w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. Rozstrzygnięcie jak w pkt 2 i 3 wyroku Sąd oparł na art. 152 i 200 p.p.s.a.