Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1 i ust. 1b pkt 1, art. 40c, art. 41 ust. 4, ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm. i Dz. U. z 2011 r. Nr 222, poz. 1321) – dalej jako u.d.p. lub ustawa – oraz lp. 6 pkt 6 lit. d), lp. 6 pkt 7 lit. d) i lit. e), lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika nr 2 do tej ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), art. 5 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 222, poz. 1321), utrzymał w mocy decyzję L. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2012 r. nakładająca na T. sp. z o.o. z siedzibą w S. karę pieniężną w kwocie 11700 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym.
Decyzję wydano w następujących ustaleniach;
W dniu [...] marca 2010 r. na drodze wojewódzkiej nr [...], o dopuszczalnych naciskach osi na drogę do 8t, w miejscowości W. zatrzymano do kontroli pojazd m-ki V. nr rej. [...] z naczepą m-ki S. nr rej. [...], przewożący cegłę klinkierową, kierowany przez R.H. Przeprowadzono ważenie zespołu pojazdów na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku do ważenia pojazdów. Ważenie wykonano wagami do pomiarów statycznych SAW 10C/II o nr fabrycznych [...] i [...] posiadających legalizację WE oraz deklarację zgodności z wymaganiami Dyrektywy WE 90/384/EWG zmienioną Dyrektywą nr 93/68/EWG oraz zgodnie z wymaganiami zawartymi w normie europejskiej EN 45 501. Kierujący pojazdem został zapoznany z instrukcją ważenia i zasadami przeprowadzania kontroli oraz z dokumentami legalizacyjnym wag i stanowiska ważenia. Z kontroli sporządzono protokół, który kierujący podpisał nie zgłaszając uwag do kontroli.
W wynik kontroli ustalono przekroczenia dopuszczalnych nacisków pojedynczej osi napędowej o 1,51t (ustalono nacisk 9,51t) i potrójnej osi nienapędowej o 3,09t (ustalono nacisk 24,89t) oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 1,06t (ustalono masę 41,06t). Kierowca został poinformowany o możliwości powtórzenia ważenia, lecz wniosku takiego nie zgłosił, jak i nie okazał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2010 r. poinformowano spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego i przysługujących jej prawach strony, wzywając do przedłożenia dokumentów wskazanych w zawiadomieniu.
Po przedłożeniu tych dokumentów Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w G. wydał w dniu [...] maja 2010 r. decyzję nakładającą na spółkę T. karę pieniężną w kwocie łącznej 11700 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym.
Na skutek wniesienia przez spółkę odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w decyzji I instancji nie określono odległości pomiędzy osiami składowymi potrójnej osi przyczepy, a od tych odległości uzależnione są dopuszczalne naciski na drogę. Dlatego koniecznym było zwrócenie się do producenta przyczepy z pytaniem o jej parametry techniczne. Nadto zwrócono się o wyjaśnienie przez organ I instancji, czy przy obliczaniu nacisku potrójnej osi naczepy odjęto błąd pomiarowy, gdyż protokół adnotacji tej nie zawiera, natomiast jak wynika z załącznika do protokółu parametr ten został ujęty.
W wykonaniu wskazań organu odwoławczego zwrócono się do producenta naczepy o podanie jej parametrów technicznych oraz do spółki T. o przedłożenie dowodów potwierdzających, że przewoźnik w kontrolowanym przewozie dokonał należytej staranności i czy miał wpływ na powstanie naruszenia.
W odpowiedzi na pismo Inspektora Wojewódzkiego ITD spółka w piśmie z dnia [...] kwietnia 2012 r. stwierdziła, że wszelkie dokumenty zostały przesłane już w 2010 r.
W odpowiedzi na pismo Inspektora Wojewódzkiego ITD producent naczepy przesłał jej rysunek techniczny z zaznaczonymi odległościami pomiędzy osiami.
W tym stanie faktycznym L. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. nakładając na spółkę T. karę pieniężną w kwocie 11700 zł.
Według ustaleń kontroli nacisk pojedynczej osi napędowej wynosił 9,51t przy dopuszczalnym na drodze, po której poruszą się pojazd – 8t, a więc przekroczenie wyniosło 1,51t, co zgodnie z lp. 6 pkt 7 lit. d) załącznika nr 2 do ustawy skutkowało nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 1200 zł.
Według lp. 6 pkt 6 lit. b) załącznika nr 2 do u.d.p. dla potrójnej osi naczepy przy odległościach pomiędzy osiami składowymi większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m dopuszczalny nacisk tych osi na drodze do 8t to 21,8t. Ustalono, że nacisk ten wynosił 24,89t, a więc przekroczenie wyniosło 3,09 t, co zgodnie z wymienionym przepisem (za przekroczenie od 24,8t do 26,3t) skutkowało nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 9000 zł.
Według lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika nr 2 do u.d.p. za przekroczenie masy całkowitej kontrolowanego pojazdu członowego (powyżej 40t do 50t) – ustalona masa całkowita to 41,06t – kara pieniężna została ustalona w kwocie 600 zł.
W tych ustaleniach na spółkę T. za stwierdzone naruszenia została nałożona sumaryczna kara pieniężna w kwocie 11700 zł.
Odnosząc się do zarzutów spółki organ stwierdził, że w protokóle kontroli omyłkowo umieszczono dane rejestracyjne naczepy tj. [...] zamiast [...], aczkolwiek w załączniku do protokółu dane te były kompletne. W aktach sprawy znajduje się dowód rejestracyjnym naczepy, co dowodzi, że kontroli poddano właśnie ten pojazd. Co do nieuwzględnienia w protokóle kontroli tzw. tolerancji dla każdej ważonej osi wskazano, że w załączniku do protokółu zawierającego wyniki bezpośrednio wpisane z wag, tolerancje te wykazano, a dokument ten podpisał kierowca. Podnoszono całkowicie niezasadny zarzut spółki o naruszeniu jej praw strony w postępowaniu administracyjnym wskazując na odpowiednie zawiadomienia przesyłane stronie w toku postępowania.
Od decyzji T. sp. z o.o. złożyła odwołanie zarzucając naruszenie przepisów postępowania skutkujące wydaniem decyzji na podstawie niezgodnych ze stanem faktycznym ustaleń, błędnego obliczenia przekroczeń nacisków osi i przeprowadzenia ważenia bez przepisów określających te czynności. W związku z tym złożono wniosek o uchylenie decyzji i wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności, który rygor Główny Inspektor postanowieniem z dnia [...]sierpnia 2012 r. wstrzymał.
Spółka podnosiła nieopisanie w protokóle kontroli odległości pomiędzy osiami potrójnej osi naczepy, co w jej ocenie miało istotny wpływ na wysokości kary. Kwestionowano także zastosowane tolerancje przy ważeniu pojazdów uznając, że wyniki ważenia były zaokrąglane w górę, tj. na niekorzyść spółki. Jednocześnie kwestionowano przedłużanie postępowania administracyjnego wskazując, że organ I instancji nie wywiązywał się z terminów zakończenia sprawy.
W tych ustaleniach została wydana wymieniona na wstępie decyzja administracyjna.
Organ odwoławczy dostrzegł błędne wskazanie w decyzji I instancji podstawy prawnej z lp. 6 pkt 6 lit. b) załącznika nr 2 do ustawy, niemniej wysokość nałożonej kary pieniężnej w tym zakresie w kwocie 9000 zł za przekroczenie nacisków dla potrójnej osi naczepy została określona prawidłowo. Podkreślano, że wobec braku ustaleń co do odległości pomiędzy osiami składowymi potrójnej osi naczepy, uprzednio decyzja I instancji została uchylona i w tym zakresie Wojewódzki Inspektor ITD, po uzupełnieniu materiału dowodowego, prawidłowo ustalił wysokość kary pieniężnej.
Organ odwoławczy wskazywał, że tzw. tolerancje obejmujące wartości wynikające z ważenia poszczególnych nacisków osi zostały wykazane w załączniku do protokółu kontroli, a w protokóle kontroli wpisano te wyniki już po uwzględnieniu tych tolerancji zamiast podania tych wyników przed i po uwzględnieniu tych tolerancji, co jednak nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy.
Odnosząc się do zarzutu niewłaściwego ważenia wskazano, że ważenia dokonano na stanowisku zatwierdzonym do kontroli pojazdów i wypoziomowanym. Natomiast sposób ważenia był zgodny z instrukcją użycia wag zastosowanych w kontroli.
Wskazując na przepis art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym... organ odwoławczy stwierdził, że spółka, zajmując się zawodowo przewozem towarów, nie może powoływać się na dochowanie należytej staranności w związku ze stwierdzonymi naruszeniami. Nie dochowano bowiem podstawowego obowiązku sprawdzenia przed wyjazdem, czy pojazdy nie zostały przeładowane, a więc przewoźnik nie mógł powołać się na przepis art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym dający podstawę do niewszczynania postępowania wobec braku wpływu na stwierdzone naruszenia. W tym zakresie spółka nie przedłożyła żadnych dowodów uzasadniających zastosowanie wymienionego przepisu. Zdaniem organu odwoławczego brak było także podstaw do zastosowania art. 93 ust. 7 wymienionej ustawy, gdyż spółka także nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie tego, że naruszenia nastąpiły na skutek zdarzeń lub okoliczności, których nie mogła przewidzieć.
Od decyzji T. sp. z o.o. z siedzibą w S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania oraz wstrzymania wykonania decyzji. Postanowieniem z dnia 26 lutego 2013 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania (art. 80 k.p.a.) przez przekroczenie granicy swobodnej oceny materiału dowodowego, (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) przez brak właściwych ustaleń w sprawie, (art. 8 k.p.a.) przez naruszenie zasady wskazanej w tym przepisie. Zarzucono także naruszenie przepisów ustawy o drogach publicznych (art. 40c, art. 13g ust. 1 i 1b pkt 1) przez ich niezasadne zastosowanie, a w związku z tym niezasadne zastosowanie przepisów załącznika nr 2 do ustawy oraz art. 64 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.
Powołując się ponownie na protokół kontroli skarżąca podnosiła, że ustalone w nim wielkości nacisków osi powinny zostać pomniejszone o tzw. tolerancje i wówczas kontrolowany zespół pojazdów nie przekraczałby żadnych norm.
Podobnie kwestionowano ustalenia w zakresie określenia naruszeń nacisku zespolonej osi potrójnej naczepy podnosząc, że z protokółu kontroli nie podano odległości pomiędzy tym osiami, co skutkuje wielkością kary pieniężnej. W ocenie skarżącej dane te powinny być wyłącznie przedmiotem ustaleń w czasie kontroli, a nie po jej przeprowadzeniu.
W ocenie spółki wątpliwości budzi również sposób w jaki dokonano ważenia pojazdów, gdyż nie został on ustalony przepisami powszechnie obowiązującym lecz wyłącznie został oparty na instrukcji obsługi wag użytych do kontroli. Kwestionowano zasadności użycia do kontroli wag wskazanych w decyzji oraz legalności stanowiska kontrolnego, na którym przeprowadzono kontrolę podkreślając, że właściwe dokumenty dotyczące wag i tego stanowiska nie zostały dołączone do materiału dowodowego sprawy.
Za niezrozumiałe skarżąca uznała wywody organu odwoławczego odnoszące się do przepisów art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym.
W wyniku naruszenia przepisów postępowania doszło do naruszenia także wymienionych w skardze przepisów prawa materialnego przez przyjęcie, ze kontrolowany pojazd był nienormatywny.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie omawiając niezasadność zarzutów skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte [...] marca 2010 r. i przed wejściem w życie wymienionej ustawy nie zostało zakończono. Zasadnie zatem organy Inspekcji Transportu Drogowego zastosowały w sprawie ustawę o drogach publicznych w brzmieniu określonym jej tekstem jednolitym z roku 2007 ze wskazanymi zmianami.
Organ administracji przeprowadził wywód w kontekście art. 5 ust. 2 ustawy zmieniającej badając, czy zachodziły podstawy do zwolnienia się przewoźnika z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia. Zgodnie z tym przepisem: "Postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej dotyczącej przejazdu pojazdu nienormatywnego, prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, umarza się wobec podmiotu wykonującego przejazd, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub 2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu na przejazd pojazdu nienormatywnego, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu przy przewozie ładunków sypkich oraz drewna".
Cytowany przepis na mocy art. 8 pkt 1 ustawy zmieniającej wszedł w życie z dniem ogłoszenia zmian, tj. z dniem 18 października 2011 r., zatem obowiązywał już w dacie wydawania decyzji przez Wojewódzkiego Inspektora ITD z dnia [...] lipca 2012 r. i decyzji ostatecznej.
Z treści cytowanego przepisu wynika, iż umorzenie postępowania administracyjnego następuje się jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przejazd: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia.
W prowadzonym postępowaniu dowodowym organ administracji zwracał się do spółki o przedstawienie dowodów wskazujących na wystąpienie przesłanek wskazanych w punktach a) i b) art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej. Skarżąca nie wypowiedziała się w tej kwestii stwierdzając, że "wszelkie dokumenty związane z tą sprawą zostały przesłane w adekwatnym terminie w 2010 r.". W związku więc z tym, że organ administracji, zgodnie ze stanowiskiem dowodowym strony postępowania, był w posiadaniu materiału dowodowego nie dającego podstawy do zastosowania przepisu art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej, nie miał również przesłanek do umorzenia postępowania.
Należy bowiem podkreślić, na co zwracał uwagę organ administracji publicznej, że dowody na dochowanie należytej staranności przez przewoźnika w wykonywanym przewozie i jego braku wpływu na powstanie naruszenia przede wszystkim obciążają przewoźnika, gdyż to on z okoliczności wskazanych w tych dowodach wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Nadto organ administracji tego rodzaju dowodami nie dysponuje.
W ocenie składu orzekającego Sądu zarzuty skarżącej odnoszące się do legalizacji wag użytych w czasie kontroli i do stanowiska, na którym ważenia dokonano, nie były trafne, jak i nie miało uzasadnienia zarzucanie organowi niedołączenie do materiału dowodowego sprawy właściwych dokumentów dotyczących wag i stanowiska kontrolnego. Z instrukcji ważenia pojazdu, którą podpisał kierowca wynika, że został zapoznany zarówno z dokumentami legalizacyjnymi wag użytych do kontroli oraz z protokółem legalizującym stanowisko ważenia, zalegalizowanym przez geodetę uprawnionego. Ważenie wykonano wagami do pomiarów statycznych SAW 10C/II o nr fabrycznych [...] i [...] posiadających legalizację WE oraz deklarację zgodności z wymaganiami Dyrektywy WE 90/384/EWG zmienioną Dyrektywą nr 93/68/EWG i zgodnie z wymaganiami zawartymi w normie europejskiej EN 45 501. Sposób w jaki należało prawidłowo używać wag w celu dokonania pomiarów nacisku osi na drogę oraz w zakresie tzw. rozliczeń (pomiar masy całkowitej pojazdu) został określony w instrukcji tych wag, zgodnie z którą kontrolerzy postępowali.
Zatem skoro stanowisko do kontroli pojazdów było prawidłowo zalegalizowane i wagi użyte do kontroli również posiadały właściwe legalizacje zgodne z deklaracjami zgodności, a ich użycie było zgodne z ich instrukcją obsługi, to nie sposób podzielić zarzutów skarżącej o nieprawidłowościach technicznych przeprowadzonej kontroli.
Kolejnym, jeżeli nie najważniejszym zarzutem skarżącej, było niezastosowanie (nieuwzględnienie w protokóle kontroli) tzw. parametrów tolerancyjności wyników otrzymanych z ważenia pojazdu. Jak wynika z protokółu kontroli wyniki dotyczące nacisku osi na drogę ustalono "po odjęciu 200 kg i 2%". Zatem ustalony wynik nacisku pojedynczej osi napędowej (9,9t), po zastosowaniu wymienionych wskaźników tolerancji wyniósł 9,51t przekraczając normę dla drogi 8t o 1,51t. Ustalony wynik nacisku potrójnej składowej osi nienapędowej wyniósł (8,23 + 8,23 + 8,43) 24,89t (po, jak wskazano w protokóle kontroli uwzględnieniu wymienionych tolerancji) przekraczając dopuszczalną normę dla drogi 8t (21,8t) o 3,09t. Dla drogi o dopuszczalnych naciskach osi do 8t DMC pojazdu nie może przekraczać 40t. Ustalenia kontroli wykazały, że kontrolowany pojazd miał masę całkowitą 41,06t przekraczając tym samym te masę o 1,06t.
W tych warunkach nie można uznać za zasadne twierdzenie skarżącej, że od wartości wykazanych w protokóle kontroli należało dodatkowo odjąć wielkości tolerancyjne skoro, jak wynika to wprost z protokółu, tolerancje te zostały już uwzględnione.
Sąd orzekający w sprawie nie podzielił także zarzutu spółki co do tego, że przy obliczaniu nacisku osi składowych potrójnej osi nienapędowej naczepy liczyły się wyłącznie ustalenia dokonane w czasie kontroli. Faktycznie kontrolujący prawidłowo naciski te ustalili, jednakże organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji wskazując na brak podania w jakich odległościach poszczególne osie składowe w kontrolowanej naczepie były umiejscowione. W tych warunkach organ administracji zwrócił się do producenta naczepy o podanie tych parametrów i uzyskał dane dające podstawę do ponownego ustalenia, jak się okazało zgodnego z ustaleniem poprzednim. Skarżąca nie kwestionowała prawidłowości danych technicznych naczepy podanych przez jej producenta, jak i nie dowodziła, że odległości pomiędzy osiami składowymi potrójnej osi nienapędowej naczepy były przez nią zmodyfikowane.
Zatem przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji mieściło się w granicach przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zmierzając do zachowania normy z art. 80 k.p.a. w celu prawidłowego udowodnienia okoliczności mającej wpływ na wynik sprawy. W związku z tym zarzut naruszenia wymienionych przepisów postępowania i dodatkowo wskazanych w skardze należało uznać za nietrafny.
Zarzut naruszenia przepisów postępowania ściśle w skardze korespondował z zarzutem naruszenia przepisów materialnych. Uznając zatem brak podstawy do podzielenia stanowiska skarżącej w zakresie naruszenia przez organ administracji publicznej przepisów postępowania należy stwierdzić, że zastosowane przepisy ustawy o drogach publicznych także nie zostały naruszone.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych. W wyniku kontroli stwierdzono, że kontrolowany zespół pojazdów był nienormatywny, a przewoźnik nie posiadał zezwolenia na przejazd. W związku z tym, stosownie do art. 13g ust. 1 ustawy o drogach publicznych za przejazd takiego pojazdu bez zezwolenia została wymierzona kara pieniężna za każde naruszenie wskazane w lp. 6 pkt 6 lit. d), lp. 6 pkt 7 lit. d) i lit. e) oraz lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika nr 2 do tej ustawy w wysokościach zgodnych w wymienionymi przepisami i podanych w zaskarżonej decyzji administracyjnej. Kary pieniężne zostały nałożone, zgodnie z art. 13g ust. 1a ustawy, za każde ustalone naruszenie i nałożone, zgodnie z ust. 1b pkt 1, na podmiot wykonujący przewóz, a więc na T. sp. z o.o. z siedzibą w S.– skarżącą w sprawie.
W tych warunkach, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.