Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: organ, Prezs NFZ), działając na podstawie art. 58 § 2 k.p.a. oraz art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 r., poz. 935) w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1938 ze zm.; zwanej dalej "ustawą o świadczeniach"), w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2015 r., VI SA/Wa 2509/14, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej, A. T. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej OW NFZ) z [...] maja 2013 r., nr [...], odmówił przywrócenia ww. terminu.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. (dalej ZUS) pismem z [...] października 2012 r. zwrócił się do OW NFZ o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym skarżącej z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Decyzją z [...] maja 2013 r. nr [...] Dyrektor OW NFZ stwierdził po stronie skarżącej istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia 5 marca 2002 r. do dnia 5 marca 2013 r.
Pismem z [...] stycznia 2014 r. skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Rozpatrując przedmiotowy wniosek postanowieniem z [...] maja 2014 r., nr [...] Prezes NFZ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który to wyrokiem z 5 maja 2015 r., VI SA/Wa 2509/14 uchylił zaskarżone postanowienie i wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie zbadanie przez organ, czy nieprawidłowości w działaniu poczty sygnalizowane przez skarżącą, związane z doręczeniem korespondencji na jej adres zamieszkania, w rzeczywistości mogły mieć miejsce. Podkreślił, że skoro wskazany przez skarżącą adres: N. [...], istotnie nie zawiera numeru mieszkania, zaś pod tym adresem zamieszkują 4 rodziny nie można wykluczyć, że pomyłki listonosza w podkładaniu przesyłek awizo mogły się zdarzyć.
Znaczył, że kwestia ta wymaga postępowania wyjaśniającego, które winien przeprowadzić organ. Sąd przyznał rację skarżącej, że fakt powzięcia wiadomości o zakończeniu postępowania już w grudniu 2013 r. nie jest jednoznaczny z początkiem biegu terminu określonym w art. 58 § 2 k.p.a., a mianowicie dniem ustania przyczyny uchybienia terminu. Zaznaczył, że aby z takich zdarzeń wywodzić skutki prawne niekorzystne dla strony organ musi ustalić konkretną datę kalendarzową, od której należy liczyć początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
Wykonując wytyczne Sądu Prezes NFZ pismem z [...] września 2015 r. zwrócił się do skarżącej z prośbą o przesłanie dowodów potwierdzających jej interwencje na poczcie, jak również takich, z których wynikałoby, że przesyłki były do niej nieprawidłowo doręczane. W odpowiedzi na powyższe przy piśmie z [...] października 2015 r. skarżąca przesłała fotografie skrzynek pocztowych oraz poinformowała organ, że: "istnieją trzy skrzynki o nr [...], w związku z tym wielokrotnie zdarzało się, iż przesyłki pocztowe były doręczane do nieodpowiedniej skrzynki".
Jednocześnie pismem z [...] września 2015 r. Prezes NFZ zwrócił się do OW NFZ z prośbą o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego dotyczącego prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej decyzję z [...] maja 2013 r. Poczta Polska, pismem z [...] października 2015 r., poinformowała organ o przedawnieniu terminu złożenia reklamacji przesyłki listowej [...] nadanej [...] maja 2013 r.
Pismem z [...] maja 2016 r. skarżąca poinformowała organ o ustanowieniu w sprawie pełnomocnika - radcy prawnego A. B.. Pismem z [...] czerwca 2016 r. organ wezwał pełnomocnika do przesłanie dowodów uprawdopodobniających okoliczności uniemożliwiające wniesienie przez skarżącą odwołania w terminie oraz wskazanie daty ustania przyczyny uchybienia terminu do złożenia odwołania. W odpowiedzi pełnomocnik strony ponownie przesłał fotografie skrzynek pocztowych. Nie wskazał natomiast daty ustania przyczyny uchybienia terminu złożenia odwołania oraz nie odniósł się do prośby uprawdopodobnienia, iż zainteresowana złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (nie podał konkretnej daty kalendarzowej, od której należy liczyć początek bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu).
Pismem z [...] lipca 2017 r. Prezes NFZ zwrócił się do Poczty Polskiej o informację, czy skarżąca kiedykolwiek zgłaszała nieprawidłowości w funkcjonowaniu placówki pocztowej w zakresie doręczania przesyłek pocztowych. W odpowiedzi Poczta Polska pismem z [...] sierpnia 2017 r. poinformowała, że rejon doręczeń, do którego należy miejscowość N. obsługuje stały listonosz. Według wyjaśnień listonosza zarówno adres jak i wszyscy mieszkańcy zamieszkujący pod adresem: N. [...] są mu znani. Listonosz ma wiedzę, że pod jednym adresem są cztery niezależne lokale, dlatego dla każdego z lokali jest oznaczona osobna przegródka w skrzynce zbiorczej. Listonosz dostarcza przesyłki według nazwisk, które widnieją na wewnętrznych stronach skrzynek. Według wyjaśnień listonosza w skrzynce oddawczej A. T. długo zalegała nieodebrana korespondencja, z powodu zgubienia przez nią kluczyka od skrzynki. W urzędzie pocztowym obsługującym rejon oddawczy, do którego należy miejscowość N., nie odnotowano zgłoszenia przez skarżącą nieprawidłowości w zakresie, doręczania przesyłek pocztowych.
Rozpoznając ponownie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ uznał, że poczynione przez niego wyjaśnienia potwierdzają prawidłowość doręczenia skarżącej decyzji z [...] maja 2013 r. dokonanego w trybie art. 44 k.p.a. Organ uznał, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu dlatego też odmówił skarżącej jego przywrócenia.
Odwołując się do treści art. 58 § 1 oraz § 2 k.p.a. wskazał, że wyjaśnień strony wynika, iż o wszczętym i zakończonym postępowaniu dowiedziała się w grudniu 2013 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu złożyła w dniu [...] stycznia 2014 r. Skarżąca nie spełniła, zatem przesłanek wynikających z treści wskazanego przepisu.
Pomimo wezwania pełnomocnika ubezpieczonej do wskazania daty ustania przyczyny uchybienia terminu do złożenia odwołania Prezes NFZ nie otrzymał potrzebnych informacji, w związku z czym uznał, że wskazana przez skarżącą przesłanka nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zaskarżyła postanowienie Prezesa NFZ z [...] grudnia 2017 r. i wniosła o jego uchylenie oraz przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] maja 2013 r. Organowi zarzuciła:
- 1. naruszenie art. 58 §1 i § 2 k.p.a. mające istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia poprzez nieprawidłową ocenę w zakresie przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania co skutkowało odmową przywrócenia terminu do wniesienia odwołania;
- 2. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. mające istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się przez stronę co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (z 2017 r. Dz. U. poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do rozpoznania skargi w trybie uproszczonym.
Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Prezesa NFZ z [...] grudnia 2017 r., nr [...] odmawiające skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] maja 2013 r. stwierdzającej obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej w okresie od 5 marca 2002 r. do 5 marca 2013 r. Zaskarżone postanowienie zostało wydane po przeprowadzeniu postępowania, którego zakres został ściśle wyznaczony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2015 r., VI SA/Wa 2509/14. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania tego wyroku były wiążące dla organu odwoławczego. W zasadniczej kwestii Sąd nakazał przeprowadzić postępowania wyjaśniającego celem wykluczenia nieprawidłowości związanych z doręczeniem przesyłki awizowanej, zawierającej decyzję z [...] maja 2018 r.
Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zakwestionowane rozstrzygnięcie, mające charakter stricte procesowy (odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji) w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy jest zgodne z prawem.
Zgodnie z treścią art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przepis ten wprowadza zatem trzy przesłanki, których łączne spełnienie obliguje organ do przywrócenia uchybionego przez stronę terminu. Są to: uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu, dopełnienie czynności, dla której określony był termin oraz złożenie wniosku o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu.
W sprawie, podnoszona przez stronę przyczyna uchybienia terminu polegała na niezawinionej niemożliwości zapoznania się z treścią decyzji z [...] maja 2013 r. z uwagi na utrudnienia w odbiorze przesyłki, spowodowane działaniem Poczty, a związane z doręczeniem korespondencji na adres zamieszkania skarżącej. Sygnalizowane przez skarżącą pomyłki listonosza w podkładaniu przesyłek awizo skutkowały uchyleniem przez Sąd wcześniejszego postanowienia Prezesa NFZ z [...] maja 2014 r., nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] maja 2013 r. W wyroku z 5 maja 2015 r., VI SA/Wa 2509/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nakazał organowi przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie prawidłowości działania Poczty w rejonie oddawczym, do którego należy miejscowość N..
Przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające nie wykazało nieprawidłowości w tym zakresie. Z ustaleń tych wynika, że rejon doręczeń, do którego należy miejscowość N. obsługuje stały listonosz. Według wyjaśnień listonosza zarówno adres jak i wszyscy mieszkańcy zamieszkujący pod adresem: N. [...] są mu znani. Listonosz ma wiedzę, że pod jednym adresem są cztery niezależne lokale, dlatego dla każdego z lokali jest oznaczona osobna przegródka w skrzynce zbiorczej. Listonosz dostarcza przesyłki według nazwisk, które widnieją na wewnętrznych stronach skrzynek. Według wyjaśnień listonosza w skrzynce oddawczej pocztowej A. T. długo zalegała nieodebrana korespondencja, z powodu zgubienia przez nią kluczyka od skrzynki. W urzędzie pocztowym obsługującym rejon oddawczy, do którego należy miejscowość N., nie odnotowano zgłoszenia przez skarżącą nieprawidłowości w zakresie, doręczania przesyłek pocztowych.
Stosując się do wytycznych Sądu, w celu ustalenia daty ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ wezwał skarżącą, jak i reprezentującego ją pełnomocnika do udzielenia wyjaśnień w powyższym zakresie. Bierność strony skarżącej uniemożliwiła organowi ustalenie daty określającej początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania dlatego też, zdaniem Sądu, organ prawidłowo przyjął (kierując się oświadczeniem strony zawartym w treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, potwierdzonym następie w treści skargi), że skoro skarżąca powzięła informację o zakończeniu postępowania w grudniu 2013 r., to złożenie w dniu [...] stycznia 2014 r. wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, jaką jest wniesienie odwołania, nastąpiło z uchybieniem 7 dniowego terminu określonego w art. 58 § 2 k.p.a., co uniemożliwiało jego merytoryczną ocenę.
Za bezzasadny Sądu uznał zarzut naruszenia przez organ art. 10 § 1 k.p.a. Wskazać należy, że zarówno skarżąca jak i ustanowiony przez nią pełnomocnik posiadali wiedzę o prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Pismem z [...] września 2015 r. organ pouczył skarżącą o treści art. 10 § 1 k.p.a. i zobowiązał ją do przedstawienia dokumentów potwierdzających jej interwencje na poczcie, jak również dowodów potwierdzających nieprawidłowości w doręczeniu przesyłek kierowanych do strony. Wskazane pismo zostało doręczono skarżącej w dniu [...] października 2015 r. Pomimo korzystnego dla strony skarżącej wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 maja 2015 r., dającego stronie możliwości uzupełnienia materiału dowodowego o dowody potwierdzające m.in. zachowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, skarżącą nie współdziałała z organem w tym zakresie.
Wobec bezzasadności skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a orzeczono, jak w sentencji.