Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. stwierdził, że P. G. nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umów zleceń u płatnika składek D. S.A. z siedzibą w B. w okresie od dnia 1 stycznia 2008 r. do dnia 31 grudnia 2010 r.
Wnioskiem z dnia [...] marca 2013 r. Spółka D. S.A. z siedzibą w B. zwróciła się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.).
Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, mając za podstawę art. 157 § 1 i 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 158 § 1 kpa w związku z art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), odmówił Spółce D. stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...]. Decyzję tę – z upoważnienia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia – podpisał K. F. – Zastępca Dyrektora Departamentu Spraw Świadczeniobiorców.
Powyższą decyzję Spółka D. uczyniła przedmiotem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, stosując art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i 2 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku. Decyzję tę – z upoważnienia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia – również podpisał K. F. – Zastępca Dyrektora Departamentu Spraw Świadczeniobiorców.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Spółka D. S.A. z siedzibą w B. podniosła zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, poprzez błędne przyjęcie, że P. G. nie podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zawartych ze Spółką umów zleceń, oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11 i art. 77 kpa, poprzez uznanie, że w sprawie nie doszło do uniemożliwienia płatnikowi udziału w postępowaniu przed Dyrektorem [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. Spółka wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Udzielając odpowiedzi na skargę, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji.
P. G., będący uczestnikiem niniejszego postępowania, nie przedstawił stanowiska procesowego w sprawie.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 16 września 2014 r. Spółka D. podniosła, że zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia narusza także art. 24 § 1 pkt 5 kpa, gdyż została podjęta przez tę samą osobę, która wydała decyzję w I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w razie wystąpienia w sprawie jednej z przesłanek wznowieniowych, określonych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), Sąd administracyjny jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Według treści art. 145 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 kpa.
W świetle art. 24 § 1 pkt 5 kpa, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.
Przepis art. 109 ust. 6 w związku z art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) wskazuje, że w sprawach dotyczących objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym w zakresie nieuregulowanym tą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w sprawach w powyższym przedmiocie, prowadzonych w trybach nadzwyczajnych, mają w pełni zastosowanie przepisy tego Kodeksu, w tym także art. 24 § 1 pkt 5 kpa.
W niniejszej sprawie obie decyzje w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wydał i podpisał działający z upoważnienia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia – K. F. – Zastępca Dyrektora Departamentu Spraw Świadczeniobiorców.
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r. o sygn. akt I OPS 13/09 (publ. ONSAiWSA 2010/5/82; LEX nr 579940), przepis art. 24 § 1 pkt 5 kpa nie ma zastosowania jedynie do osoby piastującej funkcję ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 kpa, w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 kpa. Należy zatem a contrario przyjąć na podstawie rozważań zawartych w przedmiotowej uchwale, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 kpa ma zastosowanie w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 kpa, w przypadku, gdy funkcję organu wykonuje upoważniony pracownik organu, który wydał decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zatem treść art. 24 § 1 pkt 5 kpa przesądza o obowiązku wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu, w którym ten sam organ ponownie rozpatruje sprawę. Takie stanowisko wyraził także Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 18 lutego 2013 r. o sygn. akt II GPS 4/12 (publ. ONSAiWSA 2013/4/58, OSP 2013/11/106, LEX nr 1271759).
Instytucja wyłączenia pracownika od rozpoznania sprawy powinna być rozważana jako gwarancja prawidłowej realizacji konstytucyjnego prawa do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w I instancji (art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Służy więc realizacji konstytucyjnych standardów sprawiedliwości proceduralnej, znajdujących podstawy prawne w art. 2 Konstytucji RP. Dzięki wyłączeniu pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał on udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, wzrasta bowiem poziom obiektywnego i rzetelnego rozpatrzenia sprawy.
Z kolei potrzeba ochrony tych wartości konstytucyjnych w postępowaniu administracyjnym jest bezwarunkowa i nie może być uzależniana od modelu postępowania administracyjnego, w szczególności od tego, czy toczy się ono przed dwoma różnymi organami czy też tylko przed jednym (postępowanie administracyjne, w którym ten sam organ ponownie rozpatruje sprawę wskutek wniesienia środka zaskarżenia, spełnia wymagania postępowania dwuinstancyjnego).
Rozpoznając raz jeszcze wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia winien uwzględnić poczynione przez Sąd wskazania, biorąc pod uwagę, że K. F. na tym etapie postępowania podlega wyłączeniu od udziału w sprawie.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i 2 oraz art. 209 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd zasądził od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej D. S.A. z siedzibą w B. kwotę 457 zł, w tym kwotę 200 zł, stanowiącą wartość uiszczonego wpisu od skargi, i kwotę 240 zł, poniesioną tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490) oraz kwotę 17 zł, poniesioną tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.