Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Rzecznika Finansowego (zwanego dalej także "RF") z [...] listopada 2021 r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) – zwanej dalej "kpa", oraz art. 32 ust.1 i ust. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2279 – zwanej dalej "ustawa o RF" w której organ po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2021 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 50.000 zł za naruszenie obowiązków wynikających z art. 31 ustawy o RF.
Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z 7 sierpnia 2020 r. Rzecznik Finansowy w trybie art. 31 ustawy o RF zwrócił się do [...] nr KRS [...] (zwanej dalej "Skarżącym", "Bank") o udzielenie informacji i wyjaśnień dotyczących stosowanych o pytanego podmiotu czynności w zakresie obsługi i rozliczania kredytów konsumenckich w tym w szczególności w zakresie prowizji/opłaty przygotowawczej/początkowej w przypadku przedterminowej spłaty umów zawartych lub spłaconych przed dniem 11 września 2019 r. lub w niektórych przypadkach przed 16 maja 2016 r. W piśmie zawarto listę pytań z prośba o zajęcie stanowiska co do każdego z podanych pytań. Pouczono przy tym o podstawie prawnej wniosku oraz obowiązku udzielenia odpowiedzi w oparciu o art. 31 ustawy o RF.
Pismem z dnia 27 sierpnia 2020 r. Dział Prawny pytanego podmiotu udzielił odpowiedzi w zawiązku z ww. wezwaniem odsyłając do sprawy prowadzonej przed Prezesem UOKiK, w której to sprawie udzielano już odpowiedzi na podobne pytania. Wyjaśniono, iż organy administracji publicznej winny współdziałać ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i prawnego sprawy. Nadto wskazano, iż w ocenie Banku z uwagi na brak informacji w związku z jaką konkretną sprawą organ domaga się powoływanych w piśmie organu informacji, pytany Bank nie ma obowiązku udzielać tych informacji, które w jego ocenie dotyczą spraw ogólnych i danych analitycznych niezwiązanych z konkretną sprawą co wykracza poza granice uprawnień określonych przepisami ustawy o RF.
Pismem z 2 września 2020 r. Rzecznik Finansowy poinformował pytany Bank, iż argumentację zawartą w piśmie z 27 sierpnia 2020 r. uznaje za bezpodstawną i sprzeczną z przepisami ustawy o RF. Ustosunkowując się do tego pisma Bank w piśmie 8 września 2020 r. podtrzymał swoją argumentację odnośnie braku potrzeby szczegółowej odpowiedzi na zadane pytania bowiem, odpowiedź ta została już udzielona w tożsamym postepowaniu prowadzonym przez Prezesa UOKiK pod sygn. akt [...].
Następnie pismem z dnia 2 października 2020 r. znak [...], Rzecznik Finansowy zawiadomił Bank o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie możliwości nałożenia na podmiot rynku finansowego kary pieniężnej w wysokości 100.000 zł w związku z podejrzeniem naruszenia przez Bank art. 31 ustawy o RF.
Pismem z 18 grudnia 2020 r. Bank podtrzymał stanowisko, zgodnie z którym nie jest zobowiązany do udzielenia informacji na żądanie Rzecznika Finansowego, albowiem obowiązek ten odnosi się wyłącznie do rozpatrywanych przez Rzecznika indywidualnych skarg i wniosków związanych z rozpatrywaniem reklamacji oraz zagadnień związanych wyłącznie z nieprawidłową obsługą klientów. W ocenie Banku przedmiotem żądania Rzecznika Finansowego nie było żądanie przekazania przez Bank stanowiska w zakresie nieprawidłowej obsługi klientów. W ocenie Banku analiza żądania sformułowanego przez Rzecznika Finansowego wskazuje, że jego celem było uzyskanie danych analitycznych i statystycznych, nie zaś żądanie ustosunkowania się przez Bank do zarzutów w zakresie nieprawidłowej obsługi klientów. Bank podniósł również, że zagadnienia będące przedmiotem czynności realizowanych przez Rzecznika Finansowego, były równolegle przedmiotem postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a także czynności prowadzonych przez Komisję Nadzoru Finansowego.
Powołując się na konieczność zasady proporcjonalności Bank zakwestionował zasadność prowadzenia przez Rzecznika Finansowego czynności w zakresie tożsamym z czynnościami prowadzonymi przez Prezesa UOKiK. W załączeniu do pisma Bank przekazał wyjaśnienia przekazane uprzednio Prezesowi UOKiK oraz Komisji Nadzoru Finansowego, dotyczące aspektów stosowania przez Bank przepisu art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim.
Decyzją z dnia [...] września 2021 r. Rzecznik Finansowy nr [...] nałożył na Bank karę pieniężną w wysokości 50.000 zł za naruszenie obowiązków wynikających z art. 31 ustawy o RF. W uzasadnieniu decyzji przytoczono ustalony w sprawie stan faktyczny sprawy oraz treść mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa. W ocenie organu wystąpienie Rzecznika Finansowego skierowane do Banku pismem z dnia 7 sierpnia 2020 r. sformułowane zostało na podstawie przywołanego wyżej przepisu art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. d. ustawy o Rzeczniku Finansowym, które skutkowało zaistnieniem po stronie Banku obowiązku określonego w art, 31 ustawy o Rzeczniku Finansowym. Według organu przepis art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. d. ustawy o Rzeczniku Finansowym, jednoznacznie stanowi, że uprawnienie Rzecznika Finansowego obejmuje wystąpienie do podmiotu rynku finansowego o udzielenie informacji oraz wyjaśnień na temat nieprawidłowej obsługi klientów.
Przepis ten w żaden sposób nie ogranicza uprawnień Rzecznika do możliwości uzyskania informacji i wyjaśnień wyłącznie w sprawach indywidualnych skarg klientów podmiotów rynku finansowego. Rzecznik Finansowy wyraził stanowisko, że odmowa zajęcia stanowiska przez Bank stanowi samodzielną przesłankę naruszenia art. 31 ustawy o Rzeczniku Finansowym. Uzasadniając wysokość kary organ wskazał, iż oceniając stopień naruszenia przepisów oraz okoliczności tego naruszenia wziął pod uwagę, jako okoliczności łagodzące że: naruszenie miało charakter jednokrotny, nie stwierdzono innych przypadków naruszenia art. 31 ustawy o Rzeczniku Finansowym przez Bank, stwierdzone naruszenie nie wywarło również bezpośredniego wpływu na sytuację indywidualnych interesów klientów podmiotu rynku finansowego, w toku postępowania administracyjnego Bank przekazał wyjaśnienia przekazane uprzednio Prezesowi UOKiK oraz Komisji Nadzoru Finansowego dotyczące aspektów stosowania przez Bank przepisu art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim.
Jednakże stwierdzone naruszenie skutkowało utrudnieniem możliwości wykonywania zadań ustawowych przez Rzecznika Finansowego, w tym w szczególności zadań w zakresie ochrony klientów podmiotów rynku finansowego określonych w art. 17 ust. 3-6 ustawy o Rzeczniku Finansowym.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzji organu badającego sprawę w I instancji Bank zarzucił, iż organ błędnie ustalił stan faktyczny w sprawie bowiem nieprawdziwe jest ustalenie, iż Bank odmówił udzielenia odpowiedzi. W ocenie Banku udzielono bowiem odpowiedzi na pytania zawarte w piśmie organu w postępowaniach prowadzonych przez Prezesa UOKiK oraz Komisję Nadzoru Finansowego co wraz ze wskazaniem sygnatur tych sprawy przekazane zostało organowi. Wskazano także, iż przepis powołany w podstawie prawnej decyzji tj. art. 32 ust. 1 ustawny o RF nie przyznaje Rzecznikowi Finansowemu uprawnienia do nakładania kar za nieprzekazanie wyjaśnień. Kary mogą być natomiast nakładane zgodnie z art. 31 ustawy o RF za nieprzekazanie dokumentów lub nieprzekazanie informacji o podjętych działaniach lub zajętym stanowisku. Podtrzymano także wcześniejsze wątpliwości co do prawa do kierowania pytań w szerszym zakresie niż określonym w ustawie o RF co miało miejsce w tej sprawie.
Rozpoznając sprawę jako organ II instancji Rzecznik Finansowy decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono ustalony stan faktyczny w sprawie, zastosowane przepisy prawa oraz zarzuty przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołując się m.in. na stanowisko Sądów administracyjnych (WSA w Warszawie VII SA/Wa 2291/19) wyjaśniono, iż instytucjonalne umocowanie RF do badania, czy wskutek działania lub zaniechania podmiotu rynku finansowego nie nastąpiło naruszenie praw lub interesów klienta wymaga przyznania RF instrumentów prawnych do efektywnego wykonywania tejże kompetencji. Temu między innymi służy prawo występowania RF do podmiotów rynku finansowego oraz innych podmiotów, których działalność wiąże się z rozpatrywaną sprawą, o udzielenie informacji lub wyjaśnień, udostępnienie akt oraz dokumentów (art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o RF), Z tym uprawnieniem skorelowany jest obowiązek przekazania żądanych przez RF dokumentów (art. 31 ustawy o RF), którego wyegzekwowanie może ułatwić prawo posłużenia się przez RF względem podmiotu niestosującego się do nałożonego na niego obowiązku sankcji w postaci nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Ustosunkowują się do zarzutów skargi wyjaśniono, iż w zakresie ustawowych kompetencji Rzecznika Finansowego mieści się również kierowanie do podmiotów rynku finansowego zapytań wykraczających poza zagadnienia związane z rozpatrywaniem spraw indywidualnych. Przepis art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. d. ustawy o Rzeczniku Finansowym, stanowiący podstawę prawną sformułowania wniosku o przekazanie informacji, skierowanego do Banku pismem z dnia 7 sierpnia 2020 r. jednoznacznie stanowi, że uprawnienie Rzecznika Finansowego obejmuje wystąpienie do podmiotu rynku finansowego o udzielenie informacji oraz wyjaśnień na temat nieprawidłowej obsługi klientów. Rzecznik Finansowy postanowił sprostować oczywistą omyłkę pisarską w decyzji Rzecznika Finansowego z dnia [...] stycznia 2021 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, w ten sposób, że: w podstawie prawnej decyzji zmienić powołany na stronie pierwszej w wierszu pierwszym "art. 6 i art. 7" na "art. 31".
W skardze na powyższą decyzję Bank naruszenie przepisów:
- 1) postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- - art. 75 § 1 w zw. z art. 76 § l i art. 7b kpa polegające na zaniechaniu zwrócenia się przez Organ do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej "UOKiK") lub Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego ("KNF") albo do Skarżącego o informacje przekazane tym organom;
- - art. 7b w zw. z art. 12 § 1 KPA polegające na braku współpracy przez Rzecznika z UOKiK i KNF w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy;
- - art. 6 w zw. z art. 107 § 1 pkt 4 i art. 113 § 1 KPA polegające na arbitralnej zmianie podstawy prawnej decyzji Organu nr [...] z dnia [...] września 2021 r. o nałożeniu kary pieniężnej w postaci zastąpienia art. 32 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 6 i 7 ustawy o RF podstawą w postaci art. 32 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy o RF w trybie sprostowania w uzasadnieniu skarżonej decyzji, a więc z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 4 KPA;
- - art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 KPA, polegające na zaniechaniu zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego wynikające z uporczywego żądania od Skarżącego tych samych informacji, które przekazał on UOKiK oraz KNF oraz prze zaniechanie dopuszczenia dowodu z urzędu z dokumentów znajdujących się w aktach spraw prowadzonych przez UOKiK oraz KNF;
- 2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.;
- - art. 32 ust. 1 i 2 ustawy poprzez nałożenie na Skarżącego kary rażąco surowej i niewspółmiernej do stwierdzonego utrudnienia w wykonywaniu działalności przez Rzecznika w wysokości połowy ustawowego zagrożenia, w oparciu o przesłanki pozaustawowe w postaci winy umyślnej oraz kryterium lekceważącego stosunku strony do obowiązków wynikających z przepisów prawa;
- - art. 32 ust. 1 w zw. z art. 31 ustawy polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i przyjęciu, że Skarżący dopuścił się naruszenia przepisu art. 31 ustawy przez odmowę przekazania wyjaśnień podczas gdy przepis ten obejmuje obowiązek informowania o podjętych działaniach lub zajętym stanowisku oraz przekazania żądanych dokumentów;
- - art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z art. 31 ustawy polegające na ich niewłaściwej wykładni i przyjęciu, że mają one tę samą treść normatywną podczas gdy zakres art, 25 ust. 1 pkt 1 ustawy obejmuje udzielenie informacji lub wyjaśnień, udostępnienie akt oraz dokumentów a art. 31 ustawy obejmuje informację o podjętych działaniach lub zajętym stanowisku oraz przekazanie żądanych dokumentów, natomiast przedmiotem żądania RF w toku postępowania ad rem było przekazanie w danych m.in, o liczbie umów kredytów, wyliczenie i przekazanie informacji o średniej długości okresu (wyrażonej procentowo), w jakim kredyt jest spłacany przedterminowo a także wyliczenie i przekazanie dalszych danych ekonomicznych (informacje statystyczne oraz analityczne).
Mając powyższe naruszenia na uwadze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację organów przyjętą w zaskarżonej decyzji oraz odnosząc się do zarzutów skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga podlega oddaleniu. Sąd nie podzielił żadnych wątpliwości zgłoszonych w skardze na tle wskazanych tam przepisów prawa uznając, iż prawidłowo ustalono w sprawie stan faktyczny.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 poz. 329 dalej,,ppsa") Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 ppsa).
Przechodząc do motywów podjętego rozstrzygnięcia wskazać na wstępie trzeba, że zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2021 r. Rzecznik Finansowy, działając na podstawie art. 32 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ustawy o RF utrzymał decyzję o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 50.000 zł za naruszenie obowiązków wynikających z art. 31 ustawy o RF tj. w wysokości 50% maksymalnego wymiaru kary przewidzianego za tego typu naruszenie. W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym rozstrzygnięciem a które z uwagi na zarzuty skargi i prezentowane w toku postępowania administracyjnego stanowisko stanowią kluczowy element dla podjętego rozstrzygnięcia wskazać należy, iż Sąd podzielił tutaj argumentację organu.
Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, iż nie ulega wątpliwości Sądu, iż Rzecznik Finansowy w swoim piśmie z dnia 7 sierpnia 2020 r. powołując się na informacje od kredytobiorców kierowane do Rzecznika Finansowego co do spotykanych praktyk polegających m.in. na braku proporcjonalnego zwrotu wszystkich kosztów kredytu konsumenckiego, zwrócił się do Skarżącego Banku w sposób precyzyjny o udzielenie wyjaśnień w zakresie zadanych pytań dotyczących dostrzeganych na rynku kredytów konsumpcyjnych nieprawidłowości. Należy mieć także na uwadze, iż Rzecznik Finansowy pozostaje organem którego podstawowym zadaniem jest reprezentowanie interesów klientów podmiotów rynku finansowego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o RF do zadań Rzecznika należy podejmowanie działań w zakresie ochrony klientów podmiotów rynku finansowego, których interesy reprezentuje. Podjęcie czynności przez RF następuje z urzędu lub na wniosek klienta podmiotu rynku finansowego (art. 24 ustawy o RF) przy czym jak wynika z przepisu art. 25 Rzecznik lub upoważniony przez niego pracownik Biura Rzecznika może występować do podmiotów rynku finansowego oraz innych podmiotów, których działalność wiąże się z rozpatrywaną sprawą, o udzielenie informacji lub wyjaśnień, udostępnienie akt oraz dokumentów, w szczególności: a) w sprawach indywidualnych, b) w sprawach postanowień wzorców umów, które według Rzecznika są niekorzystne dla klientów podmiotów rynku finansowego, c) w sprawach dotyczących wewnętrznych regulacji tych podmiotów rynku finansowego, które według Rzecznika są niekorzystne dla klientów, d) na temat nieprawidłowej obsługi klientów, świadczonej przez podmioty rynku finansowego.
Istotnym jest tutaj zatem, iż w sytuacji uzyskania wiedzy na temat nieprawidłowej obsługi klientów rynku finansowego w określonym wyżej trybie służy temu właśnie prawo występowania przez RF do podmiotów rynku finansowego oraz innych podmiotów, których działalność wiąże się z rozpatrywaną sprawą, o udzielenie informacji lub wyjaśnień, udostępnienie akt oraz dokumentów (art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o RF). Z tym uprawnieniem skorelowany jest obowiązek przekazania żądanych przez RF dokumentów, informacji czy wyjaśnień (art. 31 u.r.f.), którego wyegzekwowanie może ułatwić prawo posłużenia się przez RF względem podmiotu niestosującego się do nałożonego na niego obowiązku sankcji w postaci nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 32 ust. 1 na podmiot rynku finansowego, który narusza obowiązki nałożone w art. 4 ust. 1, art. 6-10, art. 30 i art. 31, Rzecznik może, w drodze decyzji, nałożyć karę pieniężną do wysokości 100 000 zł. Należy też dodać, iż pomimo tego że zasadnicza część działań podejmowanych przez RF nie oddziałuje władczo na sytuację prawną podmiotów rynku finansowego, to sposób realizacji kompetencji powierzonej RF w art. 32 ust. 1 ustawy o RF wskazuje w tym przypadku na jednostronne władcze rozstrzygnięcie, którym organ konkretyzuje jakie ujemne skutki dla podmiotu rynku finansowego pociąga za sobą niezastosowanie się przez tenże podmiot prawa do obowiązków wynikających z obowiązujących go norm prawnych.
Stanowisko to nie budzi zresztą szerszych wątpliwości w piśmiennictwie i orzecznictwie (por. B. Wyżykowski, Kompetencja Rzecznika Finansowego do nakładania kar pieniężnych na podmioty rynku finansowego, SPP 2018, nr 3, s. 79, wyroki WSA w Warszawie: wyrok z dnia 24.05.2022 r. VI SA/Wa 473/22, wyrok z dnia 12 marca 2020 r. VII SA/Wa 2291/19 – dostępne na www. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tym miejscu odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, iż w toku całego postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji RF zwrócał się dwukrotnie do Banku o przekazania wskazanych wyżej informacji. Bank odpowiadając RF dwukrotnie odpowiedział, że w kwestii wszelkich informacji dotyczących wezwania informacji tych należy szukać w innych organach gdzie zostały już przez Skarżącego przekazane te informacje. Nadto Skarżący wskazywał, iż przedmiotowe pytania są nieuprawnione jako niedotyczące spraw indywidualnych. Nie ulega zatem wątpliwości, iż wbrew twierdzeniom skarżącej stan faktyczny ustalony został prawidłowo przez organ w kwestionowanym zakresie bowiem RF przed wydaniem decyzji nie otrzymał de facto odpowiedzi na postawione w przedmiotowym piśmie pytania.
Nie można bowiem zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie uznać, iż wystarczającą odpowiedzią jest jak wskazywał Skarżący Bank odniesienie w treści pism do sygnatur spraw prowadzonych przez innymi organami. Co najwyżej na podstawie odpowiedzi Banku uznać można, iż RF uzyskał wskazówkę gdzie szukać poszukiwanych odpowiedzi, jednakże wskazane wyżej przepisy nie zobowiązują podmiotów rynku finansowego do podawania w odpowiedzi na pytania RF wskazówek na zadawane pytania lecz do udzielania informacji i wyjaśnień w sprawie. Nie zmienia tego obrazu treść powoływanego przez stronę skarżącą przepisu art. 7 b kpa zgodnie z którym organy administracji są zobligowane do współdziałania ze sobą w każdym przypadku, gdy przyczyni się to do szybszego załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 27.02.2018 r., II OSK 3116/17). Sposób współdziałania powinien być bowiem odpowiedni do sytuacji. Słusznie organ wskazywał tutaj, iż obowiązek stosowania zasady wyrażonej w art. 7b k.p.a. został nałożony na organy administracji publicznej wyłącznie w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, a więc w ramach postępowania, którego zwieńczeniem jest wydanie decyzji administracyjnej w sprawie, tj. jednostronnego, władczego rozstrzygnięcia organu administracyjnego o prawach bądź obowiązkach strony tego postępowania.
Zasada ta nie ma zastosowania w ramach wszystkich czynności bądź działań podejmowanych przez organy administracji publicznej zwłaszcza poza reżimem k.p.a. W przeciwnym wypadku każdy podmiot mógłby odmówić udzielania informacji w sprawie odwołując się do tego, iż dane informacje znane są innemu organowi administracyjnemu.
Stan faktyczny opisany przez RF w składanych pytaniach, gdzie powoływano się na informacje od klientów rynku finansowego uzasadniał zatem skierowane w oparciu o ustawę o RF pytania i zobowiązywał adresatów tych pytań do udzielenia odpowiedzi na zadane pytania w postaci informacji i wyjaśnień co do przedmiotu zadanych pytań a nie co do dalszych ścieżek poszukiwania odpowiedzi. Organy administracji publicznej swoje uprawnienia do danego działania muszą opierać na przepisach prawa (tak też w ocenie Sądu było w tej sprawie) natomiast pamiętać należy, iż adresatami norm prawnych są także podmioty rynku finansowego, których również obowiązują przepisy prawa.
Co więcej wykonując reglamentowaną i obarczoną wieloma restrykcjami działalność "bankową" podmioty takie muszą godzić się na sprawowaną wobec nich większą kontrolę szeroko rozumianej administracji publicznej oraz związanym z tym obowiązkiem transparentności powierzonych zadań. Zrozumiałym jest przy tym, iż działania organów państwa nękające czy zmierzające do uzyskania w sposób nieuprawniony tajemnicy handlowej winny spotkać się ze zdecydowanym sprzeciwem i obroną praw podmiotu prywatnego jednakże są to sytuacje skrajne, które nie miały miejsca w przedmiotowej sprawie. W kontekście obowiązujących ogólnych Konstytucyjnych zasad państwa prawa nie można uznać zdaniem Sądu, iż kierowanie podobnych pytań jak wskazywał skarżący Bank, przez trzeci organ administracyjny ochrony prawnej, uzasadnia brak odpowiedzi przez tak profesjonalny podmiot jak Bank i przekierowanie w celu uzyskania odpowiedzi do innego organu administracyjnego (zwłaszcza, iż dane te były już opracowane i zebrane).
W tym miejscu wskazać także należy, iż zarzucany przez Skarżącego brak zwrócenia się przez RF do Prezesa UOKiK i KNF (na skutek błędnego niezastosowania art. 7b k.p.a.), a w konsekwencji naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. nie zasługiwał na uznanie albowiem tryb podejmowanych przez Rzecznika Finansowego czynności na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy o Rzeczniku Finansowym z postępowaniami prowadzonymi na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o Rzeczniku Finansowym to dwa różne tryby postepowania. Przedmiotem zakończonego postępowania administracyjnego było wyłącznie ustalenie czy Bank dopuścił się naruszenia art. 31 ustawy o Rzeczniku Finansowym, a więc czy zaniechał poinformowania Rzecznika Finansowego o podjętych działaniach lub zajętym stanowisku. W ramach tego postępowania, nie istniała konieczność współdziałania z innymi organami, a wszelkie powołane i zebrane w sprawie dowody, niezbędne do załatwienia sprawy zostały dopuszczone przez Organ, a następnie rozpatrzone zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 77 § 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu organy administracyjne prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie a zarzuty skargi w tym zakresie Sąd uznał za nieuzasadnione. Powyższe przemawia za przyjęciem, że w ramach czynności podejmowanych przez RF zgodnie z jego ustawowymi kompetencjami, strona Skarżąca nie była uprawniona do odmowy przekazania żądanych przez RF wyjaśnień.
Odnośnie wysokości nałożonej na Bank kary finansowej, przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, o której mowa w art. 32 ust. 1 ww. ustawy nakładanej przez RF na podmiot rynku finansowego, uwzględnia się stopień naruszenia przepisów, okoliczności tego naruszenia oraz możliwości finansowe podmiotu. Przy ocenie stopnia naruszenia przepisów przez podmiot rynku finansowego powinno się uwzględnić w szczególności: rozmiar tego naruszenia, okres jego trwania, wpływ naruszenia na sytuację klientów, w tym ich interesy ekonomiczne, oraz liczbę naruszeń z odniesieniem jej do rozmiaru działalności prowadzonej przez podmiot. Brak odpowiedzi Banku po dwukrotnym wezwaniu i w związku z nimi nieprzekazanie żądanej dokumentacji w postępowaniu wyjaśniającym pozwala stwierdzić, że Bank naruszył obowiązek wynikający z przepisów prawa. Ustalając wysokość nałożonej na Bank kary pieniężnej, Rzecznik Finansowy rozważył okoliczności stwierdzonego naruszenia uznając jako okoliczności uzasadniające karę w wysokości 50 % maksymalnego takie okoliczności jak: lekceważący stosunek Banku do obowiązków wynikających z ustawy o Rzeczniku Finansowym (wyrażający się konsekwentnym, nieuzasadnionym kwestionowaniem uprawnień Rzecznika Finansowego, co do pozyskania żądanych informacji), pozostająca w związku z lekceważącym stosunkiem Banku umyślność stwierdzonego naruszenia ujawniająca się brakiem obiektywnych okoliczności, uniemożliwiających bądź utrudniających realizację obowiązku Banku oraz powinność profesjonalizmu działalności Banku.
Rozważenie organu w tej części nie budzi wątpliwości Sądu bowiem organ wziął również pod uwagę okoliczności przemawiające za zmniejszeniem wymiaru kary. Ocena Organu była zdaniem Sądu racjonalna, logiczna i spójna z ustalonym stanem faktycznym sprawy i obowiązującymi przepisami prawa powołanymi w uzasadnieniu decyzji. Wymierzona kara w stosunku do wielkości i kondycji finansowej Skarżącego Banku będącego, dużym, znanym i rozpoznawalnym powszechnie bankiem nie stanowi także rażąco wysokiego obciążenia dla Skarżącego. Tym samym, zarzut Skarżącego uwzględnienia przy wymiarze kary pieniężnej przesłanek pozaustawowych i wprowadzenie katalogu okoliczności łagodzących i obciążających, wbrew treści art. 32 ust. 2 ustawy o Rzeczniku Finansowym jak również zarzut naruszenia kary rażąco surowej i niewspółmiernej należało uznać za nietrafny.
Sąd uznał również za nietrafne pozostałe zarzuty skargi odnoszące się do zmiany podstawy prawnej przez Organ II instancji uznając za zasadne stanowisko organu przedstawione szeroko w odpowiedzi na skargę. Problematykę sprostowania omyłek w decyzjach organu administracji publicznej reguluje art. 113 § 1 i 3 k.p.a. i jest to regulacja wyczerpująca i samodzielna. Uregulowana w ww. przepisie instytucja sprostowania zawartych w decyzjach oczywistych omyłek służy przywróceniu rzeczywistej woli organu, ilekroć zachodzi pewna niezgodność między rzeczywistą wolą tego organu a jej wyrażeniem na piśmie. W ocenie Sądu taka sytuacja zaszła w niniejszej sprawie bowiem poprawiona podstawa prawna w zestawieniu z uzasadnieniem decyzji nie budzi żadnych wątpliwości Sądu w tym zakresie co do faktycznej omyłki.
Podsumowując powyższe, Sąd nie uznaje, by powyższe działanie nie znajdowało podstaw w art. 32 ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 1 i art. 31 ustawa o RF. Przepis art. 31 ustawy RF jednoznacznie wskazuje, że podmiot rynku finansowego jest zobowiązany do przekazania RF informacji oraz żądanych przez tenże organ dokumentów. Powinno to nastąpić niezwłocznie (nie później niż w terminie 30 dni) i nie może opierać się na samodzielnym ocenianiu przez podmiot rynku finansowego, czy wskazane przez RF wyjaśnienia powinny podlegać udostępnieniu, czy też nie, a tym samym, czy zgłoszone żądanie jest zasadne. Wniosek ten nie wyraża się w przyjęciu przez Sąd, że uprawnienie RF obejmuje prawo żądania dowolnych informacji i wyjaśnień albowiem niewątpliwie zakres ten jest kształtowany przyznanymi RF w przepisach ustawy o RF kompetencjami i szczegółowym przedmiotem prowadzonego w danej sprawie postępowania. Zgromadzony przez RF materiał dowodowy, w ocenie Sądu, był także kompletny. Przedmiotem prowadzonego postępowania były te działania (zaniechania) skarżącego Banku, które można traktować jako wyczerpanie zachowania sankcjonowanego w art. 32 ustawy o RF.
W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.