Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz pkt 9 załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. Nr 80, poz. 433 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. "j", art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. "b", art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 ze zm.), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2011 r. nr [...] o nałożeniu na S. L. kary pieniężnej w wysokości 3000 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd pojazdem o nr rej. [...] w dniu [...] września 2011 r. o godz. 19:08:26 po drodze krajowej nr [...] na odcinku granica m. D.– węzeł M. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w dniu [...] września 2011 r. w miejscowości S. inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...].
Pojazdem samochodowym kierował S. L. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekraczała 3,5 tony. Podczas kontroli stwierdzono, że w pojeździe znajduje się zainstalowane urządzenie viabox nr [...] które prawdopodobnie uległo uszkodzeniu, gdyż sygnalizowało w komunikacie świetlnym "błąd". Organ wskazał, że przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej nr [...] został zarejestrowany w systemie elektronicznego poboru opłat w dniu [...] września 2011 r. o godz. 19:08:26 przez bramownicę nr [...]. S. L. zeznał do protokołu, iż w tym czasie to on kierował kontrolowanym pojazdem, będąc przekonanym, że na koncie użytkownika znajdują się odpowiednie środki pieniężne, ponieważ w dniu [...] września 2011 r. dokonał doładowania konta środkami pieniężnymi w kwocie 400 zł. W toku prowadzonego postępowania zostało ustalone, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o nr rej. [...] w dniu [...] września 2011 r. o godz. 19:08:26 po drodze krajowej nr [...] nie została uiszczona z powodu braku środków na koncie, bowiem saldo użytkownika na tym koncie wynosiło 0,00 zł. Tym samym – zdaniem organu – bezpośrednią przyczyną nieuiszczenia opłaty elektronicznej był brak środków na koncie użytkownika.
Organ uznał za niezasadne zarzuty strony zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, argumentując, że przyczyny nieuiszczenia opłaty elektronicznej w niniejszej sprawie nie usuwają stwierdzonego naruszenia przepisów ww. ustawy o drogach publicznych, gdyż ani wina, ani stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. Odpowiedzialność ta powstaje w wyniku obiektywnego stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego. Droga krajowa, po której poruszał się kontrolowany pojazd samochodowy, została wyszczególniona w pkt 9 załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Wykonując przejazd w dniu [...] września 2011 r. o godz. 19:08:26 po płatnym odcinku drogi krajowej nr [...], strona była więc obowiązana do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o drogach publicznych. Niedopełnienie tego obowiązku skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 3000 zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego S. L.zaznaczył, że zaskarżona decyzja jest jedną z trzech decyzji, jakie otrzymał w wyniku przeprowadzenia jednej kontroli drogowej, i każda z tych decyzji dotyczy wymierzonych kar po 3000 zł, przy czym dwie decyzje dotyczą kar za jeden przejazd po tym samym odcinku drogi krajowej nr [...] (granica m. D.– węzeł M.), wykonywany w dniu [...] września 2011 r. i zarejestrowany w tym dniu przez bramownice w godz. 19:05:18 i 19:08:26.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 75, art. 77 i art. 80 kpa, poprzez nieuwzględnienie pełnego materiału dowodowego. Zaznaczył, że nie zgadza się z przyjętym przez organ sposobem nakładania kar, bowiem organ bezzasadnie nałożył na niego dwie kary za ten sam przejazd po odcinku drogi krajowej nr [...], błędnie przyjmując, że kara z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej nakładana jest za każdą bramownicę, a nie za przejazd. W konsekwencji – w ocenie strony – doszło do wymierzenia dwóch kar za to samo naruszenie, co świadczy nie tylko o wadliwie prowadzonym postępowaniu, ale także o nieprawidłowym stosowaniu przepisów prawa materialnego przez organ. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o wstrzymanie jej wykonania.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 lipca 2013 r. o sygn. akt VI SA/Wa 802/13 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W tym samym dniu odrębnym postanowieniem o tej samej sygn. akt Sąd zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie.
Postanowieniem z dnia 29 października 2014 r. o sygn. akt VI SA/Wa 802/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zawieszone postępowanie.
W związku z podjęciem zawieszonego postępowania sprawie została nadana nowa sygn. akt VI SA/Wa 3752/14.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 1 oraz art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.). Z przepisu art. 13 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o drogach publicznych wynika dla korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Opłata ta, w myśl art. 13ha ust. 1 ww. ustawy o drogach publicznych, jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6 tego przepisu, tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. Nr 80, poz. 433 ze zm.).
Należy podkreślić, że przepisy ustawy o drogach publicznych przewidują możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej jedynie w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i ww. ustawy o drogach publicznych (art. 13hc ust. 1). Zasadą jest, że uiszczenie opłaty następuje poprzez urządzenie służące do poboru tych opłat, instalowane w pojeździe samochodowym.
Kierujący pojazdem samochodowym, wyposażonym w urządzenie do poboru opłat elektronicznych, z mocy art. 13i ust. 4a ww. ustawy o drogach publicznych jest obowiązany do: włączenia urządzenia podczas przejazdu po drodze, na której pobiera się opłatę (pkt 1); wprowadzenia do urządzenia prawidłowych danych o rodzaju pojazdu (pkt 2); używania urządzenia zgodnie z przeznaczeniem (pkt 3).
Zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o drogach publicznych, za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty – wymierza się karę pieniężną w wysokości 3000 zł. Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 ww. ustawy o drogach publicznych (art. 13k ust. 4). W myśl art. 13l ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o drogach publicznych, do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.
Przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, że skarżący w dniu [...] września 2011 r. wykonywał przejazd po drodze krajowej nr [...] na odcinku granica m. D.– węzeł M. pojazdem o nr rej. [...], którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony. Przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej nr [...] został zarejestrowany w systemie elektronicznego poboru opłat w dniu [...] września 2011 r. o godz. 19:08:26 przez bramownicę nr [...]. Skarżący trafnie podnosi, że organ bezzasadnie nałożył na niego dwie kary za ten sam przejazd po odcinku drogi krajowej nr [...], bowiem istotnie przejazd, który został zarejestrowany w tym dniu o godz. 19:05:18 przez bramownicę nr [...], a więc prawie trzy minuty wcześniej, także miał miejsce na tym odcinku drogi. Kara pieniężna dotycząca przejazdu w dniu [...] września 2011 r. o godz. 19:05:18 stanowi odrębną, od niniejszej, sprawę, natomiast rozpoznawana dotyczy kary pieniężnej nałożonej za przejazd w dniu [...] września 2011 r. o godz. 19:08:26.
Obie zarejestrowane tego dnia godziny przejazdów są godzinami przejazdu po tym samym odcinku drogi krajowej nr [...] i jako takie winny być – zdaniem Sądu – kwalifikowane jako ten sam przejazd. Tymczasem organ przyjął, że obie godziny przejazdów stanowią podstawę do nałożenia odrębnych kar pieniężnych w wysokości 3000 zł, co oznacza, że każdą z tych godzin organ potraktował jako inny przejazd płatnym odcinkiem drogi.
W ocenie Sądu, nieuprawniony jest przyjęty przez organ sposób rozumienia ww. przepisów, pozwalający na wielokrotne nakładanie kar pieniężnych za jeden czyn, polegający na przejeździe danym odcinkiem drogi krajowej bez wniesienia opłaty elektronicznej, w zależności od liczby bramownic znajdujących się na tym odcinku, które zarejestrowały brak wniesienia opłaty. Wykładnia językowa przepisu art. 13k ust. 1 ww. ustawy o drogach publicznych prowadzi do wniosku, że karze podlega "przejazd po drodze krajowej". Przepis ten nie przewiduje możliwości wielokrotnego wymierzania kary za jeden przejazd danym odcinkiem drogi. Zastosowanie takiego sposobu karania musiałoby mieć swoje wyraźne umocowanie w prawie. Z uwagi zaś na sankcyjny charakter przepisu art. 13k ust. 1 ww. ustawy o drogach publicznych nie jest dopuszczalne stosowanie dowolnej jego wykładni (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2014 r. o sygn. akt II GSK 1588/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z art. 13k ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o drogach publicznych oraz z powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej wynika, że karę w wysokości 3000 zł wymierza się:
- - kierującemu pojazdem samochodowym,
- - za przejazd po drodze krajowej,
- - bez uiszczenia opłaty elektronicznej.
Zatem za każdy odrębny odcinek drogi krajowej wymieniony w ww. rozporządzeniu powinna być uiszczona stosowna opłata elektroniczna.
Skoro więc w odrębnej sprawie organ wymierzył karę pieniężną w wysokości 3000 zł z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej nr [...] pojazdem o nr rej. [...] w dniu [...] września 2011 r. o godz. 19:05:18, to wymierzona w niniejszej sprawie kara pieniężna w wysokości 3000 zł za przejazd w tym samym dniu po tej samej drodze o godz. 19:08:26 jest drugą karą za ten sam przejazd po drodze krajowej nr [...].
Nakładając na skarżącego po raz drugi karę pieniężną za przejazd po tej samej drodze krajowej, Główny Inspektor Transportu Drogowego dopuścił się zatem naruszenia prawa materialnego, tj. art. 13k ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o drogach publicznych, toteż Sąd wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję, uchylając ją.
Z tych względów, uznając skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.