Uzasadnienie
Decyzją z [...] października 2016 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2015 r. w przedmiocie utraty statusu zakładu pracy chronionej przez "M." spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N.. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.), zwanej "ustawą o rehabilitacji".
Decyzję wydano w następujących okolicznościach sprawy. Organ ustalił, że skarżąca spółka do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych nieprawidłowo wliczyła jednego z pracowników – C. M.. Pracownik ten posiadał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w dniu [...] października 2010 r., z datą obowiązywania do 31 października 2013 r. Wniosek o wydanie kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności złożył on do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dopiero w dniu 19 lutego 2014 r. Nowe orzeczenie zostało wydane [...] kwietnia 2014 r. i przedstawione pracodawcy w dniu następnym, a zatem po upływie przeszło pięciu miesięcy od daty wygaśnięcia poprzedniego orzeczenia.
Decyzją z [...] listopada 2015 r. Wojewoda [...] orzekł o utracie statusu pracy chronionej przez skarżącą. Organ przyjął, że C. M. od 1 listopada 2013 r. nie mógł być wliczony do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w spółce, tym samym średniomiesięczny wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych od tego miesiąca ukształtował się na poziomie poniżej 50 %. Nie został zatem spełniony warunek określony w art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji. Organ ocenił, że nie zostały także spełnione przesłanki wymienione w art. 2a ust. 2 lub 3 ustawy o rehabilitacji, powalające na zaliczenie w poczet pracowników niepełnosprawnych tych z nich, którzy czasowo nie legitymują się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności.
W wyniku wniesionego odwołania Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] października 2016 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję powołując tożsame argumenty i podstawę prawną.
W skardze skarżąca spółka zarzuciła powyższej decyzji rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 2096 poz. 256) – zwanej dalej "k.p.a." w związku z art. 140 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie indywidualnych okoliczności skarżącej, stopnia jej zawinienia i wagi naruszenia przepisów prawa, zasady pewności obrotu oraz ewentualnych skutków, jakie mogą wystąpić w następstwie cofnięcia nadanego uprzednio statusu, a także pominięcie przesłanki interesu społecznego oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 1 pkt 1–3 w związku z art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji, polegające na ich niewłaściwej wykładni wyrażającej się w przyjęciu, iż wydanie decyzji o utracie statusu zakładu pracy chronionej nie jest zależne od przyczyn niespełniania do tego warunków oraz wagi przewinienia i wadliwe przyjęcie literalnej wykładni art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji z pominięciem wykładni celowościowej i funkcjonalnej, pominięcie art. 30 ust. 1 ustawy o rehabilitacji oraz wadliwą ocenę charakteru prawnego wydanej decyzji – zdaniem skarżącej nosi ona walor aktu konstytutywnego, wykluczającego wydanie go z mocą wsteczną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie prezentując stanowisko tożsame z tym, które zajął w treści zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 22 maja 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2484/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje obu organów w tej sprawie. Wyrok ten został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 października 2019 r., sygn. akt II GSK 2926/17 a sprawa została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Sąd odwoławczy zalecił, by ponownie rozpoznając sprawę zostały przez Sąd Wojewódzki zbadane przesłanki wynikające z art. 2a ust. 3 ustawy o rehabilitacji. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w świetle art. 30 ust. 3 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji stopień okoliczności takie, jak stopień zawinienia pracodawcy, waga naruszenia przepisów prawa, podjęte działania zaradcze czy ewentualne przyczynienie się organów nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia. Ocenił, że niespełnienie warunków art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji obliguje wojewodę do wydania decyzji stwierdzającej utratę statusu zakładu pracy chronionej, a decyzja stwierdzająca utratę statusu zakładu pracy chronionej nie jest sankcją stosowaną wobec pracodawcy. Stanowi jedynie konsekwencję niedopełniania warunków umożliwiających zatrudnienie osób niepełnosprawnych w zgodzie z przepisami. Sąd zwrócił uwagę na nadrzędny cel ustawy, jakim jest pomoc niepełnosprawnym, którzy powinni być zatrudnieni w warunkach uwzględniających ich potrzeby.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W tej sprawie Sąd – w myśl art. 190 i art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) – zwanej dalej "p.p.s.a." pozostaje związany wykładnią przepisów prawa, oceną prawną i wskazówkami zawartymi we wskazanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 października 2019 r.
Utrata statusu zakładu pracy chronionej – jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny – stanowi konsekwencję niespełniania przez podmiot, któremu ten status uprzednio przyznano, warunków lub niedopełnienia obowiązków wskazanych w art. 30 ust. 3 ustawy o rehabilitacji. Nie stanowi natomiast sankcji administracyjnej wiążącej się z popełnieniem naruszenia prawa. Decyzja orzekająca o utracie statusu zakładu pracy chronionej należy do kategorii związanych, o czym świadczy kategoryczne sformułowanie "wojewoda podejmuje", zamieszczone w art. 30 ust. 3 in principio ustawy o rehabilitacji. Utrata statusu następuje z dniem zaprzestania spełniania jakiegokolwiek z tych warunków lub obowiązków, a wiec decyzja administracyjna nosi znamiona deklaratoryjnej.
Przesłanki wymienione w art. 28 ust. 1 pkt 1–3 ustawy o rehabilitacji, do których odsyła art. 30 ust. 3 tej ustawy traktować należy nie tylko jako warunki uzyskania, ale również utrzymania statusu zakładu pracy chronionej. Jednym z nich jest uregulowany w art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o rehabilitacji procentowo określony parytet niepełnosprawnych pracowników. Zasadą jest, że pięćdziesięcioprocentowy udział tej kategorii pracowników w ogólnej liczbie pracowników danego zakładu pracy cechować się ma ciągłością. Należy ją rozumieć jako stałe legitymowanie się aktualnymi orzeczeniami o niepełnosprawności przez co najmniej połowę pracowników.
Jednocześnie, w dwóch, wyjątkowych sytuacjach, ustawodawca nakazuje zaliczać do liczby pracowników niepełnosprawnych relewantnej dla danego zakładu pracy także niektórych takich pracowników, którzy nie dysponują ważnym orzeczeniem o niepełnosprawności. Wyjątki te, w myśl zasady exceptiones non sunt extendae, wykładać należy ściśle.
Pierwszy z nich obejmuje sytuację, w której dochodzi o utraty ważności orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, a więc gdy warunkiem utrzymania przymiotu niepełnosprawnego jest uzyskanie kolejnego takiego orzeczenia. Wówczas – w myśl art. 2a ust. 2 ustawy o rehabilitacji – osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia także wówczas, gdy wprawdzie nie dysponuje ona jeszcze stosownym orzeczeniem, ale po pierwsze wystąpiła ona o jego wydanie nie później niż w dniu następującym po dniu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, a po drugie – nowe orzeczenie potwierdza stan ciągłej niepełnosprawności. Druga, uregulowana w art. 2a ust. 3 ustawy o rehabilitacji sytuacja wiąże możliwość zaliczenia pracownika do katalogu niepełnosprawnych z datą przedstawienia pracodawcy kolejnego orzeczenia (bez względu na dzień złożenia wniosku). Może to jednak nastąpić jedynie w okresie do trzech miesięcy poprzedzających dzień przedstawienia tego orzeczenia pracodawcy, jeżeli z treści tego orzeczenia wynika, że w tym okresie osoba pracownik był niepełnosprawny.
Z niebudzących wątpliwości poczynionych przez organ ustaleń wynika, że na dzień 1 listopada 2013 r. C. M. nie legitymował się aktualnym zaświadczeniem o niepełnosprawności. Stosowny dokument obowiązywał bowiem do 30 października 2013 r. Z kolei o wydanie nowego wystąpił on dopiero 19 lutego 2014 r. i zostało ono wydane [...] kwietnia 2014 r., zaś przedstawione pracodawcy – 11 kwietnia 2014 r. Nie została zatem spełniona żadna z zaprezentowanych, dodatkowych możliwości zaliczenia pracownika do katalogu niepełnosprawnych. Nie wyczerpywała jej bowiem samoistnie treść uzyskanego w końcu orzeczenia potwierdzającego ciągłość niepełnosprawności. Konieczne było spełnienie wymienionych warunków dodatkowych, a odnoszących się do momentu złożenia wniosku bądź przedstawienia pracodawcy kolejnego orzeczenia. Żadna z nich nie zachodziła.
Nie można zatem przyjąć, że doszło do naruszenia wymienionych w skardze art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i art. 107 § 1 k.p.a. Organy dokonały prawidłowych ustaleń istotnych w tej sprawie okoliczności – poprawnie obliczyły ilość pracowników zakładu pracy skarżącej oraz udział w tej liczbie osób niepełnosprawnych.
Zaprezentowana w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 października 2019 r. wykładnia przepisów prawa materialnego, którą Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę jest obecnie związany, wyklucza sięganie po dodatkowe, odnoszące się do skarżącej okoliczności faktyczne. Nie było zatem podstaw do tego, by czynić zarzut organom, iż te pominęły podnoszone przez skarżącą kwestie, a dotyczące wagi naruszenia przepisów prawa czy stopnia zawinienia. Sąd Wojewódzki nie dopatrzył się innych uchybień procesowych, które dyskwalifikowałyby zaskarżoną decyzję. Wykładnia i stosowanie przepisów prawa materialnego nie budzi – w świetle powołanego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego – najmniejszych zastrzeżeń.
Wobec tego zasadnie organy przyjęły, że C. M. od 1 listopada 2013 r. nie mógł być wliczony do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych w spółce, a więc że średniomiesięczny wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych od tego miesiąca ukształtował się na poziomie poniżej 50 %. Tym samym z tą chwilą skarżąca spółka utraciła status zakładu pracy chronionej, co znalazło wyraz w zaskarżonej, a prawidłowo wydanej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.