Uzasadnienie
W dniach [...],[...] i [...] lutego 2012 r., upoważnieni inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w [...] (dalej też jako WIJHARS lub organ pierwszej instancji), przeprowadzili kontrolę w "L." Sp. z o. o. z siedzibą w M. (dalej też jako skarżąca, spółka) w zakresie jakości handlowej przetworów mlecznych i deserów na bazie mleka. W ramach przedmiotowej kontroli poddano badaniu oznakowanie partii Sera topionego z SZYNKĄ a' 140 g, (data produkcji 02.01.2012 r., najlepiej spożyć przed: 02.07.2012 r. oznaczenie partii [...], wielkość partii produkcyjnej 201,72 kg (1448 szt. x 140 g) oraz pobrano z tej partii próbki do badań laboratoryjnych. Badania przeprowadzone w Laboratorium Specjalistycznym GIJHARS w [...] wykazały, że badana partia nie spełnia wymagań jakości handlowej dla przetworów mlecznych w zakresie cech fizykochemicznych z uwagi na obecność tłuszczów obcych oraz steroli roślinnych.
Następnie w dniach [...] i [...] lutego 2012 r. WIJHARS ponownie przeprowadził kontrolę, w trakcie której stwierdzono, że przedmiotowa partia Sera topionego z SZYNKĄ a' 140 g, nie spełnia wymagań jakości handlowej dla przetworów mlecznych w zakresie cech fizykochemicznych z uwagi na obecność tłuszczów obcych oraz steroli roślinnych, co jest niezgodne z art. 114 ust. 1 i załącznikiem XII pkt II ppkt 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007, a także w zakresie oznakowania z uwagi na fakt użycia nazwy "ser" do wyrobu niespełniającego definicji przetworu mlecznego z uwagi na obecność tłuszczu niemlecznego.
W dniu [...] lutego 2012 r. Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w [...] wszczął postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego, tj. partii Sera topionego z SZYNKĄ a' 140 g.
W toku postępowania skarżąca podniosła, że wielokrotnie składała wyjaśnienia oraz przedstawiła obszerne stanowisko merytoryczne, natomiast uzasadnienie zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego nie uwzględnia złożonych wyjaśnień, stanowiska merytorycznego i faktycznych ustaleń. Jej zdaniem wszczęcie postępowania jest bezzasadne i krzywdzące, organ nie wziął także pod uwagę informacji o wykonaniu zaleceń pokontrolnych i czynności podjętych w tym zakresie.
Organ pierwszej instancji poinformował, że zabezpieczony wtórnik przedmiotowego produktu może zostać przebadany na wniosek strony na każdym etapie postępowania administracyjnego oraz wyjaśnił, że przeprowadzenie badań odwoławczych w trakcie postępowania przed organem I instancji, uniemożliwia wykonanie ponownych badań w postępowaniu przed organem II instancji. Organ zwrócił się zarazem do Laboratorium Specjalistycznego GIJHARS w [...] o wyjaśnienia dotyczące metody badania tłuszczów obcych oraz uzyskanych wyników badań. Z udzielonej odpowiedzi wynikało, że badania pod kątem wykrywania zafałszowania tłuszczu mlecznego tłuszczami obcymi wykonuje metodami referencyjnymi opisanymi w Rozporządzeniu (WE) nr 273/2008 (załącznik XX) oraz w Polskiej Normie PN-ISO 3594:2000, przy czym obie metody są metodami akredytowanymi, co potwierdza kompetencje laboratorium w zakresie tych metod. W związku z tym ww. laboratorium podtrzymało wyniki swych badań.
W dniu [...] listopada 2012 r. Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych w [...] wydał decyzję nr [...] nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 12 000 złotych za wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego tj. partii wyrobu: Ser topiony z SZYNKĄ a' 140 g. niespełniającego wymagań jakości handlowej określonych w przepisach o jakości handlowej oraz wymagań dodatkowych zadeklarowanych przez wprowadzającego do obrotu w oznakowaniu:
- a) w zakresie cech fizykochemicznych z uwagi na obecność tłuszczów obcych oraz stwierdzoną obecność steroli roślinnych;
- b) w zakresie oznakowania z uwagi na fakt, że w oznakowaniu wyrobu, niespełniającego definicji przetworu mlecznego z uwagi na użycie do jego wytworzenia tłuszczu niemlecznego, zastosowano nazwę "SER" zarezerwowaną wyłącznie dla przetworów mlecznych.
Organ podkreślił, że stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości dotyczące niezgodnego z przepisami składu (obecność tłuszczów obcych, steroli roślinnych) sera topionego z szynką w stosunku do składu przetworów mlecznych, oraz nieuprawnionego zastosowania nazwy "ser" zarezerwowanej wyłącznie dla przetworów mlecznych, niewłaściwej dla skontrolowanego produktu, który z uwagi na swój rzeczywisty skład (tłuszcze niemleczne) nie jest przetworem mlecznym w istotny sposób naruszają interesy konsumentów. Zauważył, że konsument podejmuje decyzje o zakupie danego rodzaju towaru przede wszystkim na podstawie podanych w oznakowaniu informacji, w szczególności jego nazwy, która określa tożsamość środka spożywczego. Skontrolowany ser topiony z szynką wyprodukowano z tłuszczu niemlecznego, o czym świadczą wyniki badań laboratoryjnych stwierdzające w składzie obecność tłuszczu obcego, steroli roślinnych nie jest zatem produktem mlecznym tj. serem, lecz jego analogiem tzn. innym produktem o innych właściwościach.
Wobec powyższego wzorcowy przeciętny tzw. "oświecony" konsument wyedukowany, rozważny i krytyczny, który posiada zdolność decydowania o swojej konsumpcji, a w szczególności lektury oraz interpretacji wszelkich informacji znajdujących się na opakowaniach jednostkowych produktów m.in. nazwy oraz składu, decydując się na zakup przedmiotowego produktu w oparciu o jego oznakowanie (nazwę "ser" i skład), z pełną świadomością oczekuje, że nabędzie ser o walorach produktu mlecznego, natomiast w rzeczywistości nabywa fałszywy środek spożywczy tj. substytut sera - całkowicie odmienny wyrób o odmiennym składzie i walorach odżywczych. Konsument zostaje w takiej sytuacji także narażony na straty finansowe nabywając w cenie sera tańszy środek spożywczy będący jego substytutem nie uzyskanym wyłącznie z mleka w produkcji którego użyto poza substancjami koniecznymi do jego wytworzenia także tańszy składnik tłuszcz roślinny zastępując nim droższy naturalny składnik mleka tj. tłuszcz mleczny.
Ponadto organ zaznaczył, że wystąpienie pozostałych nieprawidłowości w zakresie oznakowania, tj. zastosowanie nazwa ww. środka spożywczego składa się z niepełnego, niewystarczającego opisu w zakresie występującej w nazwie środka spożywczego nazwy składnika użytego do jego produkcji, co może wprowadzać konsumenta w błąd, choć nie ma charakteru zafałszowania, tym niemniej, w rezultacie dodatkowo utrudnia potencjalnemu nabywcy uzyskanie wiedzy o rodzaju i właściwościach produktu.
W związku z powyżej przedstawionymi okolicznościami organ stwierdził, że dokonane przez producenta ww. zmiany w oznakowaniu odznaczają się dużą szkodliwością społeczną i w istotny sposób naruszają interesy konsumentów. Kontrolowany podmiot wprowadzając do obrotu przedmiotową partię wyrobu, nie zachował należytej staranności, jaka wymagana jest od profesjonalisty.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła:
- 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych poprzez błędne przyjęcie, że skarżący znakując swój produkt miał na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, a niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów,
- 2) naruszenie prawa materialnego tj. art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, poprzez błędne przyjęcie, że skarżący wprowadził konsumenta w błąd co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju właściwości, składu, ilości, trwałości lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji, podczas gdy skarżący oznakował produkt zgodnie z jego rzeczywistym składem i nie wprowadził konsumenta w błąd,
- 3) naruszenie prawa materialnego tj. art. 114 ust. 1 wraz z załącznikiem XII pkt II.2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22.10.2007 r. poprzez błędne przyjęcie, że produkt oznaczony przez skarżącego nie jest zgodny z definicjami i nazwami ustanowionymi w powołanym załączniku,
- 4) naruszenie prawa materialnego, tj. załącznika XX artykuł 16 rozporządzenia Komisji (WE) nr 273/2008 z dnia 05.03.2008 r., poprzez błędne przyjęcie, że wynik na obecność tłuszczów obcych potwierdza zafałszowania produktu, podczas gdy w świetle przepisów powyższego rozporządzenia stanowi on jedynie małą niezgodność parametrów nie noszącą cech zafałszowania,
- 5) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 40a ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, poprzez niewłaściwe zastosowanie miarkowania przy doniesieniu wysokości zastosowanej kary do maksymalnej i wymierzenie skarżącej kary w wysokości 12 000 zł, podczas gdy w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające miarkowanie kary i wymierzanie jej w niższej proporcjonalnej do naruszenia wysokości (wartość całej partii sera to kwota 2346,60 zł),
- 6) naruszenie prawa procesowego tj. art. 7, 8 i 77 k.p.a., poprzez wyciągnięcie sprzecznych wniosków z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w [...].
W ocenie Głównego Inspektora JHARS nawet niewielka obecność tłuszczów obcych, potwierdzona obecnością steroli roślinnych w przetworze mlecznym jest zafałszowaniem, ponieważ konsument zostaje wprowadzony w błąd co do charakterystyki produktu, w tym jego składu. Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji słusznie wskazał, że nazwa produktu "ser topiony z szynką" wprowadza w błąd w sytuacji, gdy badania laboratoryjne wykazały obecność tłuszczów obcych w przetworze mlecznym.
Stosownie do zapisów pkt II ppkt 2 załącznika XII do rozporządzenia Rady (WE) III 1234/2007, "przetwory mleczne" oznaczają bowiem produkty uzyskane wyłącznie z mleka, przy założeniu, że można dodać substancje konieczne do ich wytworzenia, o ile nie stosuje się ich do zastąpienia - w całości lub w części - jakichkolwiek naturalnych składników mleka. Wyłącznie dla przetworów mlecznych zarezerwowana jest przy tym m.in. nazwa "ser".
Zdaniem organu odwoławczego nie jest przy tym słuszne twierdzenie skarżącej, iż organ I instancji w przedmiotowej decyzji nie wziął pod uwagę ustaleń faktycznych, wyjaśnień i stanowiska merytorycznego skarżącej oraz informacji o wykonaniu zaleceń pokontrolnych, ponieważ w uzasadnieniu decyzji odniósł się on do zgromadzonego materiału dowodowego oraz do wydanych zaleceń pokontrolnych. Zalecenia pokontrolne są odrębną czynnością, zatem podjęcie przez skarżącą działań mających na celu wprowadzenie zaleceń pokontrolnych nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanych artykułów rolno-spożywczych.
Od tej decyzji spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz wstrzymanie jej wykonania. Decyzji zarzucono:
- 1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 3 pkt. 10 Ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych przez błędne przyjęcie, że skarżąca znakując swój produkt miała na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, a niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów,
- 2) naruszenie prawa materialnego tj. art. 4 ust. 1 Ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych poprzez błędne przyjęcie, że zadeklarowane przez producenta wymagania co do jakości handlowej produktów nie zostały spełnione podczas gdy skarżący spełnił wszelkie wymagania w zakresie jakości handlowej produktu,
- 3) naruszenie prawa materialnego tj. art. 46 ust. 1 pkt 1 pkt a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez błędne przyjęcie, że skarżący wprowadził konsumenta w błąd co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji podczas gdy skarżący oznakował produkt zgodnie z jego rzeczywistym składem i nie wprowadził konsumenta w błąd,
- 4) naruszenie prawa materialnego tj. art. 114 ust. 1 wraz z załącznikiem XII pkt II.2 lit a Rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22.10.2007 r. poprzez błędne przyjęcie, że produkt oznaczony przez skarżącego nie jest zgodny z definicjami i nazwami ustanowionymi w powołanym załączniku,
- 5) naruszenie prawa materialnego tj. załącznika XX artykuł 16 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 273/2008 z dnia 5.03.2008 poprzez błędne przyjęcie, że wynik na nieobecność tłuszczów obcych potwierdza zafałszowanie produktu, podczas gdy w świetle przepisów powyższego Rozporządzenia stanowi on jedynie małą niezgodność parametrów, mogącą wynikać z dopuszczalnego błędu analizy,
- 6) naruszenie prawa materialnego tj. art. 8 ust. 1, art. 16, art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. poprzez przyjęcie, że w sprawie zachodzą oszukańcze lub podstępne praktyki, fałszowanie żywności oraz inne praktyki mogące wprowadzać konsumenta w błąd; etykietowanie, reklama i prezentacja żywności wprowadza konsumenta w błąd, artykuły rolno-spożywcze nie są zgodne z wymaganiami jakości handlowej na każdym etapie produkcji
- 7) naruszenie prawa materialnego tj. art. 40 a o ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych poprzez niewłaściwe zastosowanie miarkowania i wymierzenie skarżącej kary w wysokości 12.000 zł podczas gdy w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające miarkowanie kary i wymierzenie jej w niższej proporcjonalnej do naruszenia wysokości (wartość całej partii sera to 2346,60 zł),
- 8) naruszenie prawa procesowego tj. art. 7, 8 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wyciągnięcie sprzecznych wniosków z zebranym w sprawie materiałem dowodowym,
- 9) naruszenie prawa procesowego tj. art.
- 7. 8 i 10 Kodeksu postępowania administracyjnego przez prowadzenie postępowania bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co jest sprzeczne z ogólną zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów prowadzących postępowanie,
- 10) naruszenie prawa procesowego tj. art. 15 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez "powielenie" przez organ drugiej instancji rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, co stanowi naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że zgodnie z treścią art. 3 pkt. 10 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych artykuł rolno-spożywczy zafałszowany - produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli:
- a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego i rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,
- b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,
- c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.
Zdaniem skarżącej powyższe warunki w przedmiotowej sprawie nie zaistniały. W pierwszym rzędzie zwróciła ona uwagę, że zmiany dotyczące oznakowania produktów nie miały na celu ukrycia rzeczywistego składu produktu lub innych właściwości, a wynikały z czynników zewnętrznych, niezależnych od skarżącego. W jej ocenie niezgodności te bądź zmiany w istotny sposób nie naruszają interesów konsumentów. Zaistniałe przekroczenia były stosunkowo niewielkie i dotyczyły tylko jednej z badanych przez kontrolerów partii. Do badań na zafałszowanie tłuszczami obcymi pobrano cztery asortymenty serów topionych a jedynie w przypadku sera topionego z szynką stwierdzono przekroczenia. Kontrolerzy na podstawie zastanego w zakładzie stanu faktycznego i przedstawionej w trakcie kontroli dokumentacji wyciągnęli wnioski stojące w sprzeczności z materiałem zebranym w sprawie. Proces wytwarzania produktu w firmie skarżącej oparty jest o recepturę.
To receptura decyduje o tym jakie składniki zostaną wydane do produkcji danego produktu. Składniki te umieszczane są w karcie wydania i z jej treści wynika, że w trakcie produkcji przedmiotowej partii sera z magazynu nie wydano tłuszczu obcego, a badania przeprowadzone przez skarżąca potwierdziły, że parametry produkty były zgodne z recepturą produktu. Należy zatem wnioskować, że obecność tłuszczu musiała wynikać ze źródeł niezależnych od producenta. Pomimo, że skarżący wykorzystuje w produkcji jedynie surowce od dostawców kwalifikowanych, które poddawane są badaniom kontrolnym i posiadają stosowne certyfikaty i atesty niewykluczone jest, że to dostawcy ponoszą winę za błędny skład surowca.
Skarżąca zwróciła nadto uwagę, że wynik prawidłowy na nieobecność tłuszczów obcych, określony w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 273/2008 powinien mieścić się w zakresie S =95,68-104,32. W konsekwencji różnica między uzyskanym przez laboratorium Wojewódzkiego Inspektora w serze z szynką wynosi 5,98. Taka różnica nie potwierdza zafałszowania, a jedynie małą niezgodność parametrów, która może wynikać z dopuszczalnego błędu analizy. Przy zafałszowaniach wyrobów mleczarskich, różnica między wynikiem uzyskanym zakresem określonym w Rozporządzeniu wynosi kilkadziesiąt jednostek (30 - 60).
W skardze podniesiono, że organ II instancji w swoim postępowaniu oparł się tylko i wyłącznie na ustaleniach organu I instancji, nie przeprowadził żadnych własnych ustaleń ani nie pochylił się nad treścią powołanych w odwołaniu skarżącej argumentów. Powielił on także wywód organu I instancji w zakresie rozmiaru nałożonej kary, nie odnosząc go nawet w założeniu do faktycznej wartości sprzedanej partii sera. Pozwala to zdaniem skarżącej wyprowadzić wnioski, że de facto organ nie doprowadził do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy co stoi w sprzeczności z fundamentalną zasadą postępowania administracyjnego, jaką jest pogłębianie zaufania obywateli do organów administracji publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną uprzednio w treści decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.
W niniejszej sprawie rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było skontrolowanie, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też zarzuty skarżącego są uzasadnione, przy czym Sąd miał na względzie zasadę wynikającą z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. dalej jako: p.p.s.a.), która stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów w ocenie Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.
Zaskarżonej decyzji nie można bowiem zarzucić naruszenia prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Z urzędu Sąd nie stwierdził także naruszenia procedury administracyjnej, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący nawet nie wskazuje okoliczności, które w rozumieniu art. 145 § 1 p.p.s.a. uzasadniałyby wyeliminowanie decyzji odwoławczej z obrotu prawnego.
W ocenie Sądu, skarżąca nie ma racji.
Należy podkreślić, że o istocie sporu stanowi przyjęcie przez organ odpowiedzialności administracyjnej skarżącej za naruszenie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej. Sporna jest bowiem kwestia, czy poczynione ustalenia pozwalają na przypisanie jej wprowadzania do obrotu artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych, co podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1.000 zł.
Tym samym, badając prawidłowość ustaleń faktycznych należy, po pierwsze, odpowiedzieć na pytanie, czy przeprowadzone postępowanie pozwala przypisać skarżącej co do zasady wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych zafałszowanych. Dodać należy, że przepisy te nie mogą być interpretowane rozszerzająco, a odpowiedzialność administracyjna producenta co do naruszenia obowiązujących go norm musi być ustalona ponad wszelką wątpliwość.
Definicję artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego określa art. 3 pkt 10) ustawy o jakości handlowej jako produktu, który wprowadza dwie kategorie zafałszowania. W pierwszej, skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo w drugiej, gdzie chodzi o produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli:
- a) dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,
- b) w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,
- c) w oznakowaniu podano niezgodne z prawdą dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.
Stosownie do zapisów pkt II ppkt 2 załącznika XII do rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007, "przetwory mleczne" oznaczają produkty uzyskane wyłącznie z mleka, przy założeniu, że można dodać substancje konieczne do ich wytworzenia, o ile nie stosuje się ich do zastąpienia - w całości lub w części - jakichkolwiek naturalnych składników mleka. Wyłącznie dla przetworów mlecznych zarezerwowana jest m.in. nazwa "ser". Inaczej mówiąc ser jako przetwór mleczny nie może zawierać substancji obcych zastępujących naturalne składniki pochodzące z mleka (poza dodatkiem substancji obcych koniecznych do wytwarzania, których obecność w serze nie jest przedmiotem niniejszej sprawy). Nazwą ser, zgodnie z powołanym Rozporządzeniem może być określany produkt wytworzony z mleka. Ilość tłuszczów obcych w produkcie pozostaje bez znaczenia dla utraty prawa do używania nazwy "ser".
Tymczasem w przedmiotowej sprawie badania przeprowadzone w Laboratorium Specjalistycznym GIJHARS w [...] jednoznacznie wykazały, że w spornej partii sera topionego z szynką została stwierdzona obecność tłuszczów niemlecznych oraz obecność steroli roślinnych. Laboratorium w wyniku badania stwierdziło obecność kampesterolu, stigmasterolu oraz B-sitosterolu, który jest głównym składnikiem steroli obecnych w olejach roślinnych i tym samym jest odpowiednim markerem w wykrywaniu dodatku tłuszczu roślinnego do tłuszczu mlecznego. Zgodzić się należy więc z organem, że stwierdzenie obecności tłuszczów niemlecznych oraz obecności steroli roślinnych, jest wystarczające do potwierdzenia, iż produkt zawiera tłuszcze obce. Indyferentna dla prawidłowości powyższych ustaleń jest kwestia wpływu na badania dodatku szynki wołowej, która zawiera tłuszcz wołowy, tj. inny niż mleczny, ponieważ została stwierdzona obecność steroli roślinnych, a tłuszcz zawarty w szynce wołowej jest pochodzenia zwierzęcego.
Podkreślenia wymaga zarazem, że z zapisów protokołu kontroli wynika przy tym, że przy pobraniu próbek obecna była Pełnomocnik Zarządu ds. Kierowania Jakością oraz Laboratorium skarżącej spółki, przy czym nie kwestionowała ona sposobu pobrania próbek, wyjaśniając przy tym, że pobrane próbki reprezentujące opisane w protokole partie producent uznaje za reprezentatywne dla przedmiotowych partii.
Jednocześnie organy zarówno I instancji, jak też II instancji w sposób szczegółowy i wyczerpujący wyjaśniły stronie wszystkie techniczne aspekty przeprowadzonych badań oraz przywołały na tę okoliczność obowiązujące przepisy prawa żywnościowego. Oznacza to, że ustalenie występowania w badanej partii sera topionego tłuszczu obcego nie pochodzącego z mleka, było przez organ uczynione prawidłowo i bez naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.
Nie można przy tym podzielić zarzutu skarżącej, że ustalenia poczynione na podstawie zastanego w zakładzie stanu faktycznego i przedstawionej w trakcie kontroli dokumentacji, stoją w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. Skarżąca podkreśliła, iż proces wytwarzania produktów oparty jest o recepturę, która decyduje o tym, jakie składniki zostaną wydane do produkcji. Wskazała zarazem na fakt, że kontrola karty wydania wykazała, iż do produkcji przedmiotowego produktu z magazynu nie wydano tłuszczu obcego. Z powyższych okoliczności skarżąca wywodzi, że obecność tłuszczów obcych musiała wynikać ze źródeł niezależnych od producenta, a zatem brak jest jej zawinienia.
Nadto, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 273/2008 tłuszczów obcych nie stwierdza się w badanym produkcie, gdzie otrzymany wynik wartości S mieści się w zakresie od 95,68 do 104,32. W przedmiotowym produkcie badania laboratoryjne wykazały S równe 89,7. Tym samym przekroczenie dopuszczalnego zakresu S o 5,98 nie potwierdza zafałszowania, a jedynie małą niezgodność parametrów. Jednakże zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił, że argumentacja skarżącej, sprowadzająca się do twierdzenia, że postępując w procesie produkcji zgodnie z określoną recepturą wyłączającą dopuszczenie tłuszczy zwierzęcych, nie może prowadzić do uwolnienia się przez nią od odpowiedzialności administracyjnej. Cytowane wyżej prawo polskie i europejskie nakłada na producenta żywności bezwzględny obowiązek zapewnienia jej zgodności z wymogami prawa żywnościowego. Prawo to nie przewiduje w ogóle możliwości zwolnienia się z tego obowiązku i stanowi, że jego celem jest ochrona interesów konsumentów.
Przyjęcie, że od obowiązku zapewnienia zgodności produktu żywnościowego z przepisami prawa można się uwolnić poprzez wykazanie prawidłowości wewnętrznych procedur, prowadziłoby w istocie do zniesienia tego obowiązku. Zbędna byłaby też kontrola produktów, skoro wystarczałoby okazać np. określone dokumenty, regulaminy i procedury. Tak jednak nie jest. Celem uregulowań jest bowiem zapewnienie bezpieczeństwa konsumentów, którzy nabywając w dobrej wierze określony produkt i muszą mieć pewność, że otrzymali to, co zamierzali kupić. Zatem rzeczą producenta jest wprowadzić i stosować takie procedury kontrolne w procesie produkcji, które pozwolą mu wywiązać się z nałożonego przez przepisy prawa obowiązku zapewnienia zgodności produkowanej żywności z wymogami prawa żywnościowego. Prawo żywnościowe ma przeciwdziałać oszukańczym lub podstępnym praktykom, fałszowaniu żywności oraz wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzić konsumenta w błąd.
Zgodnie z art. 17 tego Rozporządzenia podmioty działające na rynku spożywczym zapewniają na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji zgodność żywności z wymogami prawa żywnościowego. Takie sformułowanie oznacza bezwzględny obowiązek producenta produktu spożywczego zapewnienia jego zgodności z wymogami prawa żywnościowego.
Podkreślenia wymaga również, że podjęcie przez stronę skarżącą działań mających na celu wprowadzenie zaleceń pokontrolnych nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za stwierdzone już wprowadzenie do obrotu zafałszowanych artykułów rolno- spożywczych.
Skoro zatem artykuł wprowadzony przez skarżącą do obrotu był zafałszowany to tym samym spełnione zostały przesłanki określone w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z 21 grudnia 2000 r. do nałożenia kary pieniężnej, o której w tym przepisie mowa niezależnie od tego, czy stwierdzenie o nabyciu produktów zafałszowanych łączyło się z koniecznością przeprowadzania przez skarżącą stosownych badań czy też strona powinna mieć świadomość tego stanu rzeczy nawet bez przeprowadzenia badań.
Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że organy, zarówno I, jak i II instancji wydając zaskarżoną decyzję nie dopuściły się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy. Organy przeprowadziły właściwe postępowanie dowodowe, czemu dały wyraz w wydanych decyzjach. Organy w sposób odpowiadający art. 107 § 3 k.p.a. uzasadniły swoje decyzje podając, co wzięły pod rozwagę przy wymierzaniu kary pieniężnej i co wpłynęło na jej wysokość. Ponieważ wymierzona kara w kwocie 12.000 zł była karą niewygórowaną, zatem brak było podstaw do jej zakwestionowania.
Jednocześnie oceniając zaskarżone decyzje Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, iż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako bezzasadną należało oddalić.