Uzasadnienie
Pismem z [...] lutego 2016 r. M. D. i Z. D. (nazywani dalej "Skarżącymi") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2016 r. nr [...], którym organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2015 r. znak: [...] ustalające koszty przeprowadzonych badań wyrobów budowlanych, w której zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
Zdaniem Skarżących wykonanie postanowienia może prowadzić do niepowetowanej straty, pozbawienia Skarżących środków do życia i pozbawienia możliwości prowadzenia działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu wniosku Skarżący podali, że wskutek uwzględnienia skargi może dojść do uchylenia nie tylko zaskarżonego postanowienia z [...] stycznia 2016 r., ale również do uchylenia postanowienia z [...] listopada 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi Skarżący uczynili postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ustalające koszty przeprowadzonych badań wyrobów budowlanych.
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., nazywanej dalej "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II OZ 852/11). A zatem nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania. Nie kwalifikują się do wykonania te spośród aktów prawnych, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nim określonego nie wymagają czynności podmiotów uprawnionych.
Co do zasady, z przymiotu wykonalności nie korzystają wszelkie akty administracyjne odmowne oraz te spośród konstytutywnych aktów uprawniających, które dla spowodowania stanu prawnego lub faktycznego w nich określonego nie wymagają żadnych działań ze strony podmiotów uprawnionych. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy zatem aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony.
Zaskarżone postanowienie nie nakłada na Skarżących żadnych obowiązków, które mogłyby być wykonane dobrowolnie lub w sposób przymusowy. Postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia nie korzysta z atrybutu wykonalności. Postanowienie tego rodzaju jest orzeczeniem o charakterze procesowym. Wydając je organ nie nadaje stronie uprawnień, nie nakłada obowiązków o charakterze materialnoprawnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 805/04, LEX nr 837880).
Podobnie stanowi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w postanowieniu z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1710/13 podał, że skoro zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., to nie może do niego mieć zastosowania instytucja wstrzymania wykonania aktu. Uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia o stwierdzeniu uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia sprowadzałoby się do zawieszenia mocy aktu niewywołującego skutków materialnoprawnych.
Z uwagi na swój formalny charakter i zakres, zaskarzone postanowienie nie ma charakteru aktu wymagającego wykonania i nie powoduje bezpośrednich skutków, o których mowa w art. 61 p.p.s.a.
Należy jednocześnie wyjaśnić, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia Sąd nie dokonuje oceny jego prawidłowości, jako że przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2004 r., sygn. akt FZ 33/04 i FZ 38/04, niepubl.). Postępowanie przeciwne stanowiłoby swoisty "przedsąd" i wkraczanie w kompetencje zastrzeżone dla składu rozpoznającego sprawę co do istoty (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt I FZ 432/10). Stąd też sugestia Skarżących odnośnie skutków ewentualnego uwzględnienia skargi nie mogła stanowić uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.