Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2009 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia po rozpoznaniu odwołania M. Sp. z o.o. w Z. od decyzji Nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2009 r. w sprawie stwierdzenia podlegania przez M. A. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od 1 sierpnia 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r. oraz od 10 września 2007 r. do 30 października 2007 r. powołując się na art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. i 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z dnia [...] lipca 2009 r., znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym Pani M. A. w okresach: od 1 sierpnia 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r. oraz 10 września 2007 r. do 30 października 2007 r. z tytułu zawartych umów cywilnoprawnych o charakterze umów o świadczenie usług do których mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu z M. sp. z o.o. w Z..
Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wszczął postępowanie w sprawie wydania wyżej wskazanej decyzji i o tym fakcie powiadomił jako stronę M. A., ZUS oraz M. Sp. z o.o. w Z., wskazując w zawiadomieniu, że chodzi o objęcie M. A. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu umów cywilnoprawnych z M. Sp. z o.o. w Z., pouczając o prawie do podejmowania czynności w każdym stadium postępowania.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2009 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdził, że M. A. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych z M. Sp. z o.o. w Z. w okresach od 1 sierpnia 2007 r. do 31 sierpnia 2007 r. oraz od 10 września 2007 r. do 30 października 2007 r. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że umowy nazwane przez strony umowami o dzieło, były w istocie umowami zlecenia, zatem M. A. jako zleceniobiorca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.
Decyzja ta, została doręczona M. A., M. Sp. z o.o. w Z. oraz ZUS i zawierała pouczenie o możliwości i terminie wniesienia odwołania.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. Sp. z o.o. w Z., domagając się jej uchylenia i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w sprawie. W odwołaniu skarżąca wskazała na naruszenie przez organ art. 7 i 9 k.p.a. poza tym polemizowała z dokonaną przez organ oceną umowy łączącej ją z M. A. Po rozpoznaniu odwołania Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją Nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. i 105 § 1 k.p.a.
Organ odwoławczy uzasadniając swoje rozstrzygnięcie podniósł, że stronami postępowania w niniejszej sprawie był właściwy miejscowo Oddział ZUS oraz M. A. Składająca odwołanie M. Sp. z o.o. w Z. z uwagi na to, że jest płatnikiem składek nie ma interesu prawnego, aby występować jako strona w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym M. A. W postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 11 z 2007 r., poz. 74 z późn. zm.) w myśl art. 38 ust. 1 tejże ustawy decyzje o objęciu ubezpieczeniem społecznym doręczane są ubezpieczonemu i płatnikowi składek. Natomiast w postępowaniu dotyczącym objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym płatnik składek nie jest stroną postępowania, zatem postępowanie odwoławcze wywołane jego wnioskiem zostaje umorzone jako bezprzedmiotowe.
Na decyzję z dnia [...] października 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. Sp. z o.o. w Z., domagając się jej uchylenia w całości i zasądzenia na rzecz organu od skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:
- 1) naruszenie zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności poprzez dopuszczenie do sytuacji, w której organ wydaje decyzję wpływającą bezpośrednio na obowiązek skarżącej, odmawiając jej jednocześnie prawa do dokonania weryfikacji instancyjnej wydanego orzeczenia.
- 2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 28 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię oraz odmówienie skarżącej statusu strony pomimo istnienia po jej stronie wyraźnego interesu prawnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r., poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji.
Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim Sąd uznał za błędne stanowisko organu, iż M. Sp. z o.o. nie jest stroną postępowania w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym jej kontrahentki M. A., gdyż nie dotyczy ono interesu prawnego spółki.
W myśl art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. W związku z powyższym rozstrzygnięcia wymaga występowanie po stronie skarżącej interesu prawnego lub obowiązku z uwagi na toczące się postępowanie administracyjne dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym M. A., zatrudnionej w spółce na podstawie umowy cywilnej.
W nauce prawa oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty jest pogląd, że interes prawny jest kategorią prawa materialnego. Interes prawny nie wywodzi się z wewnętrznego przekonania osoby, która się na niego powołuje, ale z wynikającego z przepisów prawa materialnego rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku pomiędzy sferą jej indywidualnych praw a prowadzonym postępowaniem.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia.
W myśl art. 69 ust. 1 ww. ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zgodnie z art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia składkę jako płatnik oblicza i pobiera z dochodu ubezpieczonego zamawiający. Płatnicy zaś, jak stanowi art. 87 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, obowiązani są bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym w terminie do 15 dnia następnego miesiąca.
W myśl art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej składki na ubezpieczenie zdrowotne osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia są opłacane i ewidencjonowane w ZUS, który następnie zgodnie z art. 87 ust. 6 przekazuje je do centrali Funduszu.
Zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. W myśl zaś art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c i d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wymierzanie, pobieranie składek na ubezpieczenie zdrowotne i prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek należy do ZUS.
Z powyższych przepisów wynika, że ustalenie w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez Narodowy Fundusz Zdrowia, że badane umowy mają charakter umów o świadczenie usług, do których mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu powoduje w konsekwencji ustalenie w drodze decyzji, że osoba wykonująca pracę w oparciu o te umowy podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.
W tej sytuacji zlecający wykonanie usług uzyskuje status płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne przyjmującego zlecenie. Okoliczność, że wysokość zaległości zostanie określona później odrębną decyzją wydaną w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez ZUS z udziałem płatnika, nie zmienia faktu, że to w postępowaniu decydującym o statusie ubezpieczonego rozstrzyga się jednocześnie status płatnika. Tak więc, według oceny Sądu, płatnik ma interes prawny do uczestniczenia w postępowaniu o objęcie danej osoby ubezpieczeniem zdrowotnym, w toku której rozstrzygany jest charakter umowy będącej źródłem obowiązkowego ubezpieczenia. Kwestia ta nie będzie później rozważana w toku postępowania, prowadzonego przez ZUS.
Z tych względów Sąd uznał, że Prezes NFZ wadliwie ustalił, że po stronie M. Sp. z o.o. brak jest interesu prawnego do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym zatrudnionej przez spółkę M. A. Nieprawidłowe zatem było umorzenie postępowania odwoławczego.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezes NFZ rozpozna merytorycznie odwołanie M. Sp. z o.o.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., art. 152 p.p.s.a., art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.