Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. skarżąca E. L. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2008 r. o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów sprawy (znak: [...]).
Do wydania ww. postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżąca w piśmie z dnia [...] września 2008 r. zwróciła się o przesłanie na jej adres odbitek wszystkich dokumentów będących w posiadania ZUS, a związanych ze sprawą rozstrzygniętą decyzją o niepodleganiu ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia. W odpowiedzi organ zwrócił się do skarżącej o sprecyzowanie żądania, informując o przysługujących stronie w toku postępowania prawach wynikających z treści art. 73 § 1 i 2 Kpa., a mianowicie o prawie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów w każdym stadium postępowania, żądania uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy oraz wydania uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.
W dniu [...] września 2008 r. skarżąca odniosła się do wezwania organu i zażądała wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów wszystkich zgromadzonych tam dokumentów, argumentując że we wcześniejszym piśmie użyła skrótu myślowego kserokopia jako uwierzytelniony odpis. Wobec niewykazania ważnego interesu strony uzasadniającego takie żądanie, ZUS wydał w dniu [...] października 2008 r. postanowienie, w którym odmówił wydania żądanych dokumentów. Organ wskazał, że skarżąca nie podjęła innych działań zmierzających do zapoznania się z aktami sprawy przez ich przeglądanie, sporządzanie odpisów, notatek, nie podając przyczyn odstąpienia od tego uprawnienia.
Pismem z dnia [...] października 2008 r. skarżąca złożyła do ZUS zażalenie, w którym zawarła zarzuty dotyczące postanowienia z dnia [...] października 2008 r., i ponowiła swoje żądanie dotyczące wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów wszystkich dokumentów. W odpowiedzi na powyższe pismo organ poinformował, że zgodnie z pouczeniem, zażalenie od niniejszego postanowienia nie przysługuje. W dalszej korespondencji pomiędzy skarżącą i organem, każda ze stron przedstawiała swoje stanowisko, odwołując się do argumentów już wcześniej wypowiedzianych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację, zaskarżyła postanowienie ZUS z dnia [...] października 2008 r. o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, jako niedopuszczalnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), cyt. dalej jako p.p.s.a., określającym właściwość rzeczową sądów administracyjnych, sądy wykonując kontrolę działalności administracji publicznej orzekają w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Przedmiotem omawianej skargi jest postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2008 r. nr [...] odmawiające skarżącej wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy.
Istotny z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy jest art. 83 b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.), cyt. dalej jako usus. W myśl tego artykułu, jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Od wydanych w trakcie postępowania innych postanowień Zakładu zażalenie nie przysługuje.
Wydane w przedmiotowej sprawie postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, z punktu widzenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, należy traktować jako wydane przez organ I instancji i niekończące postępowanie w sprawie. Gdyby przepisy Kpa. były stosowane wprost, w świetle art. 59 Kpa. na postanowienie to przysługiwałoby stronie zażalenie. Jednakże na gruncie powołanego wyżej art. 83 b usus. od omawianego postanowienia wydanego przez Zakład nie przysługuje zażalenie ani inny środek zaskarżenia (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1411/07, LEX Nr 375139).
Zgodnie z brzmieniem art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Zaskarżone w rozpatrywanej sprawie postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ze względu na swą niezaskarżalność i nieostateczność nie należy do kategorii postanowień wymienionych w powyższym przepisie. W związku z tym, zdaniem Sądu, nie jest dopuszczalne zastosowanie w tym przypadku kontroli legalności omawianego postanowienia przez sąd administracyjny na zasadach i w trybie przewidzianym ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji postanowienia.