Uzasadnienie
Decyzją z [...] grudnia 2009 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w kwestionowanym zakresie w mocy decyzję [...] Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2009 r. o nałożeniu na R. Sp. z o.o. z siedzibą w K. kary pieniężnej w wysokości 8000 zł.
Podstawą prawnomaterialną rozstrzygnięcia były przepisy art.
- 5. art. 92 ust. 1 oraz lp. 1.1. ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r, Nr 125, poz. 874 ze zm. dalej: u.t.d.).
Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiło:
- 1. wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne,
- 2. skrócenie tygodniowego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego,
- 3. skrócenie dziennego okresu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego,
- 4. przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego,
- 5. nieokazanie wykresówki lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie,
- 6. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek.
Na podstawie upoważnienia z dnia [...] sierpnia 2009 r. inspektorzy transportu drogowego przeprowadzili kontrolę w siedzibie przedsiębiorstwa R. Sp. z o.o. Przedmiotem kontroli były m.in. regulacje związane z przestrzeganiem przepisów ustawy o transporcie drogowym, przestrzeganiem przepisów ustawy o czasie pracy kierowców, jak również przestrzeganiem przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym. Ustalenia kontroli zostały zawarte w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] września 2009 r.
W odwołaniu z dnia [...] października 2009 r. strona wniosła o uchylenie decyzji w zakresie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 8000 (osiem tysięcy) złotych z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji. W pozostałym zakresie decyzji nie kwestionowała.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż decyzja organu I instancji w przedmiocie naruszenia lp. 1.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym została oparta na ustaleniu, iż "kierowcy niezatrudnieni na podstawie umowy o pracę świadczą na rzecz strony pracę w postaci kierowania pojazdami", tj. w oparciu o umowę o dzieło. Strona podkreśla, iż w tych przypadkach, na których oparto zarzuty, obsada dwuosobowa zawsze składała się z kierowcy zatrudnionego na podstawie umowy o pracę oraz drugiej osoby wykonującej usługi na rzecz spółki na podstawie umowy o dzieło.
W ocenie strony, wywód organu I instancji, że zlecenie przewozu na podstawie umowy o dzieło skutkuje naruszeniem warunków wyłączających stosowanie do odwołującego się zasad związanych z niezarobkowym przewozem drogowym, jest błędne. Skarżący wskazuje, iż interpretacja dokonana przez organ I instancji pomija fakt, że jednocześnie pojazd przez cały czas przewozu był powierzony opiece i również kierowany przez kierowcę będącego pracownikiem, tj. zatrudnionego na podstawie umowy o pracę. W ocenie strony zostały dopełnione wszystkie warunki wykonywania przewozu drogowego na potrzeby własne. Przez cały czas trwania transportu kierowca - pracownik przedsiębiorcy przebywał w pojeździe. Zdaniem skarżącego nie można w przedmiotowej sprawie pomijać wykładni celowościowej przepisów regulujących przewozy na potrzeby własne, bowiem w rozpatrywanym przypadku pojazd przez cały czas transportu był pod pieczą kierowcy będącego pracownikiem, a więc został zachowany warunek określony w ustawie.
Strona podkreśla, iż fakt powierzenia wykonywania części usług drugiej osobie na podstawie umowy o dzieło było związane z przepisami o czasie pracy kierowców, a nie zamiarem wykonywania usług dla innych niż własne potrzeby, skoro w pojeździe przez cały czas przewozu przebywał kierowca będący pracownikiem.
Zdaniem strony ustawa o transporcie drogowym ma na celu zdefiniowanie sytuacji, w której przedsiębiorca realizuje nieodpłatnie przewóz na potrzeby własne, jako działalność pomocniczą w stosunku do podstawowej działalności nie wykonując jej jako działalności zarobkowej i z tego też względu przedsiębiorca nie ma obowiązku ubiegania się o udzielenie licencji na wykonywanie transportu drogowego. Celem ustawy jest w opinii skarżącego zapobiegnięcie sytuacjom, w której pod pozorem wykonywania przewozów na potrzeby własne w rzeczywistości świadczone są usługi transportowe. Zdaniem skarżącego, obsada załogi dwuosobowej pojazdu osobą wykonującą usługi kierowania pojazdem na podstawie umowy o dzieło nie stanowi naruszenia ustawy o transporcie drogowym w sytuacji, gdy drugą osobą kierującą pojazdem jest pracownik zatrudniony w oparciu o umowę o pracę.
Organ odwoławczy nie podzielił argumentacji prezentowanej przez skarżącą spółkę.
Wskazał, iż w trakcie czynności kontrolnych ustalono, iż strona wykonuje międzynarodowe przewozy drogowe na potrzeby własne na podstawie zaświadczenia nr [...], wydanego w dniu [...].12.2008 r. z ważnością do [...].10.2012r. Nadto, z pisma Biura Obsługi Transportu Międzynarodowego z dnia [...].11.2009 r. wynika, iż na dzień [...] lipca 2009 r. przedsiębiorstwo nie dysponowało licencją na wykonywanie transportu drogowego rzeczy. Fakt ten znajduje również potwierdzenie w zeznaniach I. S., osoby upoważnionej do reprezentowania przedsiębiorstwa w trakcie kontroli. Z protokołu przesłuchania świadka z dnia [...].09.2009 r. wynika, iż spółka R. nie ubiegała się i na dzień kontroli nie posiada licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu rzeczy.
W wyniku analizy dokumentacji pracowniczej przedsiębiorstwa ustalono, iż w okresie od sierpnia 2008 r. do sierpnia 2009 r. spółka zatrudniała na podstawie umowy o dzieło m.in. kierowców: K. J. oraz T. P., którzy wykonywali kursy na rzecz skarżącej będące podstawą ustalenia wykonywania przewozów bez wymaganej licencji.
Organ podkreślił, iż w myśl art. 4 pkt 4 u.t.d. przewóz na potrzeby własne oznacza każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
- a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
- b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
- c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
- d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych;
Zgodnie z art. 33 ustawy o transporcie drogowym przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, powinno zawierać: oznaczenie przedsiębiorcy, jego siedzibę (miejsce zamieszkania) i adres, numer w rejestrze przedsiębiorców albo w ewidencji działalności gospodarczej, rodzaj i zakres wykonywania przewozów drogowych na potrzeby własne oraz rodzaj i liczbę pojazdów samochodowych.
W myśl art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych.
Stosownie do ust. 2 powyższego przepisu suma kar pieniężnych nałożonych podczas kontroli w przedsiębiorstwie nie może przekroczyć kwoty 30.000 złotych.
Konsekwencją powyższego rozwiązania jest lp. 1.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, która sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek, karą pieniężną w wysokości 8000 (osiem tysięcy) złotych.
Organ podkreślił, iż w jego ocenie zatrudnienie kierowcy na podstawie cywilnoprawnej umowy o dzieło nie daje podstawy do przyjęcia, iż dany kierowca jest pracownikiem skarżącego. Przewóz drogowy w tej sytuacji nie stanowi przewozu na potrzeby własne, gdyż jednym z warunków uznania przewozu drogowego za ten rodzaj przewozu jest zgodnie z art. 4 ust. 4 lit. a) u.t.d. prowadzenie pojazdów samochodowych używanych do przewozu przez przedsiębiorców lub jego pracowników.
Skarżąca spółka R. wniosła od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie decyzji w zakresie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 8000zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji podniosła, iż w pojazdach zawsze były obsady dwuosobowe, w skład których wchodził pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Stanowiło to w ocenie skarżącego równorzędny sposób wypełnienia wymogu zawartego w przepisie art. 4 ust. 4 lit. a) u.t.d., a zarazem umożliwiało spełnienie norm ograniczających czas pracy kierowców.
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm. zwaną dalej p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Podstawą faktyczną nałożenia kary za brak licencji w niniejszej sprawie było stwierdzone przez organy administracyjne wykonywanie przewozu drogowego pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, przy czym kierowca wykonujący ten przejazd nie był osobą zatrudnioną na podstawie umowy o pracę, lecz na podstawie umowy cywilnoprawnej (umowy o dzieło).
W myśl art. 4 pkt 4 lit. a u.t.d. (a contrario) nie mieści się bowiem w ramach definicji ustawowej przejazdu na potrzeby własne przewóz dokonywany faktycznie przez osobę nie będącą osobiście przedsiębiorcą bądź zatrudnionym przez niego pracownikiem. Wówczas obowiązuje ogólny wymóg posiadania licencji transportowej; zaświadczenie, o którym mowa w art. 33 u.t.d. nie jest wystarczające. Konsekwencją powyższego unormowania jest przepis l.p. 11 załącznika do u.t.d. zawierający sankcję za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji z wyłączeniem taksówek w wysokości 8000 zł.
W ocenie Sądu na gruncie obowiązującego prawa nie może być wątpliwości, iż pod pojęciem "pracownik" należy rozumieć podmiot zdefiniowany w art. 2 kodeksu pracy: osobę zatrudnioną na podstawie umowy o pracę.
Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 18 października 1994 r. K 2/94; OTK 1994/2/36 podkreślił, iż kodeksom przysługuje szczególne miejsce w systemie prawa ustawowego i dlatego terminy i pojęcia używane przez kodeksy traktuje się jako wzorcowe i istnieje domniemanie, iż inne ustawy nadają im takie samo znaczenie.
Zdaniem Sądu prawidłowy jest pogląd organu odwoławczego, iż w rozpatrywanej sprawie osoba zatrudniona na podstawie umowy o dzieło nie może być w świetle art. 2 Kodeksu pracy uznana za pracownika.
W wyroku z dnia 28 marca 2008 r., sygn. Akt II GSK 11/08 NSA wyraził pogląd, iż to rzeczą przedsiębiorcy jest zadbanie o takie ukształtowanie umowy zawieranej z kierowcą któremu powierzono wykonywanie w ramach przedsiębiorstwa przejazdów, licząc na skorzystanie z dobrodziejstw związanych z niezarobkowym przewozem drogowym - przewozem na potrzeby własne według definicji zawartej w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym - aby jej treść wprost i bez potrzeby przeprowadzania dedukcji dawała podstawy do przyjęcia przez organy uprawnione do kontroli drogowej, iż jest to umowa o pracę. To bowiem właśnie w przypadku zatrudnienia w oparciu o umowę o pracę w rozumieniu art. 2 kodeksu pracy nie zachodzi groźba wykorzystywania dobrodziejstw związanych z instytucją niezarobkowego przewozu drogowego - przewozu na potrzeby własne przez osoby do tego nieuprawnione.
Także w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008 r., sygn. Akt SK 75/06 podkreśla się, że działalność gospodarcza polegająca na świadczeniu usług transportowych podlega ustawowej limitacji i poddana jest surowym rygorom, czego wyrazem jest przepis art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, regulacje tej ustawy zmierzają do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem.
Należy podkreślić, że obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania wyczerpującego materiału dowodowego nie jest tożsame z przyznaniem tym organom kompetencji do ustalania stosunku pracy, zastrzeżonych dla sądów pracy.
Reasumując przyjęcie w rozpatrywanej sprawie definicji terminu "pracownik" zawartej w art. 2 Kodeksu pracy prowadzi do wniosku, że pojazd samochodowy używany do przewozu nie był prowadzony przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, a zatem nie był to przewóz na potrzeby własne (art. 4 pkt 4), lecz stosownie do art. 4 pkt 3 lit a miał charakter transportu drogowego, wymagającego licencji.
W niniejszej sprawie stan faktyczny jest bezsporny. Zebrany w trakcie postępowania materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że pomiędzy skarżącą, a kierowcami zawarta była umowa o dzieło, a nie umowa o pracę. Podnoszona kwestia wykonywania przewozu w załodze dwuosobowej nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia. Jak sama strona stwierdziła w skardze, powierzenie pojazdu kierowcy nie będącemu pracownikiem było wynikiem konieczności spowodowanej przestrzeganiem przepisów o czasie pracy kierowców.
Jak wynika powyższego, brak było możliwości uwzględnienia skargi w omawianym stanie faktycznym i prawnym.
Z uwagi na powyższe, w myśl art. 151 p.p.s.a. - Sąd orzekł jak w sentencji.