Uzasadnienie
P. M. (dalej też jako skarżący) wniósł w ramach niniejszej sprawy o przyznanie prawa w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Z uzasadnienia wniosku oraz przesłanych na wezwanie Sądu dokumentów wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką. Matka skarżącego otrzymuje emeryturę w wysokości 1500 złotych brutto. Sam skarżący otrzymuje zasiłek z ośrodka pomocy społecznej w kwocie 530 złotych. Jest też osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Ponadto ciąży na nim obowiązek alimentacyjny w kwocie 280 złotych na syna i 400 złotych na jego matkę. Skarżący wskazał, że wskutek zaległości w opłacaniu zasądzonych alimentów, obowiązek ich wypłaty przejął fundusz alimentacyjny, a on co miesiąc wpłaca do niego 100 złotych a drugie 100 złotych objęte jest egzekucją komorniczą. Ponadto co miesiąc wydatkuje kwotę 100 złotych na leki.
W myśl art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., dalej też jako p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Zgodnie natomiast z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. (sygn. akt II OZ 822/09) udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, iż z przedstawionych przez skarżącego informacji wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką a ich łączny dochód miesięczny wynosi około 2030 złotych miesięcznie. Jest on przy tym pomniejszany o spłatę zaległości alimentacyjnych. Skarżący nie posiada żadnego majątku i nie dysponuje żadnymi oszczędnościami. W takiej sytuacji, uwzględniając zwykłe potrzeby życiowe skarżącego i pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym matki oraz związane z nimi wydatki (takie jak żywność, ubranie, opał, leki) w ocenie rozpoznającego wniosek starszego referendarza sądowego, skarżący nie ma możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności w bieżących wydatkach celem pokrycia kosztów postępowania sądowego.
Podkreślić należy, że nie można oczekiwać czynienia oszczędności od osoby, której dochody wystarczają jedynie na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych (tak też w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt OZ 890/04). Ponadto zgodnie z oświadczeniem skarżącego nie dysponuje on oszczędnościami, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowego.
Biorąc pod uwagę trudną sytuację finansową skarżącego oraz fakt, że w sprawie obowiązany jest do uiszczania kosztów sądowych, a przy wniesieniu skargi kasacyjnej od orzeczenia sądu I instancji obowiązuje przymus adwokacko – radcowski, stwierdzić należy, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W związku z powyższym, uznać należy za zasadne przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie dla niego adwokata oraz zwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ponad kwotę 200 złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, na etapie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego.
Podkreślenia wymaga bowiem, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku. Nie działa ono zatem z mocą wsteczną, lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe, w tym również te opłaty sądowe, które mogą być następstwem zmian w obowiązującym ustawodawstwie (p. postanowienie NSA z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04 – publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 wyżej cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.