Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 20 czerwca 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 567/06

Uzasadnienie

L. P., K. P. i B. P., zwani dalej skarżącym, prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą "D." s.c., działając przez pełnomocnika – radcę prawnego M. S., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję nr [...] Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2005r. Skarżący, twierdząc iż pkt 7 decyzji rażąco narusza prawo, domagali się stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia w tej części lub jego uchylenia.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] kwietnia 2004r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w [...] przeprowadzili kontrolę w przedsiębiorstwie prowadzonym przez skarżących, której przedmiotem było przestrzeganie przepisów określonych w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców oraz rozporządzeń Rady (EWG) Nr 3820 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego i rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Kontrolą objęto okres od [...] grudnia 2003r. do [...] kwietnia 2004r. Z przeprowadzonej kontroli sporządzony został protokół kontroli w przedsiębiorstwie nr [...] i sprawozdanie z kontroli do protokołu kontroli. Jak ustalono, skarżący prowadzili działalność w zakresie uboju zwierząt oraz drobiu, produkcji i sprzedaży wyrobów masarskich oraz prowadzenia sklepów mięsno-drobiowych.

Do realizowania celów gospodarczej działalności skarżący wykorzystywali własne środki transportowe, realizując przewozy na potrzeby własne. Na podstawie pobranych tarcz tachografu i kart drogowych kierowców – R. H. (21 tarcz tachografu i 23 kart drogowych) i L. P. (14 tarcz tachografu, z których jednej nie uwzględniono z uwagi na przypisanie jej do miesiąca nie objętego kontrolą i 11 kart drogowych) stwierdzono wielokrotne naruszanie norm czasu pracy kierowców określonych w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców oraz wskazanych wyżej rozporządzeń Rady (EWG).

Organ dwukrotnie zawiadomił skarżących - każdego ze wspólników kontrolowanego przedsiębiorstwa – o wszczęciu postępowania w związku z wynikami kontroli, przesyłając w zawiadomieniach z dnia [...] lipca sprawozdanie z kontroli wraz z wykazem naruszeń oraz w zawiadomieniach z dnia [...] lipca 2004r. protokół kontroli nr [...] i powtórnie sprawozdanie z kontroli z wykazem naruszeń. Zawiadomiono skarżących o prawie do złożenia wyjaśnień.

Decyzją z dnia [...] września 2004r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...], na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 6, art. 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) – u.t.d., nałożył na skarżących: L. P., K. P. i B. P. "D." s.c. karę pieniężną w łącznej kwocie 22.950,00zł za wskazane w decyzji w pkt od 1 do 11 naruszenia:

1. - w pkt 1 odnotowano skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne i za naruszenia tej normy w określonych dniach, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz l.p. 1.11.1. lit. a) i b) załącznika do u.t.d. nałożono karę w wysokości łącznej 550zł,
2. - w pkt 2 odnotowano przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy i na podstawie l.p. 1.11.4. lit. a) i b) załącznika do u.t.d. nałożono karę pieniężną w wysokości ogółem 750zł w przypadku przekroczeń, których dopuścił się kierowca L. P. i karę ogółem 200zł i 550zł za przekroczenia, których dopuścił się kierowca R. H.,
3. - w pkt 3 decyzji odnotowano nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego polegające na nieuzasadnionym użyciu przez kierowcę R. H. kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu – za każdy dzień, jeśli kontrola wskutek tego była utrudniona, a nie ma wątpliwości co do wpisów na wykresówce i za to naruszenie nałożono, na podstawie powołanych przepisów i l.p. 1.11.9. ust. 1 lit. c) karę 200zł,
4. - w pkt 4 stwierdzono nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego polegającego na tym, że wykresówka z danego dnia była za długo zapisywana, a kontrola wskutek tego okazała się niemożliwa, co znalazło odbicie w kontrolowanych wykresówkach kierowcy L. P. i za to, na podstawie powołanych przepisów u.t.d. Oraz l.p. 1.11.9. ust. 2 lit. a) tej ustawy nałożono karę w wysokości 600zł,
5. - w pkt 5 stwierdzono nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego polegającego na tym, że wykresówka z danego dnia była za długo zapisywana, a nie ma wątpliwości co do zapisów w wykresówce i za to naruszenie stwierdzone dwukrotnie w przypadku kierowcy L. P. i trzykrotnie w przypadku kierowcy R. H. nałożono karę 600zł,
6. - w pkt 6 ustalono nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego polegające na tym, że przełącznik grup czasowych nie był używany lub był używany nieprawidłowo – za każdą wykresówkę, jeżeli wskutek tego kontrola była niemożliwa i za powyższe naruszenie stwierdzone w przypadku kierowcy L. P. nałożono na podstawie wskazanych przepisów u.t.d. I l.p. 1.11.9. ust. 3 lit. a) karę 600zł,
7. - w pkt 7 odnotowano nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego polegające na tym, że przełącznik grup czasowych nie był używany lub był używany nieprawidłowo – za każdą wykresówkę, jeżeli nie było wątpliwości co do zapisów na wykresówce i wobec stwierdzenia takich naruszeń odnotowanych na 6 wykresówkach kierowcy L. P. i 12 wykresówkach kierowcy R. H., na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 6 i ust. 4 u.t.d. l.p. 1.11.9. ust. 3 lit. c) załącznika do u.t.d. nałożono karę 1.000zł; organ nadmienił, że kara pieniężna za te naruszenia, w przypadku braku wątpliwości, co do zapisów na wykresówkach, może maksymalnie wynieść 1.000zł, a wyjaśnienia skarżących z dnia [...] sierpnia 2004r. nie zostały uwzględnione, bo jak podał organ, nie stanowią wystarczającego argumentu pozwalającego na odstąpienie od nałożenia kary za to naruszenie,
8. - w pkt 8 stwierdzono, że wykresówki kierowcy L. P. z 9 dni nie zawierają przepisowych wpisów dotyczących imienia kierowcy i za to, na podstawie powołanych już przepisów u.t.d. i l.p. 1.11.11. ust. 4 lit. a) załącznika do tej ustawy nałożono karę 500zł,
9. - w pkt 9 za sześciokrotny brak wpisów miejsca i daty końcowej używania wykresówki u kierowcy L. P. nałożono na podstawie cyt. wyżej przepisów u.t.d. I l.p. 1.11.11. ust. 4 lit. c) załącznika do u.t.d. karę 300zł,
10. - w pkt 10 za brak wpisania w ośmiu wykresówkach kierowcy L. P. stanu licznika kilometrów w chwili zakończenia użytkowania pojazdu nałożono na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 6 i ust. 4 oraz l.p. 1.11.11. ust. 4 lit. f) karę 400zł,
11. - w pkt 11 za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu podczas kontroli w przedsiębiorstwie – za każdy dzień pracy kierowcy, wobec stwierdzenia tego faktu w dni wskazane w decyzji odrębnie dla kierowcy L. P. i R. H. – łącznie 56 wykresówek - nałożono na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6, art. 92 ust. 4 oraz l.p. 1.11.11. ust. 1 lit. a) załącznika do u.t.d. karę pieniężną w wysokości 16.800zł.

Organ nie uwzględnił wyjaśnień skarżących, iż:

1. 1) nie byli zobowiązani do przechowywania tarcz tachografu, ponieważ za wskazane przez kontrolujących dni kierowcy wykonywali przewozy pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczajacej 3,5t.
2. 2) wykonywali przewozy pojazdami powyżej 3,5t. odpadów zwierzęcych nie przeznaczonych do spożycia przez ludzi, powstałych po uboju drobiu,
3. 3) wykorzystywali samochody do niehandlowych przewozów w celach prywatnych oraz
4. 4) nie prowadzili pojazdów, gdyż wykonywali inne prace w przedsiębiorstwie.

Organ w obszernym uzasadnieniu decyzji dot. nałożonej kary za nieokazanie wykresówek wyjaśnił, że analiza dokumentów przedsiębiorstwa tzn. faktur dokumentujących zakup paliwa, ewidencji sprzedaży w poszczególnych okresach nieokazania wykresówek oraz analiza pracy kierowców L. P. i R. H. pozwoliły na ustalenie, że w okresie od [...] stycznia 2004r. do [...] marca 2004r. wskazani wyżej kierowcy, z wyłączeniem określonych dni w których poruszali się pojazdem marki [...] (dmc 4600), co udokumentowane zostało kartami drogowymi, wykonywali przewozy pojazdami marki [...] o nr rejestr. [...] (dmc 22 000) i [...] (dmc 7 500). Po zanalizowaniu rejestrów sprzedaży za ww. okres ustalono, iż skarżący sprzedawali swoje wyroby odbiorcom w [...],[...],[...],[...] i [...] i dostarczali te wyroby w ramach przewozów na potrzeby własne. Sprawdzenie tarcz tachografu i stanu początkowego i końcowego licznika kilometrów pojazdu o nr rej [...] wraz z dowodami sprzedaży towaru w tym okresie pozwoliło, jak twierdzi organ, na przyjęcie, że kierowcy dnia [...] kwietnia 2004r. w przypadku L. P. i [...] kwietnia w przypadku R. H. wykonywali przewóz na potrzeby własne skarżących i winni posiadać i okazać wykresówki.

Ogółem stwierdzono nieokazanie 56 wykresówek, co jest niezgodne z art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) NR 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących, zgodnie z którym przedsiębiorstwo przechowuje wykresówki, ułożone w odpowiednim porządku, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydaje na wniosek kierowców zainteresowanych ich kopie. W toku postępowania odstąpiono od nałożenia kary za nieokazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu kierowcy R. H. i kierowcy L. P. za wskazane w uzasadnieniu decyzji dni z uwagi na "brak możliwości bezsprzecznego uprawdopodobnienia, że kontrolowani kierowcy w wyżej wymienionych dniach wykonywali przewozy pojazdami powyżej 3,5 tony".

Skarżący złożyli odwołanie od decyzji, domagając się ponownego rozpatrzenia sprawy ze względu na "błędy formalne i prawne niezgodne ze stanem faktycznym". Skarżący stwierdzili, że w dniach w których nieokazano wykresówek, kierowcy R. H. i L. P. pojazdem o nr rej. [...] wykonywali przewozy związane z wywozem odpadów zwierzęcych nie przeznaczonych do spożycia przez ludzi, powstałych po uboju drobiu do zakładów utylizacji T. i M. W. w C. oraz do P. Sp. z o.o. w S. Pojazd ten był również użyczany do celów prywatnych R. H. i innym osobom, które o to prosiły. Na dowód tego twierdzenia skarżący przedłożyli zaświadczenie R. H. o wynajmie pojazdu.

Dodatkowo, każdy z przewozów w dniach nieokazania wykresówek posiadał zaświadczenie, które zawierało informację o trasie przejazdu z wyznaczeniem miejsca docelowego oraz datą i określeniem charakteru przejazdu wraz z opisem co będzie przewożone w skrzyni ładunkowej. Zaświadczenia były na bieżąco wydawane dla celów kontroli. Wykresówki były stosowane do przewozów w celach handlowych, zaś przewozy realizowane w celach niehandlowych zwolnione są, zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z obowiązku przechowywania tarcz tachografu. Rozporządzenie to nie nakłada ponadto obowiązku przechowywania zaświadczeń mówiących o wykorzystaniu pojazdu w celach niehandlowych. Samochód [...] nr rej [...] używany był do przewozu odpadów, jak i do celów prywatnych w zależności od potrzeb. Klienci zaś często przyjeżdżają po towar własnym transportem. Za szokujące skarżący uznali wniosek organu co do tego, iż dany pojazd realizował przewóz w celach handlowych, wysnuty na podstawie analizy faktur zakupu paliwa, ewidencji sprzedaży i stanu licznika pojazdu.

Faktura sprzedaży towaru świadczy jedynie o jego sprzedaży nie o jego dowozie. Nie można twierdzić, na podstawie stanu licznika, że pojazd był w K., ponieważ kontrahentowi z K. sprzedano towar. Skarżący przedstawili dowody na okoliczność, iż odbiorcy towaru w okresie od [...] stycznia 2004r. zakupione w firmie skarżących produkty odbierali własnym transportem. W podsumowaniu odwołania skarżący stwierdzili, że materiał dowodowy zebrany przez organ prowadzi do tendencyjnych, niezgodnych ze stanem faktycznym wniosków, konfabulacji pozwalających na ukaranie przedsiębiorcy za nieokazanie wykresówek. W pozostałej części decyzji skarżący uznali karę za zasadną.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) wyłączył do postępowania odrębnego sprawę w przedmiocie odwołania skarżących od wskazanej wyżej decyzji [...] Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu kary 22.950,00zł, w zakresie kary pieniężnej:

1. 1) w wysokości 550,00zł za skrócenie dziennego odpoczynku pracy przy wykonywaniu transportu drogowego,
2. 2) w wysokości 550,00zł za przekroczenie przez R. H. w dniu [...] lutego 2004r. maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy,
3. 3) 1600,00zł za nieprawidłowe używanie przełącznika grup czasowych,
4. 4) 500,00zł za brak wpisów imienia kierowcy na okazanych wykresówkach,
5. 5) 300,00zł za brak wpisów miejsca i daty końcowej używania wykresówki,
6. 6) 400,00zł za brak wpisów stanu licznika w chwili zakończenia używania pojazdu oraz
7. 7) 16.800,00zł za nieokazanie wykresówek.

Dnia [...] grudnia 2005r. GITD wydał decyzję nr [...], którą uchylił i przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji kary wskazane w pkt od 1) do 3) postanowienia j.w. i uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości:

1. - 500,00zł za brak wpisów imienia kierowcy na okazanych wykresówkach i nałożył za to naruszenie karę pieniężną w wysokości 450,00zł,
2. - 300,00zł za brak wpisów miejsca i daty końcowej używania wykresówki i nałożył za to naruszenie karę w wysokości 250,00zł,
3. - 400,00zł za brak wpisów stanu licznika w chwili zakończenia użytkowania pojazdu i nałożył za to karę w wysokości 350,00zł oraz
4. - 16.800,00zł za nieokazanie wykresówek i nałożył za to naruszenie karę pieniężną w wysokości 16.200,00zł.

Jak wyjaśnił organ, przekazanie do ponownego rozpatrzenia sprawy w zakresie nałożenia kar, o których mowa w pkt 1) do 3) wynika z braku możliwości jednoznacznego stwierdzenia popełnienia naruszeń przyporządkowanych nałożonej karze.

Organ zmienił decyzję organu I instancji w zakresie nałożenia kary w wysokości 500,00, 300,00 i 400,00zł z uwagi na nieuwzględnienie "nieokreślonego" dnia, za który nałożono karę i tym samym kara w każdym z tych przypadków uległa zmniejszeniu o 50,00zł.

Co do nałożenia kary 16.800,00zł za nieokazanie wykresówek, organ zmniejszył nałożoną karę z uwagi na to, że jak stwierdził, nie można traktować wykresówek z niepełnymi wpisami (dotyczy wykresówki L. P. z [...] kwietnia 2004r. i wykresówki R. H. za [...] kwietnia 2004r.) za naruszenie w postaci nieokazania wykresówek. Organ nie uwzględnił argumentów skarżących, że pojazdem marki [...] nr rej [...] przewożono odpady poubojowe oraz że pojazd używany był do celów niehandlowych. Wywóz odpadów organ uznał za działalność związaną z prowadzoną przez przedsiębiorstwo działalnością gospodarczą i dlatego podlegającą rygorom związanym z przewozem na potrzeby własne, zaś wykonywanie przewozów niehandlowych nie zostało przez skarżących udowodnione i zdaniem organu służy jedynie przewlekaniu sprawy.

W złożonej skardze do Sądu domagano się stwierdzenia nieważności bądź uchylenia pkt 7 decyzji dotyczącej nałożenia kary w wysokości 16.200,00zł za nieokazanie wykresówek. Decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 – 81 Kpa. oraz naruszenie prawa materialnego: art. 33 § 1 pkt 3 u.t.d., art. 39e § 1 pkt 4 u.t.d., art. 50, 55, 87 i 89 u.t.d.

Skarżący zarzucili, że decyzja oparta jest na domniemaniach wykonywania przewozów w celach handlowych. Organ nie zatrzymał żadnego z pojazdów, o których mowa w decyzji i jego ustalenia mają charakter retrospektywny, u których źródła leży obowiązek dokumentowania czasu pracy kierowców. Dla możliwości żądania okazania wykresówek, na tle art. 4 pkt 12 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85 konieczne było ustalenie przez organ, że dany przewóz miał miejsce i dokonywał się w celach handlowych. Organ swoje ustalenia oparł na fakturach, wbrew złożonym w postępowaniu przez skarżących dowodom w postaci oświadczenia kierowcy R. H. o wynajmie pojazdu oraz złożonym oświadczeniom kontrahentów, którzy stwierdzili, że w dniach wskazanych w decyzji jako te, w których wykonywano przewóz i nie dokumentowano pracy kierowców, towar odbierany był w ubojni w Z. gminie [...], a nie dostarczany do odbiorców. Organ nie ustosunkował się do licznych twierdzeń na te okoliczność, a pozostają one w jaskrawej sprzeczności z ustaleniami organu.

Nie odniósł się do dokumentów potwierdzających daty, cel i charakter wyjazdów niehandlowych i korekt faktur zakupu paliwa. Takie działanie narusza wskazane wyżej przepisy Kpa. nie oparł się bowiem w swych ustaleniach na całym materiale dowodowym, nie dokonał jego wszechstronnej oceny i oceny znaczenia i wartości poszczególnych dowodów, a w swych wywodach zastosował rozumowanie niezgodne z prawami logiki. Na rozprawie przed Sądem, skarżący – L. P. oświadczył, że nie podpisywał protokołu kontroli, który został mu przesłany i nie został pouczony o prawie złożenia zastrzeżeń do protokołu kontroli.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, stwierdzając że stan faktyczny ustalono starannie i szczegółowo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do badania legalności zaskarżonych decyzji, to jest ich zgodności z prawem tak materialnym, jak też procesowym. Badając skargę w tym zakresie, Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo, a zatem skarga podlega uwzględnieniu, choć z innych względów, niż podnoszone w skardze.

Przedmiotem rozpoznania jest skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2005r. w przedmiocie nałożenia kary w wysokości 16.200,00zł za stwierdzone, podczas przeprowadzonej przez służby Inspektoratu Transportu Drogowego w [...] kontroli, naruszenie w postaci nieokazania do kontroli wykresówek za określone dni, stwierdzone protokołem z dnia [...] kwietnia 2004r. Kontrola została przeprowadzona na podstawie art. 55 ust. 1 pkt 6, art. i 74 ust. 1 ustawy dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.), art. 67 Kpa i § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 maja 2002r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli, a także wzorów tych dokumentów (Dz. U. Nr 120, poz. 1025 ze zm.), jako kontrola przedsiębiorcy, a jej przedmiotem było przestrzeganie przez przedsiębiorcę przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców oraz rozporządzeń Rady (EWG) - Nr 3820/85 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego i Nr 3821 z tego samego dnia w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym.

Na wstępie należy stwierdzić wadliwość działania organu, który przeprowadzając kontrolę w przedsiębiorstwie prowadzonym przez skarżących, badał przestrzeganie przez nich przepisów rozporządzeń Rady (EWG) w okresie od [...] grudnia 2003r. do [...] kwietnia 2004r. a więc w czasie, gdy w Polsce unormowania te nie obowiązywały. Nie można było również zastosować w procedurze kontroli przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879), ponieważ weszła ona w życie z dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą członkostwa w Unii Europejskiej – art. 33 cyt. ustawy tj. z dniem 1 maja 2004r. W trakcie kontroli przedsiębiorstwa "D.", prowadzonego przez skarżących za okres od [...] grudnia 2003r. do [...] kwietnia 2004r., kontrolerzy stwierdzili m.in. nieprzestrzeganie obowiązku przechowywania zapisów z przyrządów kontrolnych, który to obowiązek przewidywał przepis art. 31 ust. 2 obowiązującej w dacie kontroli ustawy z dnia 24 sierpnia 2001r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 123, poz. 1354).

Przepis ten nie został jednak wskazany, a w jego miejsce inspektorzy powołali w protokole kontroli i sprawozdaniu z kontroli jeszcze nieobowiązujące przepisy ustawy z 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców i cyt. już rozporządzenia Rady (EWG). Również w decyzjach I-instancyjnej i zaskarżonej nie pojawiły się w uzasadnieniu rozstrzygnięć przepisy, których skarżący winni byli przestrzegać, a które jak stwierdził organ, naruszyli. Działanie takie w sposób oczywisty narusza prawo tak gdy idzie o obowiązek organu działania na podstawie przepisów prawa, jak też zasadę prawdy obiektywnej oraz obowiązek przestrzegania przepisów normujących konieczność wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ załatwiając sprawę i przedstawienia stronie postępowania dokładnego uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Mimo obowiązującej generalnie zasady, że decyzje wydaje się na podstawie obowiązujących w tej dacie przepisów, to zarzuty naruszenia prawa przez określony podmiot prawa w określonym czasie należy oprzeć na przepisach, których ten podmiot winien był przestrzegać w tym czasie, a karę nałożyć zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie wydania decyzji.

W rozpatrywanej sprawie działanie organu nie było więc prawidłowe. Nie oznacza to wszakże, że zaskarżonej decyzji można zarzucić, iż nałożona nią kara pieniężna nie znajdowała podstawy prawnej. Skarga dotyczyła punktu 7 decyzji tj. nałożenia kary za nieokazanie wykresówek za określone dni podczas kontroli w przedsiębiorstwie. Zarówno w decyzji dotyczącej części zaskarżonej, jak też decyzji wydanej w I instancji, a dotyczącej nałożenia kary za nieokazanie wykresówek, organ wskazał prawidłowo art. 92 ust. 1 pkt 2 u.t.d. jako podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej, z tym zastrzeżeniem, iż z przyczyn opisanych wyżej, nie mógł znaleźć zastosowania jako podstawa prawna pkt 6 tego artykułu odnoszący się do naruszenia obowiązujących Rzeczypospolitą Polską umów międzynarodowych. Jednakże decyzja obarczona jest wadą zasadniczą braku prawidłowego uzasadnienia prawnego tj. przywołania przepisów, które jako obowiązujące w czasie podlegającym kontroli, skarżący naruszyli i których naruszenie rodzi po stronie organu kontrolującego obowiązek nałożenia kary pieniężnej.

Stosownie do art. 31 ust. 2 obowiązującej w dacie kontroli i w okresie kontrolowanym działania przedsiębiorstwa ustawy z dnia 24 sierpnia 2001r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 123, poz. 1354 ze zm.) zapisy z przyrządów kontrolnych oraz kart drogowych pracodawca miał obowiązek przechowywać przez okres co najmniej dwunastu miesięcy po wykorzystaniu i udostępniać ich kopie na wniosek kierowców, których one dotyczą. Zapisy te okazywane miały być lub wydawane na żądanie każdej osoby uprawnionej do przeprowadzania kontroli. Z przywołanych przepisów wynika więc w sposób jednoznaczny, iż skarżący mieli obowiązek przechowywać wykresówki kierowców wykonujących przewozy drogowe i okazywać je m.in. służbom kontrolującym Inspektoratu Transportu Drogowego. Prawo do kontroli dokumentów przedsiębiorcy gwarantuje inspektorom przepis art. 55 ust. 1 pkt 2) u.t.d. zaś nieokazanie wykresówek z okresu w którym przedsiębiorca powinien je posiadać stanowi naruszenie cyt. przepisu ustawy o czasie pracy kierowców i usankcjonowane zostało karą pieniężną nakładaną w wysokości przewidzianej w l.p. 1.11.11. pkt 1a) załącznika do u.t.d.

Dla uznania, iż kara za powyższe naruszenie została nałożona prawidłowo, spełniony musi zostać warunek ustalenia w sposób nie nastręczający wątpliwości, że naruszenie miało miejsce. Zaskarżona decyzja i w tej materii nie jest doskonała. Po pierwsze, już na etapie przeprowadzonej kontroli popełnione zostały błędy polegające na nieprzestrzeganiu przepisów ustawy o transporcie drogowym oraz przepisów obowiązującego wówczas i cyt. już rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 maja 2002r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli (...). Stosownie do art. 74 ust. 2 u.t.d. protokół kontroli podpisują inspektor i kontrolowany, zaś do protokołu kontroli kontrolowany może wnieść zastrzeżenia. Obowiązek podpisania protokołu przez kontrolowany podmiot przewidywał też przepis § 6 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Jak wynika z akt administracyjnych dołączonych do akt sprawy sądowej, protokół kontroli, a również i sprawozdanie z kontroli nie zostało podpisane przez skarżących jako kontrolowany podmiot, co być może wynikało z faktu przesłania przez organ pocztą sporządzonego protokołu, na co z kolei dowody nadania znajdują się również w aktach sprawy.

Niemniej jednak, mimo obowiązku wynikającego wprost z ustawy i powołanego rozporządzenia, protokół kontroli nie został podpisany przez skarżących, co może sugerować, że nie zgadzali się z jego treścią. Mimo, że taki zarzut w skardze nie został podniesiony, fakt naruszenia przez organ prawa w tej materii wynika wprost z dokumentów. Skarżący nie będąc pouczeni o prawie do złożenia zastrzeżeń do protokołu, dopiero na etapie odwołania od decyzji wydanej przez organ I instancji, sformułowali zarzuty co do ustaleń organu w zakresie kary za nieokazanie wykresówek. Podkreślali, że pojazdem marki [...] o nr rej [...] wykonywane były przejazdy w celach niezarobkowych i nie związanych z działalnością przedsiębiorstwa skarżących oraz w celach przewozów odpadków lub szkieletów zwierzęcych, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi. Organ nie odniósł się w sposób wystarczający do tych argumentów. Okoliczności podnoszone przez skarżących są istotne z uwagi na obowiązujące w dacie kontroli przepisy, zgodnie z którymi do przewozów drogowych wykonywanych pojazdami używanymi do niehandlowych przewozów rzeczy w celach prywatnych - art. 5 pkt 12 ustawy o czasie pracy kierowców z 2001r. - przepisy rozdziału tej ustawy dotyczącego norm dotyczących okresów prowadzenia pojazdów, obowiązkowych przerw i gwarantowanego odpoczynku nie mają zastosowania.

W przypadku przewożenia odpadów zwierzęcych nie przeznaczonych do spożycia przez ludzi, zgodnie z art. 12 pkt 3 ustawy o czasie pracy kierowców, nie znajdowały zastosowania art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 10 tej ustawy, choć trudno byłoby wyprowadzać z tego wniosek o braku obowiązku rejestrowania czasu pracy kierowców i obowiązku przechowywania wykresówek. Za celne należy uznać zarzuty skargi, że organ nie odniósł się do całości dowodów zgromadzonych w sprawie. Nie wyjaśnił bowiem dlaczego nie dał wiary dowodowi w postaci oświadczenia kierowcy R. H. o wynajęciu pojazdu skarżących dla swoich celów prywatnych oraz pominął przedstawione przez skarżących dowody - oświadczenia klientów firmy skarżących dotyczących odbierania od skarżących towaru własnym transportem, czym naruszył art. 77 § 1 i art. 80 Kpa.

Zauważyć należy, że dowody w postaci oświadczeń kontrahentów skarżących mają walor szczególny z uwagi na to, że naruszenie w postaci nieokazania wykresówek za określone dni opiera się na domniemaniu organu wykonywania przez skarżących przewozów na potrzeby własne, wywiedzionym z faktów sprzedaży towaru w tych dniach zestawionych z dowodami zakupu paliwa oraz stanem licznika kilometrów danego pojazdu. Ewentualne ustalenie, że w dni wskazane przez organ jako te, gdzie brakuje dokumentacji czasu pracy kierowców w postaci wykresówek, towar produkowany przez skarżących odebrali kupujący bezpośrednio od producenta, podważać będzie zasadnicze dla kwestii nałożenia kary za nieokazanie wykresówek pierwotne ustalenie organu.

Sąd nie przesądza kwestii, czy w rozpatrywanej sprawie miało miejsce naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców polegające na nieprzechowywaniu i nieokazaniu do kontroli wykresówek, jednakże organ zobowiązany jest ustalić stan faktyczny ponad wszelką wątpliwość na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem dowodów przedłożonych przez stronę postępowania i ewentualnie po dokonanych w ten sposób ustaleniach podjąć rozstrzygnięcie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Organ powtórnie rozpatrując sprawę rozprawi się z dowodami przedstawionymi przez skarżących w trakcie postępowania administracyjnego i po dokonaniu z uwzględnieniem tychże dowodów ustaleń faktycznych, oceni czy naruszono prawo, jednakże odniesie to naruszenie do przepisów obowiązujących skarżących w kontrolowanym okresie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.