Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 22 stycznia 2007 r. B. R. (dalej skarżący), zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w K. o wpisanie go na listę adwokatów tej Izby. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał na uzyskany w 1982 r. wpis na listę radców prawnych.
Po rozpoznaniu wniosku, uchwałą z dnia [...] stycznia 2007 r. Okręgowa Rada Adwokacka w K. odmówiła, na podstawie art. 68 pkt 4 oraz art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze, wpisu skarżącego na listę adwokatów Izby.
W uzasadnieniu uchwały organ wskazał na dotychczasową praktykę Ministra Sprawiedliwości oraz na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt K 6/06 (Dz. U. Nr 75. poz. 529). Wyrokiem tym art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze uznany został za niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Na tej postawie ww. przepis utracił moc z dniem 4 maja 2006 r.
Od powyższej uchwały skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie i podjęcie uchwały zgodnej z jego wnioskiem. W jego ocenie wspomniany wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznawał za niezgodny z Konstytucją RP art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze w części odnoszącej się do praktyki prawniczej w nawiązaniu do przygotowania w zawodzie adwokata. Dalej wskazał, że organ pierwszej instancji dokonał jedynie literalnego odczytania ww. wyroku, uchylając się od racjonalnej analizy jego tekstu zgodnie z wymogami dobrej wiary. Uznanie przez organ, że jego wieloletnia praktyka w zawodzie radcy prawnego nie jest wystarczająca do uzyskania wpisu na listę adwokatów, stanowi interpretację niezgodną z prawem.
Po rozpoznaniu odwołania, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] kwietnia 2007 r. uchyliło uchwałę z dnia [...] stycznia 2007 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, organ pierwszej instancji w toku ponownego rozpatrywania sprawy winien poczynić ustalenia, co do przesłanek uzyskania wpisu przez skarżącego w zakresie rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata oraz wykazania się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Okręgowa Rada Adwokacka w K., uchwałą z dnia [...] czerwca 2007 r. ponownie odmówiła wpisania skarżącego na listę adwokatów tej Izby. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie akt osobowych z Prokuratury jak i Okręgowej Izby Radców Prawnych wynika, iż skarżący nie złożył żadnego egzaminu, o którym mówi art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze. Organ wskazał, że w [...] został on mianowany aplikantem prokuratorskim, przy czym nie odbył aplikacji prokuratorskiej i nie przystąpił do egzaminu prokuratorskiego. W [...] skarżący został wpisany na listę radców prawnych. W tym przypadku też nie zdał egzaminu radcowskiego.
Ponadto, w ocenie organu, skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny swojej kariery zawodowej. Powyższe okoliczności, w ocenie organu, nie dały podstawy do uznania, iż skarżący daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata. Nie spełnia on również wymogów formalnych, od których zależy wpis na listę adwokatów.
Od powyższej uchwały, skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska, wskazał na sytuację polityczną Polski panującą w 1955 r. i jego doświadczenia zawodowe z tego okresu. Jednocześnie wskazał, że w 1982 r. został wpisany na listę radców prawnych, co oznacza, że spełniał wymogi ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145).
Po rozpoznaniu odwołania, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] października 2007 r., utrzymało w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2007 r.
W złożonym odwołaniu do Ministra Sprawiedliwości, skarżący podtrzymał twierdzenia i zarzuty zawarte we wcześniejszych pismach procesowych. Wskazał na treść art. 77 ustawy o radcach prawnych, zgodnie z którym osoby wpisane na listę radców prawnych przed wejściem w życie ustawy z 1982 r., z mocy prawa spełniają warunki do wpisania ich na listę radców prawnych.
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy wcześniejsze uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia [...] czerwca 2007 r. i Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] października 2007 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że skarżący został mianowany aplikantem prokuratorskim w dniu [...], po czym, dnia [...] został zwolniony ze stanowiska aplikanta. W aktach brak jest adnotacji o zdanym egzaminie prokuratorskim.
Z analizy akt osobowych nadesłanych przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w K. wynika, że skarżący został wpisany przez Prezesa Okręgowej Komisji Arbitrażowej w K. na listę radców prawnych w dniu [...], na podstawie § 7 ust. 1 pkt 3 uchwały Nr 533 Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 1961 r. w sprawie obsługi prawnej przedsiębiorstw państwowych, zjednoczeń oraz banków państwowych (Mon. Pol. Nr 96, póz. 406). Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 3 ww. uchwały "radcą prawnym może być również osoba, która ukończyła wyższe studia prawnicze, pracowała przez 5 lat w prezydiach rad narodowych w tym, co najmniej przez 2 lata zajmowała stanowiska kierownika komórki prawnej prezydium, radcy prawnego prezydium lub radcy prawnego do spraw zastępstwa sądowego albo przez 4 lata stanowisko samodzielnego referenta prawnego".
W dniu 1 października 1982 r. weszła w życie ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, póz. 145). Tego samego dnia, na podstawie art. 24 ust. 3 i 4 oraz art. 77 wskazanej ustawy skarżący został wpisany na listę radców prawnych w Okręgowej Komisji Arbitrażowej w K.. Artykuł 77 ustawy o radcach prawnych stanowił, że "radców prawnych, wpisanych na listę radców prawnych w dniu wejścia w życie ustawy, wpisuje się z urzędu na listę radców prawnych przewidzianą niniejszą ustawą.".
W ocenie organu, skarżący nie ma zdanego egzaminu prokuratorskiego, a także nie zdał egzaminu radcowskiego, gdyż wpis na listę radców prawnych Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. uzyskał na podstawie powołanego powyżej art. 77 ustawy o radcach prawnych. Dlatego też nie zostały spełnione przez skarżącego warunki, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze i skarżący nie mógł zostać wpisany na listę adwokatów.
W złożonej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją uchwał i jej zmianę poprzez zobowiązanie Okręgowej Rady Adwokackiej w K. do wpisu radcy prawnego skarżącego na listę adwokatów tej Izby.
W ocenie skarżącego, organy wydające decyzje nie wzięły pod uwagę przy rozpatrywaniu odwołań skarżącego postanowień uchwały nr 533 Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 1961 r. "w sprawie obsługi prawnej przedsiębiorstw państwowych, zjednoczeń oraz banków państwowych" M. P. Nr 96 póź. 406/61 oraz zarządzenia Nr 62 Prezesa Rady Ministrów z 3 lipca 1962 r. w sprawie ogólnych zasad organizacji obsługi prawnej (MP Nr 57 póź. 473). Na jej podstawie, arbitraż gospodarczy prowadził dla absolwentów Wydziału Prawa do września 1982 r. szeroki wachlarz obowiązkowych szkoleń zawodowych, w tym aplikację arbitrażową i egzaminy kwalifikacyjne dla aplikantów i radców prawnych. Takie obowiązkowe szkolenia zawodowe oraz egzaminy skarżący składał w OKA w K., natomiast powołany w decyzji zaskarżonej decyzji § 7 ust. 1 pkt 3 uchwały zwalniał skarżącego z mocy prawa od odbycia aplikacji arbitrażowej z uwagi na wcześniej nabyte doświadczenie zawodowe.
Istotne jest również, iż mimo kolejnych nowelizacji ustawy z 6 lipca 1982 r. "o radcach prawnych" w tym uchylenie przepisów przejściowych zawartych w art. 78-83. nie uchylono ani nie zmieniono treści art. 77 ustawy. Motywem nie uchylenia przedmiotowego przepisu była i jest wola ustawodawcy, by w sprawie wpisu na listę radców prawnych nie było żadnej arbitralności ze strony korporacji radców prawnych, o czym w sposób oczywisty dowodzi sprawa zawisła przed NSA w Warszawie pod sygn. II SA 1120/99.
Według skarżącego, osoba wpisana na listę radców prawnych w dniu wejścia w życie przepisów ustawy, jest radcą prawnym spełniającym z mocy prawa wszystkie przesłanki i warunki do wykonania zawodu w rozumieniu art. 24 ustawy o radcach. Z woli ustawodawcy na mocy przepisów przejściowych ustawy o radcach prawnych, skarżący stał się pełnoprawnym radcą prawnym w rozumieniu cyt. ustawy bez żadnych ograniczeń w wykonywaniu zawodu, w tym także migracji wśród zawodów prawniczych.
W odpowiedzi na skargę, Minister Sprawiedliwości podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
W toku postępowania sądowoadministracyjnego, skarżący w piśmie z dnia 19 maja 2008 r. podtrzymał wcześniej powołane zarzuty. Ponownie wskazał na obecnie obowiązujące regulacje prawne jak również te, które obowiązywały do 1982 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną /uchwałę/ lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Dokonując oceny zasadności wniesionej przez B. R. skargi, od decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2008 roku, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], którą utrzymano w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] października 2007 r., [...] i utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia czerwca 2007 r., w przedmiocie odmowy wpisu B. R. na listę adwokatów Izby K. Bezsporne w sprawie niniejszej jest, że skarżący na żadnym etapie swojej kariery zawodowej nie zdał egzaminu prokuratorskiego ani radcowskiego. Uzyskał natomiast wpis na listę radców prawnych na podstawie art. 77 ustawy o radcach prawnych, który stanowił, że "radców prawnych, wpisanych na listę radców prawnych w dniu wejścia w życie ustawy, wpisuje się z urzędu na listę radców prawnych przewidzianą niniejszą ustawą.". Tym samym, między innymi skarżący, w dniu wejścia w życie ustawy z 1982 r. o radcach prawnych (to jest 1 października 1982 r.), z mocy prawa wpisany został na listę radców prawnych.
W sprawie niniejszej skarżący złożył w dniu 22 stycznia 2007 r. w Okręgowej Radzie Adwokackiej w K. wniosek o wpisanie jego osoby na listę adwokatów. Wobec powyższego w sprawie niniejszej mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zmianami) - stan prawny na dzień wydawania uchwały.
Art. 65 pkt 4 tej ustawy jednoznacznie wskazuje, że na listę adwokatów może być wpisany ten, kto odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację adwokacką i złożył egzamin adwokacki, z zastrzeżeniem art. 66 ust. 1a. Przepis art. 66 ust. 1 a tej ustawy stanowi, że do złożenia egzaminu adwokackiego przed komisją, o której mowa w art. 75a ust. 1, bez obowiązku odbycia aplikacji adwokackiej, mogą przystąpić: doktorzy nauk prawnych i osoby, które pracowały przez okres, co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 8 lat, na stanowisku referendarza sądowego lub asystenta sędziego.
Z analizy tych przepisów jednoznacznie wynika, że do uzyskania wpisu na listę adwokatów niezbędne jest spełnienie łącznie dwóch warunków, to jest odbycie aplikacji adwokackiej w Rzeczypospolitej Polskiej i złożenie egzaminu adwokackiego. Z wymogu tego zwolnieni są, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze osoby, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski lub notarialny.
Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący żadnego z powyższych egzaminów nie zdał, zatem ten przepis w stosunku do skarżącego nie mógł zostać przez organ zastosowany. Sam również skarżący nie neguje poczynionych przez organ w tym zakresie ustaleń, opierając swoje żądanie na mylnym przekonaniu, że skoro spełniał warunki do wpisania jego osoby na listę radców prawnych, to spełnia tym samym przesłanki związane z wpisaniem go na listę adwokatów. W ocenie Sądu, przepisy ustawy Prawo o adwokaturze w sposób jednoznaczny określają, kto i w jakich okolicznościach może zostać wpisany na listę adwokatów. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że skarżący tych wymogów nie spełniał, bowiem nie odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikacji adwokackiej i nie złożył egzaminu adwokackiego. Nie należy również do kręgu osób, które są zwolnione ze spełnienia tych warunków. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości oraz organy samorządu adwokackiego podjęły rozstrzygnięcia zgodnie z obowiązującym prawem.
Wobec skarżącego nie może mieć zastosowania art. 99 ustawy Prawo o adwokaturze, albowiem nie składał on uzupełniającego egzaminu adwokackiego, wykonując zawód radcy prawnego przez czas przewidziany tym przepisem.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zarzuty skargi nie są uzasadnione i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.