Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...].07.2003r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] nałożył na M. L. "M." karę pieniężną w kwocie 2.000zł na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 10, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6.09.2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. nr 125, poz. 1371 ze zm.) i lp. 10.7 załącznika do tej ustawy. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło stwierdzone w czasie przeprowadzonej w dniu [...].07.2003r. kontroli należącego do M. L. pojazdu marki [...] nr rejestracyjny [...], wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zapisu urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju.
Wskutek wniesionego odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego podjął w dniu [...].02.2004r. decyzję nr [...] mocą, której uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z uwagi na brak ustaleń mających na celu udokumentowanie, czy w stosunku do kontrolowanego pojazdu może być zastosowany przepis art. 10 ustawy z dnia 23.07.2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw.
Decyzją z dnia [...].05.2004r. nr [...] podjętą na podstawie art. 50 i art. 51 pkt 2 ustawy z dnia 6.09.2001r. o transporcie drogowym i art. 132 kpa [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] nałożył na M. L. karę pieniężną w wysokości 3.000zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zapisu urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju. W uzasadnieniu decyzji organ odwołał się do art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i art. 92 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy stwierdzając, iż strona naruszyła obowiązek, o którym mowa w powołanym przepisie. Podniósł również przy tym, że w sprawie nie ma zastosowania art. 10 ustawy z dnia 29.07.2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie niektórych ustaw przewidujący okres przejściowy na zainstalowanie tachografu ponieważ z oświadczenia strony wynika, że w dniu kontroli wykonywany był międzynarodowy przewóz drogowy miedzy Polską a [...]. Natomiast w sprawie ma zastosowanie art. 8 tej ustawy, zgodnie, z którym w ocenie organu, był on zobligowany do nałożenia kary w wysokości 3.000zł.
W odwołaniu od tej decyzji M. L. zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 92 ust. 1 pkt 10 ustawy o transporcie drogowym przez przyjęcie, iż pracownik wykonywał transport drogowy na potrzeby własne. Stwierdził bowiem, iż w dniu kontroli nie przewoził on ani osób ani jakichkolwiek rzeczy, bo w zatrzymanym pojeździe znajdował się tylko kierowca, a samochód ten wykonywał jazdę z G. do [...] celem dojazdu do oddziału firmy "M." w C. Tym samym więc nie było realizacji transportu drogowego. Nadto, zdaniem odwołującego pojazdy mechaniczne wyprodukowane przed 31.12.1999r. nie muszą w świetle § 11.1 pkt 16 ppkt b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31.12.2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, posiadać tachografu. M. L. podniósł również, iż nałożona kara pieniężna jest wyższa od kary nałożonej decyzją z dnia [...].07.2003r.
Decyzją z dnia [...].01.2005r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa art. 92 ust. 1 powołanej ustawy, lp.1.11.7. załącznika do tej ustawy i art. 10 ust. 1 umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe AETR utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż z uwagi na wykonywanie przez stronę międzynarodowego przewozu drogowego w sprawie znajduje zastosowanie powołana umowa europejska AETR a zgodnie z art. 10 ust. 1 tej umowy każdy pojazd wykonujący międzynarodowy przewóz drogowy ma być wyposażony w tachograf. Umowa nie zwalnia bowiem określonych grup pojazdów z obowiązku instalowania przyrządu pomiarowo-kontrolnego. W tym stanie rzeczy organ uznał, iż nałożona kara pieniężna znajduje uzasadnienie w art. 92 ust. 1, ust. 1 pkt 6 i ust. 4 powołanej ustawy i załączniku do tej ustawy. W skardze na tę decyzję M. L. zarzucił naruszenie art. 92 ust. 1 tej ustawy w związku z art. 10 ust. 2 pkt b ust. 2 umowy europejskiej AETR i wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji. W jego ocenie zgromadzony materiał dowodowy i powołane przez organ przepisy wykluczają możliwość rozstrzygnięcia sprawy na podstawie art. 10 ust. 1 umowy AETR, bo z jej art. 2 ust. 2 lit. b ust. 12 wynika, że jeżeli strony nie uzgodnią inaczej to rzeczona umowa nie ma zastosowania do międzynarodowych przewozów drogowych wykonywanych, w tym przypadku, "przez pojazdy używane do niehandlowych przewozów dóbr w celach prywatnych".
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. nr 153, poz. 1270 zw. dalej p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Podstawę materialnoprawną decyzji organu I instancji stanowi przepis art. 92 ust. 1 powołanej ustawy, przepisy rozporządzenia (EWG) w zw. z art. 8 ustawy z dnia 23.07.2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 149, poz. 1452).
Organ II instancji utrzymując w/w decyzję w mocy oparł się również na art. 92 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o transporcie drogowym i na przepisach umowy europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe - AETR (Dz.U. 1999r., nr 94, poz. 1087), uznając, iż kara pieniężna nałożona decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego na skarżącego – w kwocie 3.000zł na podstawie lp. 1.11.7 załącznika do powołanej ustawy została nałożona z zachowaniem przepisów prawa.
Z powyższego wynika, iż oba organy rozstrzygając sprawę uwzględniły stan prawny obowiązujący w dacie podjęcia w/w decyzji z uwagi na przepis art. 8 ustawy z dnia 23.07.2003r. o zmianie powołanej ustawy. Przepis ten stanowi, iż do postępowań administracyjnych objętych przepisami tej ustawy, wszczętych, a nie zakończonych przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy tejże (normalizującej) ustawy. Zdaniem Sądu powołany przepis ma charakter normy procesowej, a nie normy materialnoprawnej i nie może stanowić podstawy do oceny, które przepisy należy stosować do stanów faktycznych zaistniałych przed dniem jej wejścia w życie. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że brak przepisu przejściowego oznacza założenie bezpośredniego stosowania prawa. Niemniej jednak, zwłaszcza, gdy chodzi o nałożenie sankcji administracyjnej o charakterze represyjnym należy rozważyć, czy jego stosowanie jest dopuszczalne z punktu widzenia zasad porządku prawnego, chyba, że jest ono względniejsze dla strony.
Taki przypadek względniejszego prawa w sprawie nie zachodzi conajmniej z tego powodu, że w dacie zdarzenia obowiązywało wydane na podstawie delegacji art. 92 ust. 2 powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 27.09.2003r. (w/powołana ustawa nowelizująca weszła w życie z dniem 28.09.2003r.) rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3.07.2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz.U. 2002r. nr 115, poz. 999 ze zm.). Delegacja dla Ministra właściwego do spraw transportu, o której mowa w tym przepisie obejmowała określenie w drodze rozporządzenia, wysokości kar pieniężnych za naruszenia wskazane w art. 92 ust. 1 tej ustawy. Załącznik do powołanego rozporządzenia, określał za naruszenie z art. 92 ust. 1 pkt 10 (wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy lub postoju) karę w wysokości 2.000zł.
Natomiast ustawa z dnia 23.07.2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. nr 149, poz. 1452) nadała nowe brzmienie art. 92 powołanej ustawy (art. 1 pkt 6 ustawy nowelizującej). Zgodnie z przepisem art. 92 ust. 4 cyt. ustawy w tym brzmieniu wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. W załączeniu do tej ustawy wprowadzonym przepisami cyt. ustawy z dnia 23.07.2003r. w prz. Lp. 1.11.7 wprowadzono za naruszenie w postaci wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez zainstalowanego przyrządu kontrolnego karę w wysokości 3.000zł. Zatem ustawodawca zaostrzył odpowiedzialność prawnoadministracyjną inaczej przy tym określając naruszenie skutkujące powyższa karą.
Załącznik do cyt. rozporządzenia w lp. 10.7 określał jako naruszenie wykonywanie transportu drogowego przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zapisu urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy lub postoju, które to naruszenie skutkowało karą pieniężną w wysokości 2.000zł. Natomiast w załączniku do ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym w/cyt. ustawy z dnia. 23.07.2003r. i przez tę ustawę wprowadzonym w pozycji lp. 1.11.7 wprowadzono naruszenie w postaci wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez zainstalowanego przyrządu kontrolnego wprowadzając karę z tego tytułu w kwocie 3.000zł.
Zatem ustawodawca zaostrzył odpowiedzialność. W takim przypadku bezpośrednie stosowanie nowego prawa godzi w zasadę lex retro non agit wywodzoną z fundamentalnej konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego. Podnieść przy tym należy, iż obie decyzje administracyjne odwoływały się do art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym tj. przepisu, który zyskał moc obowiązującą z dniem 28.09.2003r. W tym dniu weszła bowiem jak wyżej wskazano cyt. ustawa z dnia 23.08.2003r., która nadała nowe brzmienie przepisowi art.
92. Z art. 92 ust. 1 wynika, iż karze podlega ten kto wykonuje transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wskazanych w tym przepisie ustaw oraz wiążących Rzeczpospolitą umów międzynarodowych (art. 92 ust. 1 pkt 6). Zdarzenie miało miejsce [...].07.2003r. tj. przed wejściem w życie powołanego przepisu. Nie jest zatem w świetle podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego dopuszczalne odwoływanie się do powołanego przepisu i na tej podstawie wnioskowanie o odpowiedzialności skarżącego. W dacie zdarzenia naruszenie, o którym mowa w art. 92 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy nie było bowiem objęte sankcją. Dodatkowego zwrócenia uwagi wymaga także okoliczność, iż na mocy Traktatu o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej prawo Unii Europejskiej obowiązuje bezpośrednio od 1.05.2004r. Zatem z punktu widzenia przepisów powołanego przez organ I instancji rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20.12.1985r. mógł on dokonać oceny tylko takiego zdarzenia, które miało miejsce po dniu 30.04.2004r. Datą przedmiotowego zdarzenia jest jednak data wcześniejsza bo dzień [...].07.2003r.
W świetle jednoznacznych twierdzeń skarżącego trafnie ustalono, iż wykonywany był przewóz o charakterze międzynarodowym. Niemniej jednak w świetle powyższych uchybień w zakresie stosowania prawa Sąd uznał, iż obie decyzje prawo naruszają w stosunku uzasadniającym ich uchylenie i na zasadzie art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku, zaś w pkt 2 na podstawie art. 152 p.p.s.a O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji)