Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 627/15

Uzasadnienie

W. w W. oraz S. N. (dalej też jako "skarżący", "strony") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie ustalenia, że S. N. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umów zlecenia zawartych z W. w W. w okresach:

od [...]

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "kpa".

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W., na podstawie art. 109 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm., nazywanej dalej: "ustawą o świadczeniach") złożył wniosek o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym S. N. Wskazywał, że w trakcie przeprowadzonej u płatnika kontroli ustalono, że ubezpieczony S. N. nie został zgłoszony do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zawartych umów. Do wniosku ZUS, uzupełnionego pismem z dnia 24 maja 2013 r., dołączono:

kserokopie zawartej przez strony umowy;

protokół kontroli płatnika składek przeprowadzonej w dniach od [...] kwietnia 2011 r. do [...] września 2011 r., w części dotyczącej S. N.;

zastrzeżenia do ustaleń protokołu kontroli z dnia [...] października 2011 r.;

informacje o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli z dnia [...] czerwca 2011 r.;

protokoły z przesłuchania świadków.

Płatnik W.w W. złożyła zastrzeżenia do ustaleń protokołu kontroli z dnia [...] października 2011 r., które nie zostały przez ZUS uwzględnione.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, pismem z dnia [...] czerwca 2013 r., zawiadomił płatnika składek i ubezpieczonego o wszczętym postępowaniu i uprawnieniach stron do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, możliwości zgłaszania wniosków i zastrzeżeń.

W odpowiedzi płatnik składek w piśmie z 24 czerwca 2013 r., poinformował, że:

nie dokonano zgłoszenia osób do ubezpieczenia zdrowotnego, albowiem zdaniem Płatnika osoby te współpracowały na podstawie zawartych umów o dzieło;

do obowiązków osób z tytułu zawartych umów o dzieło należało opracowanie oraz przeprowadzenie cyklu wykładów/kursu zajęć sprecyzowanych w poszczególnych umowach dla studentów, jak również opracowanie materiałów dydaktycznych do tych kursów i wykonania innych czynności powiązanych, niezbędnych do należytego wykonania powierzonego dzieła; strony umówiły się na wykonanie określonego dzieła w postaci stworzenia, opracowania całego cyklu wykładów/kursu wraz z jego prezentacją słuchaczom. Idea kursu została odzwierciedlona w stworzonym dla danego kursu sylabusie, a następnie stopniowo i sukcesywnie prezentowana studentom. Przedmiotem zawartych umów było również tworzenie materiałów dydaktycznych, w tym także opracowywanie zadań na zaliczenia i egzaminy oraz ich przeprowadzanie wśród studentów;

przedmiotem zawartych umów było wykonanie czynności niezbędnych do przygotowania studentów do obrony i egzaminu dyplomowego - takie czynności nigdy nie mają charakteru powtarzalnego, obejmują pracę indywidualną z konkretnym studentem;

umowy były wykonywane w miejscu, które mogło być miejscem wyboru danego wykładowcy częściowo w domu danego wykładowcy - tam tworzony był sylabus, materiały dydaktyczne, zadania;

o miejscu zaprezentowania słuchaczom wykładu wykładowca mógł decydować samodzielnie; W. nie narzucała obowiązku korzystania z sal wykładowych, a jedynie je udostępniała;

umowa stron przewidywała rozliczanie wynagrodzenia w częściach sukcesywnie i proporcjonalnie do stopnia realizacji przez danego wykładowcę, a rozliczanie z zastosowaniem stawki godzinowej jest akceptowane w orzecznictwie;

wykładowcy mieli obowiązek wykonywać umowy osobiście.

Pełnomocnik S. N. w piśmie z [...] czerwca 2013 r. złożył obszerne wyjaśnienia wskazując że stronę łączyła z płatnikiem umowa o dzieło, a nie umowa o świadczenie usług czy umowa zlecenie. Świadczą o tym w szczególności "cykl wykładów i materiały dydaktyczne jako rezultaty, których osiągnięcie było przedmiotem umowy (...), wymóg osobistego wykonania ich przez mojego Mocodawcę, współdziałanie ze strony W. przy wykonywaniu umów pozbawione cech kierownictwa nad sposobem ich wykonywania przez prowadzących, autorski, indywidualny charakter zajęć i materiałów dydaktycznych".

Wyjaśnienia w imieniu W. złożył Kanclerz R. O., który w piśmie z 24 czerwca 2013 r. podzielił w całości stanowisko przedstawione przez pełnomocnika S. N. Strony zgłosiły wnioski dowodowe w postaci: przesłuchania Pana R. O. Kanclerza W., dopuszczenia dowodu w postaci materiałów dydaktycznych opracowanych przez Stronę niniejszego postępowania oraz dowodu z protokołu kontroli ZUS, która odbyła się w W. w 2008 r.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. dopuścił dowód z materiałów dydaktycznych opracowanych przez Pana S. N., natomiast odmówił dopuszczenia dowodu z protokołu kontroli ZUS z 2008 r. z uwagi na niewiążący NFZ charakter ustaleń poczynionych przez ZUS. Ponadto wezwano strony do uzupełnienia wniosków w zakresie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania R. O. - Kanclerza W., poprzez doprecyzowanie w jakim charakterze ww. osoba miałaby być przesłuchana i na jaką okoliczność. Przedłużono postępowanie do dnia [...] sierpnia 2013 r., a następnie do dnia [...] września 2013 r.

W odpowiedzi pełnomocnicy stron doprecyzowali wniosek wskazując, iż Kanclerz W. ma być przesłuchany w charakterze strony.

Dyrektor postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2013 r. oddalił wniosek dowodowy o przesłuchanie Pana R. O. w charakterze strony. Jako uzasadnienie wskazano art. 86 k.p.a., z którego wynika, iż organ nie powinien przesłuchiwać stron, jeżeli zebrany materiał dowodowy pozwala na wydanie rozstrzygnięcia lub jeżeli co prawda pewne fakty nie zostały wyjaśnione, lecz nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ uznał, że przedmiotowe postępowanie w gruncie rzeczy sprowadza się do kwalifikacji prawnej zawartej umowy i to ona stanowi podstawowy dowód. Ponadto dopuścił na wniosek stron dowód z materiałów dydaktycznych opracowanych przez wykładowców oraz zgromadził obszerny materiał w sprawie

Pismem z dnia 21 listopada 2013 r. Dyrektor [...] NFZ poinformował strony o otrzymaniu materiałów dydaktycznych na płycie CD, przedłużając postępowanie do dnia 20 grudnia 2013 r.

W odpowiedzi pełnomocnicy stron przesłali pisma, w których sformułowali kolejne wnioski dowodowe.

Dyrektor OOW NFZ odmówił dopuszczenia części dowodów ze względu na występowanie przesłanki z art. 78 § 2 k.p.a. uznając, że okoliczności, na które miały być przeprowadzone dowody zostały już wyjaśnione na podstawie obszernego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Ponadto część złożonych wniosków dyrektor uznał za niezasadne z uwagi na fakt, że dowody te były już w posiadaniu tut. organu.

Rozpatrując wniosek ZUS-u dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. stwierdził istnienie obowiązku ubezpieczenia Pana S. N. z tytułu wykonywania umów zlecenia w okresach:

od [...] r.

Organ I instancji, powołując się na podstawę prawną oraz ustalony przez siebie stan faktyczny stwierdził, że: S. N. realizował umowę zawartą z płatnikiem, której przedmiotem było: "przygotowanie i zaprezentowanie słuchaczom W. wykładów z zakresu seminarium magisterskiego i przedmiotowego, zajęć specjalistycznych oraz praktycznej nauki języka angielskiego: pisanie; wykładów z zakresu praktycznej nauki języka angielskiego: pisanie akademickie; z zakresu seminarium magisterskiego i uzupełniającego, pisanie oraz zajęć specjalistycznych - opracowanie sylabusa tych wykładów w języku kierunkowym studiów oraz w języku polskim i dostarczenie ich w wersji elektronicznej do Działu nauczania, opracowanie tematów, zadań i testów do sprawdzianów oraz ich przeprowadzenie według wskazówek i zaleceń zamawiającego, przeprowadzanie zaliczeń i egzaminów zgodnie z harmonogramem roku akademickiego, z którym Autor zapoznał się w momencie podpisania umowy".

Analizując umowy ustalił, że:

ubezpieczony zobowiązany był do odbywania zajęć w terminach wynikających z planu zajęć sporządzonego przez Płatnika;

w przypadku, gdy zajęcia nie mogły się odbyć w terminach wynikających z planu zajęć Ubezpieczony miał obowiązek ustalić z Płatnikiem dodatkowy termin przeprowadzenia zajęć;

strony ustaliły stawkę godzinową oraz ostateczny termin wykonania dzieła;

Ubezpieczony był zobowiązany do składania comiesięcznego sprawozdania z wykonania części dzieła (przyjęcie sprawozdania bez zastrzeżeń było poczytywane jako odbiór dzieła).

Ocenił na tej podstawie, że ubezpieczony wykonywał obowiązki, które mieszczą się w ramach prac edukacyjnych. Przy tego rodzaju wykonywanych czynnościach, mianowicie zmierzających do wdrożenia i realizacji programu nauczania języka angielskiego, na który składało się m.in. "przeprowadzenie cyklu wykładów" trudno uznać, że polegały te umowy "na dostarczeniu określonych wyników swojej pracy w postaci dzieła" (w myśl przepisów o umowie o dzieło zawartych w k.c.). Odniósł powyższe stwierdzenie do orzecznictwa, gdzie podkreśla się, iż dzieło powinno mieć byt samoistny, niezależny od działania wykonawcy i możliwość uzyskania samodzielnej wartości w obrocie. Nawet jeżeli by uznać, że - zgodnie z zastrzeżeniami wniesionymi przez płatnika choćby do protokołu kontroli - "wykładowcy samodzielnie dokonują treści programowych, metod, technik, środków i narzędzi przekazywania wiedzy w toku każdego przygotowanego cyklu wykładów (kursów)", trudno wskazać w ww. umowach indywidualnie oznaczony, samoistny i niezależny wynik w postaci dzieła (rezultatu).

Również, wypracowane materiały dydaktyczne, koncepcje przeprowadzenia autorskiego cyklu wykładów czy sylabusy oraz ich dobór, nie spełniają kryterium uznania ich za samoistny i niezależny wynik w postaci dzieła. Mają one charakter techniczny, przygotowawczy i funkcjonują jako pomoc naukowa dla wykładowcy czy studenta. Stwierdził, że przyjęcie, iż strony łączyły umowy o dzieło - podczas gdy z ich treści i sposobu wykonania wynikają cechy właściwe dla umów o świadczenie usług - byłoby niezgodne z właściwością stosunku prawnego. O kwalifikacji prawnej danego stosunku prawnego decydują bowiem jego elementy przedmiotowo istotne. Przytoczył orzecznictwo na poparcie swojej oceny.

Decyzja została doręczona pełnomocnikom: S. N. i W. w W. Od powyższej decyzji strony wniosły odwołania. Wśród podnoszonej obszernej argumentacji prawnej i faktycznej zwracały uwagę na okoliczność, że w postępowaniu prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych brak jest konsekwencji i występuje niejednolitość ocen wnioskodawcy. Wynika to z faktu, iż w protokole kontroli u płatnika z dnia 15 kwietnia 2008 r. dotyczącej lat 2005-2007, nie zakwestionowano charakteru zawieranych wówczas umów między płatnikiem a wykonawcą. Natomiast w protokole kontroli u Płatnika będącym przedmiotem niniejszego postępowania charakter umów został zakwestionowany.

Rozpatrując ww. odwołania Prezes NFZ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podtrzymał ustalenia i ocenę prawną organu I instancji. Stwierdził, że ubezpieczony wykonywał obowiązki, które mieszczą się w ramach prac edukacyjnych i. w przypadku spornych umów żadne konkretne dzieł, w myśl przepisów regulujących umowę o dzieło, nie zostało oznaczone. Jego zdaniem, umowa o świadczenie usług jak i zlecenia jest przykładem umowy starannego działania, podczas gdy umowa o dzieło jest umową rezultatu. Stąd też odpowiedzialność osoby wykonującej umowę o dzieło jest na zasadzie ryzyka, a o umowę o świadczenie usług/zlecenia na zasadzie winy. Ocenił, że wykonywanie przez S. N. umów było ciągiem określonych czynności starannego działania zmierzającego do osiągnięcia skutku w postaci nauczenia/wytłumaczenia zagadnień związanych z wykładaną materią. Innymi słowy zawarte umowy były umowami o świadczeniu usług dydaktycznych polegających na wdrożeniu i realizacji programu nauczania języka angielskiego na które składało się m.in. "przeprowadzenie cyklu wykładów".

Odnosząc się do zarzutów odwołań stwierdził m.in., że protokół ZUS-u z 15 kwietnia 2008r. dotyczy innego okresu niż badany w niniejszej sprawie; ani dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia ani Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia nie są organami władnymi do wezwania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako strony inicjującej postępowanie, np. do ponownego przeprowadzenia kontroli, dokonania modyfikacji ustaleń protokołu kontroli czy zmiany decyzji lub wystąpienia do właściwego sądu powszechnego z powództwem o ustalenie charakteru zawartych umów. Nie leży w ich kompetencjach badanie legalności decyzji organu rentowego wydanych w innych postępowaniach dotyczących innych osób czy innych okresów. Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest bowiem organem wyższego stopnia lub organem nadrzędnym wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w rozumieniu art. 17 lub art. 18 k.p.a., stąd nie posiada kompetencji kontrolnych czy nadzorczych wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Żaden przepis prawa nie przyznaje Narodowemu Funduszowi Zdrowia możliwości kontroli zasadności działań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast wnoszący zastrzeżenia, jako płatnik składek, może z takim wezwaniem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wystąpić. W kompetencji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia zgodnie z dyspozycją art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach było jedynie wydanie decyzji o tym, czy istniał tytuł do objęcia S. N. obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów nazwanych przez strony umowami o dzieło wskazanymi w sentencji niniejszej decyzji.

Zauważył, iż przedmiotową decyzją organ Narodowego Funduszu Zdrowia nie stwarza obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, a jedynie ustala istnienie tego obowiązku. Stanowi ona jedynie potwierdzenie obowiązku wynikającego z ustawy po zbadaniu przesłanek ustalających istnienie tego obowiązku na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia z tytułu wykonywania umów cywilnoprawnych. Uznał, że S. N. wykonując umowy cywilnoprawne zawarte z W. w W. spełniała warunki do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Analizując treść czynności, które miały być wykonywane w ramach ww. umów ocenił, iż zadania te stanowią powtarzalny ciąg czynności do wykonania, zatem nie ma możliwości sprecyzowania konkretnego rezultatu, do którego miałoby doprowadzić ich wykonanie.

Organ II instancji stanął na stanowisku, iż elementy określone w treści umów o przygotowanie i prowadzenie wykładów, które zobowiązywały ubezpieczonego do: "przygotowania i zaprezentowania wykładów z zakresu seminarium, opracowania sylabusów i dostarczenia ich w wersji elektronicznej, opracowania tematów i testów do sprawdzianów oraz ich przeprowadzenia, przeprowadzania zaliczeń i egzaminów" nie mogą być uznane za wykonywanie umowy o dzieło, bowiem nie dochodzi tu do wytworzenia konkretnego zindywidualizowanego rezultatu.

Podtrzymał także stanowisko organu I instancji w zakresie odmowy przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. Odnosząc się do wezwania stron o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych osób Prezes NFZ wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu organ I instancji zgromadził pełny materiał dowodowy aby wyjaśnić okoliczności istotne dla sprawy. Wskazał, że skoro nie przeprowadzono dowodu z przesłuchania stron oznacza to, iż w niniejszej sprawie organ posiadał wystarczające środki dowodowe dla uznania, iż przedmiotowe umowy należy uznać za umowy zlecenia.

W. w W. w skardze do tutejszego Sądu na powyższą decyzję wniosła o jej uchylenie wraz z decyzją organu I instancji. Zarzuciła:

1. 1) naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a.) tj.: art. 8 pkt 1 lit. e), art. 11 oraz art. la pkt 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. nr 28, poz. 153 z późn. zm.) (dalej: u.p.u.z.), jak również przepisów z art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 z późn. zm.) (dale' ustawa systemowa), jak również przepisów z art. art. 102 ust. 5 pkt 107 ust. 5 pkt. 16, art. 109 oraz art. 66 ust. 1 lit. c) ustawy z d- sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowa środków publicznych (Dz. U. 2008 r., nr 164, poz. 1027 z póżn. zm. - dalej: "ustawy o świadczeniach") w związku z art. 107 § 1 ustawy 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. u 2013 r. poz. 267 - dalej: "k.p.a.") oraz art. 6 k.p.a. polegające na wydaniu przez organ I oraz organ II instancji decyzji o stwierdzeniu podlegania przez ubezpieczonego ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach w nich wskazanych bez materialnoprawnej podstawy umożliwiającej ich wydanie, w sytuacji, gdy podleganie lub nie temu ubezpieczeniu wynika wprost z przepisów prawa, a ani organ I ani organ II instancji nie są ustawowo uprawnione do wydawania takich decyzji, co stanowi przesłanki nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.):

art. 627 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 - dalej jako: "k.c.") poprzez jego niezastosowanie przy stwierdzaniu przez organ administracji rodzaju umowy cywilnoprawnej z tytułu zawarcia, której płatnik dokonuje zgłoszenia i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób będących autorami (twórcami) wykładów akademickich w oparciu o umowę o dzieło;

art. 65 § 2 k.c. w związku z art. 3531 k.c. przez błędną wykładnię woli stron zawartej w umowie o dzieło, polegającą na niedostatecznym rozważeniu woli stron wyrażonej w treści umowy, a mianowicie w postaci rezultatu umowy polegającego na stworzeniu koncepcji cyklu wykładów i jej zaprezentowaniu studentom, jak również stworzeniu materiałów dydaktycznych, sylabusów do wykładów, opracowaniu recenzji i przygotowaniu studentów do obrony prac dyplomowych, art. 734 k.c. oraz 750 k.c. przez ich zastosowanie i błędne uznanie, że umowa zawarta między W. a ubezpieczonym była umową o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, art. 66 ust. 1 pkt e, art. 69 ust. 1 oraz art. 107 ust. 5 pkt 16 i art. 109 ustawy o świadczeniach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że osoba wykonująca czynności w ramach umowy o dzieło podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, tak jak osoba wykonująca pracę w oparciu o umowę zlecenia, art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 12 ust. 1 w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy systemowej poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, iż zgodnie z przepisami ustawy systemowej należałoby stwierdzić obowiązek płatnika w zakresie zgłoszenia i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego osób będących autorami wykładów akademickich w oparciu o umowę o dzieło, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów skutkowałaby wnioskiem przeciwnym.

1. 3) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.:
2. a) art. 109 ust. 4 zd. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na wydaniu decyzji co do istoty sprawy tożsamej z decyzją organu pierwszej instancji mimo, że decyzja ta została wydana po upływie ustawowego i nie podlegającego przedłużeniu terminu 30 dni od dnia wniesieniu wniosku przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W.,
3. b) art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 2 i art. 80 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całokształtu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w szczególności poprzez odmowę dopuszczenia dowodu z umów o dzieło E. A. i decyzji ZUS w sprawie E. A., protokołu kontroli ZUS z 2008 r., z przesłuchania świadka N. M., K. P. oraz przesłuchania stron,
4. c) art. 8 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydanie decyzji z pominięciem ustaleń protokołu kontroli ZUS przeprowadzonego w okresie od 01 października 2010 r. do 30 września 2012 r. w konfrontacji z protokołem kontroli ZUS z okresu 12.04.2011 r. do 27.09.2011 r. prezentujących odmienne stanowiska organu przy tożsamych stanach faktycznych i prawnych zwłaszcza w zakresie treści i charakteru prawnego umów zawieranych przez płatnika z innymi ubezpieczonymi oraz z ubezpieczonym S. N.,
5. d) art. 10 § 1 w zw. z art. 78 § 2 oraz 86 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie z uwagi na pominięcie dowodu z przesłuchania stron czym naruszył jej prawo do czynnego uczestnictwa w każdym stadium postępowania i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego,
6. e) art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie ustalenia, że Pan S. N. podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, w sytuacji gdy prawidłowe winno być uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie co do istoty w sposób odmienny i umorzenie postępowania.

Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji: Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...].01.2015 r. nr [...], decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...]12.2013 r. nr [...] ewentualnie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. wnoszę o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organów I i II instancji w całości i umorzenie postępowania w sprawie.

Ponadto skarżący W. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z wyroków Sądu [...] wydanych w sprawach: o sygn. akt: [...] z dnia [...].06.2014 r., [...] z dnia [...].06.2014 r. wraz z uzasadnieniem, [...] z dnia [...].06.2014 r. wraz z uzasadnieniem, [...] z dnia [...]06.2014 r. wraz z uzasadnieniem - na okoliczność uznania przez Sąd [...], w sprawach o analogicznym stanie faktycznym i prawnym oraz po analizie zbieżnego materiału dowodowego, że wykładowcy W. jako osoby wykonujące umowę o dzieło u płatnika nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym oraz na okoliczność klasyfikacji umowy zawieranej przez wykładowców ze Skarżącą jako umowy o dzieło zobowiązującej do określonego rezultatu w postaci opracowania i zaprezentowania cyklu wykładów studentom.

Także ubezpieczony – S. N. wniósł do Sądu skargę na ww. decyzję domagając się stwierdzenia nieważności w całości decyzji organu II instancji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji z uwagi na przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., ewentualnie o uchylenie w całości ww. decyzji. Obu decyzjom zarzucił:

1. 1. naruszenie przepisów z art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również przepisów z art. art. 102 ust. 5 pkt. 24, art. 109 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1) lit. e) ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w związku z art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. polegające na wydaniu organ II instancji decyzji o stwierdzeniu podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach w niej wskazanych bez materialnoprawnej podstawy umożliwiającej jej wydanie, w sytuacji, gdy podleganie lub nie temu ubezpieczeniu wynika wprost z przepisów prawa, a organ II instancji nie jest ustawowo uprawniony do wydawania takich decyzji, co stanowi przyczyny określone w art. 156 § 1 k.p.a..

W razie zaś nie podzielenia przez Sąd zarzutu z pkt a, zaskarżonej decyzji zarzucił w dalszej kolejności:

1. 2. naruszenie przepisu prawa materialnego: art. 65 § 2 k.c. polegające na jego błędnym zastosowaniu poprzez dokonanie oceny rodzaju umów łączących skarżącego z W. w W. w pierwszej kolejności na dosłownym brzmieniu umowy z pominięciem zgodnego zamiaru stron i celu umowy,
2. 3. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie polegające na wydaniu decyzji rozstrzygającej co do istotny sprawy, a nie umarzającej postępowanie w całości wobec stwierdzenia przez organ II instancji przekroczenia ustawowego terminu trzydziestu dniu od dnia wniesienia wniosku przez ZUS Oddział w W., który to termin nie podlega przedłużeniu,
3. 4. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 80 k.p.a. w związku z art. art. 6, 7, 8, 77 k.p.a., w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez błędne zastosowanie polegające na dokonaniu wybiórczej oraz dowolnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, prowadzące w konsekwencji do błędnych ustaleń faktycznych, a wyrażające się w szczególności w:
4. a) błędnym ustaleniu że W. w W. zajmuje się nauką języka, a cykl wykładów skarżącego obejmował "wykłady z języka", podczas gdy W. w W. prowadzi studia filologiczne (o języku), a warunkiem umożliwiającym odbywanie ich jest już posiadana znajomość danego języka obcego, co doprowadziło do błędnego utożsamienia wyższej uczelni filologicznej ze szkołą prowadzącą kursy języków obcych,
5. b) błędnym ustaleniu, że to skarżący świadczył usługi edukacyjne, podczas gdy to W. w W. jako instytucja świadczy usługi edukacyjne stanowiące "proces prowadzący do uzyskania dyplomu oparty na organizacji nauki, jej metodologii wobec studenta",
6. c) błędnym ustaleniu, że celem zawartych umów było wykonywanie czynności edukacyjnych i nauczenie (wyedukowanie) studentów określonej problematyki, podczas gdy skarżący nie ponosił (i obiektywnie nie mógł ponosić) odpowiedzialności za tak określony cel, zaś celem była sama autorska, naukowa i niepowtarzalna koncepcja cyklu zajęć jako taka i jej zaprezentowanie studentom, co pozwalało studentom na kształtowanie już posiadanych przez nich: wiedzy, umiejętności i kompetencji,
7. d) błędnym ustaleniu, że wykonując umowy cywilnoprawne skarżący miał wdrożyć i realizować program nauczania języka angielskiego, podczas gdy nie istnieją jakiekolwiek programy nauczania czy choćby wytyczne naukowe dla studiów wyższych formułowane przez jakikolwiek podmiot zewnętrzny czy przez W. w W., a zadaniem skarżącego było właśnie stworzyć koncepcję cyklu wykładów i zaprezentować je studentom, przy czym materia ich nie dotyczyła języka angielskiego jako takiego, ale historii literatury angielskiej, co jest sklasyfikowane jako dyscyplina naukowa,
8. e) błędnym ustaleniu, że materiały dydaktyczne, koncepcje przeprowadzenia autorskich cyklów wykładów, sylabusy, tematy, ćwiczenia i zadania egzaminacyjne i ich dobór mają jedynie charakter techniczny, przygotowawczy i funkcjonują jako pomoc naukowa dla wykładowcy, podczas gdy mają byt samoistny i niezależny, odzwierciedlają koncepcje stworzone przez skarżącego,
9. f) błędnym ustaleniu, że strony za wydanie dzieła uznawały przekazania sylabusa i listy obecnych na zajęciach studentów, zaakceptowanie rachunku wraz z zaświadczeniem skoro strony nigdy takiego argumentu nie podnosiły zwłaszcza w zakresie list obecności studentów i zaświadczeń (te ostatnie nie funkcjonują w ogóle w W. w W.), podczas gdy strony wskazywały, że przekazanie sylabusa rozumiały między innymi jako wydanie części realizacji dzieła tj. stworzonej koncepcji, którą sylabus odzwierciedlał, a comiesięczne sprawozdania miały służyć między innymi rozliczeniu wynagrodzenia stosownie do części już zrealizowanego dzieła,
10. g) błędnym ustaleniu, że stawka godzinowa stanowiła podstawę ustalania wynagrodzenia skarżącego, podczas gdy zawierając umowę strony porozumiały się co do całej kwoty za realizację całego dzieła, a stawkę godzinową (ustaloną jako iloraz tej kwoty i przewidywanego czasu niezbędnego na realizację umowy) wykorzystywały do rozliczania wynagrodzenia tak, aby wypłacane było w stosunku do tej części dzieła, która już została zrealizowana przez skarżącego,
11. h) błędnym ustaleniu, że skarżący w ramach zawartych umów nie mógł liczyć na daleko idącą swobodę, podczas gdy wykonując zawarte umowy cywilnoprawne samodzielnie decydował o doborze treści, metodologii, formie zaprezentowania dobranych treści, miejscu i czasie realizacji umowy,
12. i) błędnym ustaleniu, że W. w W. miała prawo nadzoru nad pracą skarżącego, podczas gdy nie mogła narzucić ubezpieczonemu treści, metodologii, formy zaprezentowania dobranych treści, miejsca i czasu realizacji umowy,
13. j) błędnym ustaleniu, że strony utożsamiają dzieło z utworem w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, podczas gdy strony nigdy nie podniosły takiego argumentu a wskazywały jedynie, że dzieła realizowane w ramach umów przez nie zawartych spełniają kryteria uznania ich za utwór,
14. k) błędnym ustaleniu, że skarżący S. N. nie był odpowiedzialny z tytułu rękojmi za wady dzieła w sytuacji, gdy brak było jakichkolwiek ustaleń organu II instancji w tym zakresie, a skarżący w istocie odpowiedzialność taką ponosił, zaś W. w W. korzystała z narzędzi kontroli jakości takich jak między innymi wizytacje, hospitacje, ankiety które umożliwiały dochodzenie uprawnień z rękojmi za wady,
15. l) błędnym ustaleniu, że celem zawartej umowy było obejście przepisów prawa w zakresie ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, podczas gdy tak sformułowany cel jest sprzeczny ze stanowiskami stron przedstawionymi w toku sprawy, nie jest poparty jakimikolwiek dowodami, a w istocie strony kierując się zasadą swobody umów zawarły umowę o dzieło która odpowiada naturze nawiązanego stosunku cywilnoprawnego, skoro w jego ramach skarżący miał zrealizować niematerialne, aczkolwiek dzieło wyrażające się w stworzeniu koncepcji cyklu wykładów (ucieleśnionej w formie sylabusa) i jej zaprezentowaniu studentom (prawidłowość tej oceny potwierdził zresztą ZUS Oddział w W. w protokole swej kontroli z 2008 r.),
16. 5. naruszenie przepisów postępowania: art. art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie i nie dopuszczenie następujących dowodów zawnioskowanych przez strony:
17. a) dowodu z przesłuchania stron, tj. skarżącego oraz R. O. - Kanclerza W. w W.,
18. b) dowodów z przesłuchania świadków, tj. Rektora oraz Kwestora (głównej księgowej) W. w W.,
19. c) dowodu z dokumentu - protokołu kontroli z dnia [...] kwietnia 2008 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W., która odbyła się w W. w W.,
20. d) dowodu z dokumentu - umowy E. A.,
21. e) dowodu z dokumentu - decyzji ZUS Oddział w W. z dnia [...] maja 2013 r. wydanej w sprawie E. A.,
22. 6. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. art. 8 i 11 k.p.a., w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez jego niezastosowanie i pomięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,
23. 7. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 9 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych poprzez nie wskazanie skarżącemu wszystkich faktów, których udowodnienie jest konieczne, czy które mają wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków,
24. 8. naruszenie przepisów postępowania: art. 8 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach poprzez wydanie rozstrzygnięcia niekorzystnego dla skarżącego, mimo że strony (skarżący i W. w W.) działały w zaufaniu do stanowiska ZUS Oddział w W. wyrażonemu w protokole kontroli z 2008 r. co do rodzaju stosowanej umowy cywilnoprawnej i skutków z tym związanych w sferze podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu, które to uchybienia doprowadziły do:
25. 9. naruszenia przepisów prawa materialnego: art. 750 k.c. w związku z art. 734 - 749 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ich zastosowaniu do umów będących przedmiotem niniejszej sprawy, które ze względu na swoje essentialia negotii jak i accidentalia negotii objęte umową stron są umowami o dzieło,
26. 10. naruszenia przepisów prawa materialnego: art. 627-646 k.c. poprzez ich nie zastosowanie w odniesieniu do umów będących przedmiotem niniejszej sprawy, które ze względu na swoje essentialia negotii jak i accidentalia negotii objęte umową stron są umowami o dzieło,
27. 11. naruszenie przepisów art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, jak i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach w związku z art. 13 pkt. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w realiach niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do objęcia skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych z W. w W., a będących przedmiotem oceny w sprawie.

Poszczególne zarzuty skarg zostały szczegółowo omówione przez płatnika i ubezpieczonego w obszernych uzasadnieniach skarg, z powołaniem się na orzecznictwo w tym zakresie.

W odpowiedzi na obie skargi Prezes NFZ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2015 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", postanowił połączyć sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 627/15 i VI SA/Wa 628/15 celem wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić je dalej pod wspólną sygnaturą VI SA/Wa 627/15.

Skarżący W. na rozprawie nie podtrzymywał wniosków dowodowych zawartych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Skargi podlegają uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz.1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności aktów z zakresu administracji publicznej z prawem materialnymi oraz z prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1 b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Rozpoznając sprawę według wyżej wskazanych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że po pierwsze brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonych aktów z powodu ich wydania bez podstawy prawnej. Obie decyzje powołują się na art. 66 ust. 1 pkt 1 e), a nie na art. 66 ust. 1 pkt 1 c) ustawy o świadczeniach zdrowotnych.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami, wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi.

W obecnym stanie prawnym istnieje dwutorowość orzekania w przedmiocie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom tj. w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym (ZUS) i ubezpieczeniom zdrowotnym (organy NFZ), która może wywoływać i wywołuje rozbieżność orzecznictwa, ale likwidacja tego stanu rzeczy adresowana być powinna do ustawodawcy. Powyższe powoduje, że Sąd nie do końca zgadza się z poglądem prawnym, wyrażonym w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2014 r., KK 257/13, z którego wynika, że przesądzenie o podleganiu z mocy prawa ubezpieczeniom społecznym w związku z zatrudnieniem na podstawie umowy o świadczenie usług jest równoznaczne z objęciem z mocy prawa takiej osoby ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) o świadczeniach bez potrzeby potwierdzenia tej okoliczności przez NFZ, która nie mogłaby stworzyć, czy też ukształtować innej sytuacji prawnej zainteresowanego niż ta, która wynika z przepisów ustawy o świadczeniach.

Obok bowiem decyzji o charakterze konstytutywnym (tworzącym, kształtującym stan prawny) o której wspomina Sąd Najwyższy istnieją rozstrzygnięcia o charakterze deklaratywnym, które potwierdzają istniejący stan prawny a do takich należą zaskarżone decyzje w niniejszej sprawie, które zostały wydane na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, złożony w trybie art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach.

Ponadto skarga zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania i w takiej sytuacji, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji został ustalony z uwzględnieniem wymaganych przepisów postępowania, przez co ustalenie to nie było wadliwe albo nie zostało skutecznie podważone.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest charakter prawny umów łączących strony tj. S. N. i W. w W.: czy były one umowami o dzieło, czy też innymi umowami o świadczenie usług, do których – zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego - zastosowanie winy mieć przepisy dotyczące zlecenia.

Podkreślić należy, że organy administracji, wydając zaskarżone decyzje były związane rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Podnoszony na wstępie skargi W. zarzut przewlekłości postępowania podlega jednak odrębnemu reżimowi, nie mając co do zasady wpływu na wynik sprawy ad meritum.

Związanie organu wydającego decyzję w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego wynika z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, stanowiącego, że w sprawach, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się wprost w tych sprawach. Przepis art. 109 ust. 1 ustawy oświadczeniach wskazuje rodzaje spraw indywidualnych rozpoznawanych przez NFZ: sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Wniosek o rozpoznanie tych spraw, w myśl art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wniosek może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku.

Zatem to na organie pierwszej instancji spoczywał obowiązek prawidłowego ustalenia stanu faktycznego stanowiącego o charakterze umów łączących strony tj. S. N. i W. w W., a następnie dokonania ich oceny prawnej.

Organ administracji był w szczególności obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, 77 k.pa.), dokonać jego oceny w całokształcie okoliczności sprawy (art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisach art. 107 § 3 k.p.a. Tymczasem analiza uzasadnienia decyzji I instancji pozwala na stwierdzenie, że organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób pełny i wnikliwy oraz nie ustosunkował się do wskazywanych przez stronę okoliczności związanych z rodzajem i charakterem wykonywanych czynności w ramach realizacji umów przez S. N. Ocena charakteru umów wymaga przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy - pochylenia się nad kwestią badania przedmiotowych umów i ich oceny o tyle, że stanowisko samego wnioskodawcy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – jako organu posiadającego z innej ustawy własne kompetencje do oceny umów – jest skrajnie rozbieżne.

Inne stanowisko ZUS zajął w uzasadnieniu wniosku do organów NFZ, a inne we własnym dokumencie, którego nie dopuszczono jako dowodu, a mianowicie protokole kontroli ZUS z [...] kwietnia 2008 r. Taka postawa wnioskodawcy i uzasadnienie jego rozbieżnej argumentacji powinna być znana organom NFZ przez wydaniem rozstrzygnięcia. W przeciwnym razie nie można powiedzieć, że sprawa została wyczerpująco wyjaśniona. Z drugiej strony rzetelne rozprawienie się z argumentacją skarżących nie może polegać wyłącznie na powołaniu się na wyroki wydane w innych sprawach i to w sytuacji rozbieżnego orzecznictwa. Argumentacja organu – w sytuacji rozpoznawania odwołania musi być odniesiona do tej, konkretnej indywidualnej sprawy i nie może pomijać zasady oceny umów jaką art. 65 § 2 k.c. tzn. woli stron i celu umowy.

W ocenie Sądu, w szczególności zasadny jest zarzut skargi w zakresie naruszenia przepisów postępowania, a to art. 80 k.p.a. w związku z art. art. 6, 7, 8, 77 k.p.a., w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej w zakresie wybiórczej oraz dowolnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, prowadzącej w konsekwencji do niewyjaśnienia, czy celem zawartych umów było wykonywanie czynności edukacyjnych i nauczenie studentów określonej problematyki, czy celem była sama autorska, naukowa i niepowtarzalna koncepcja cyklu zajęć jako taka i jej zaprezentowanie studentom. Odpowiedzi na pytanie, czy rezultatem umowy było wdrożenie i realizowanie programu nauczania języka angielskiego, czy tworzenie koncepcji cyklu wykładów i prezentacja ich studentom, przy uwzględnieniu, że każda z umów zawierała oświadczenie autora, że wykłady objęte umową są chronione ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Natomiast organ nie badał, jak były realizowane prawa autorskie pomiędzy stronami umowy, czy istnieją programy wykładów, czy każdy wykład S. N. był autorski. Niewątpliwie sylabusy mogą stanowić materiał pomocniczy dla oceny umowy jako wykładów autorskich.

Innymi słowy, dokonana ponownie przez organ odwoławczy kwalifikacja umów objętych przedmiotem sprawy niniejszej musi uwzględniać ocenę ich charakteru: czy są autorskie - czy dotyczą starannego działania, na ile mają charakter typowy - a na ile indywidualny? W dotychczas przeprowadzanym badaniu przedmiotowych umów organ bowiem myli rezultat umowy ze skutkiem jej wykonania.

W konsekwencji oznacza to uzasadnione zarzuty skarg w zakresie się zarzuty naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy a to m.in. art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 2 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego w sprawie i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Dopiero przeprowadzenie dowodów w zakresie niewyjaśnionym: z przesłuchania stron, czy wskazanych przez skarżących świadków czy protokołu kontroli ZUS z 2008 r. oddali zarzut przeprowadzenia postepowania w sposób wybiórczy i dowolny. Na gruncie niniejszej sprawy, wobec zarzutów podniesionych już w odwołaniu: cel zawartej umowy i ustalenie rzeczywistego zamiaru stron umowy doprowadzą do jej prawidłowej oceny i kwalifikacji. Do oceny charakteru umów łączącej strony skarżącej niezbędne będzie dokonanie jej szczegółowej analizy z uwzględnieniem materiałów stanowiących efekt jej materialnej realizacji.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II UK 420/13, "Możliwa jest umowa o dzieło, nieobjęta obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, której przedmiotem jest wygłoszenie wykładu, pod warunkiem jednak, że wykładowi można przypisać cechy utworu. Te warunki spełnia tylko wykład naukowy (cykl wykładów) o charakterze niestandardowym, niepowtarzalnym, wypełniający kryteria twórczego i indywidualnego dzieła naukowego" (por. także art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 2013 r., II UK 26/13, Monitor Prawa Pracy 2014 nr 1, s. 2).

Co więcej, najpoważniejszym mankamentem jest zarzut, który padł na rozprawie przed Sądem, że przedmiotem obecnej kontroli ZUS, co ma potwierdzać protokół kontroli z 2008 r. - była ta sama umowa z dnia 1 października 2007r. - wówczas inaczej oceniona, która stała się przedmiotem ponownej kontroli i oceny organu rentowego, a następnie została objęta wnioskiem do organów NFZ - z tym, że z odmiennym uzasadnieniem. Skarżący zarzuca, że w poprzedniej kontroli z 2008r. ZUS ocenił umowę z dnia 1 października 2007r. jako umowę o dzieło, a obecnie – ponownie - przedstawia tę samą umowę do oceny organom NFZ jako umowę zlecenia.

W tej sytuacji, w ocenie Sądu, uprawniony jest zarzut, że skarżący nie mógł dowieść tej okoliczności z uwagi na niedopuszczenie dowodu z protokołu kontroli z 2008r., natomiast został obciążony negatywnymi skutkami ponownej oceny organu. W takiej sytuacji procesowej, istotne znaczenie dla sprawy mogą mieć wnioski dowodowe skarżących, mające na celu wykazanie, że umowa z dnia 1 października 2007r. nie mogła być przedmiotem ponownej oceny organów i sądu, skoro takowej ocenie była już poddawana.

Innymi słowy, organ odwoławczy zmierzając się powyższymi, uzasadnionymi zarzutami przeprowadzi postępowanie dowodowe w zakresie niezbędnym do wyjaśnienia powyższych mankamentów. W tych okolicznościach przedwczesnym byłoby zajmowanie stanowiska w zakresie naruszenia prawa materialnego.

Mając na względzie istotne wady, którymi obarczone było postępowanie dowodowe w tej sprawie Sąd uznał, że bez ich usunięcia oraz przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób pozwalający na pełne wyjaśnienie i ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie jest celowe rozpatrywanie pozostałych zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200, w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.