Uzasadnienie
A. Sp. z o. o. z siedzibą w O. (dalej jako skarżąca, spółka) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu wprowadzenia do obrotu partii zafałszowanych artykułów rolno – spożywczych.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 maja 2013 r. odmówiono skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano między innymi, że spółka nie wykazała, by konieczność poniesienia przez nią kosztów sądowych odbiegała od innych ciężarów finansowych, jakie ponosi w związku z prowadzoną przez nią działalnością, zaś ubieganie się przez stronę skarżącą o prawo pomocy nie może prowadzić do redystrybucji jej środków w kierunku wykonywania umów cywilnoprawnych bądź regulowania innych należności, kosztem opłat sądowych należnych względem Skarbu Państwa.
Pismem z dnia 21 maja 2013 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Wskazując na zobowiązania związane z prowadzoną działalnością – kredyt, leasing floty samochodowej, opłatę za wynajem magazynu redystrybucyjnego oraz kary obciążeniowe, jak również trudną sytuację ekonomiczną w skali kraju, podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez istotnego zachwiania płynności finansowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw.
Z treści art. 260 p.p.s.a. wynika, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw w niniejszej sprawie został złożony w przewidzianym terminie.
Prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Przy czym, stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. Sąd oceniając wniosek osoby prawnej o przyznanie prawa pomocy, bierze pod uwagę jedynie dane o jej stanie majątkowym i dochodach (vide M. Grzymisławska-Cybulska, Zakresy podmiotowy i przedmiotowy wniosku o przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2007, nr 1, s. 38). Pod pojęciem stanu majątkowego należy zaś rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 390/12). Wymaga podkreślenia również, że sam fakt, iż osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykazuje w swojej działalności straty nie stanowi wystarczającej przesłanki jego udzielenia.
Dane załączone przez spółkę wskazują, że spółka dysponuje środkami finansowymi na pokrycie kosztów wymaganego wpisu od skargi. Sąd po przeanalizowaniu przedstawionych przez spółkę dokumentów stwierdza, że z wyciągów z rachunku bankowego oraz bilansu wynika, że posiadała ona na koniec 2012 r. aktywa trwałe o wartości 6 086 738,24 zł, środki trwałe o wartości 507 832,26 zł. Na koniec roku 2012 wykazała aktywa obrotowe w kwocie 5 578 905,98 zł, w tym należności krótkoterminowe o wartości 3 943 325,20 zł.
Z kolei co do zobowiązań, wykazała zobowiązania krótkoterminowe, na kwotę 5 335 354,72 zł. Ze sprawozdania na dzień 31 grudnia 2012 r. wynika natomiast, iż spółka osiągnęła zysk w kwocie 263 402,91 zł. Z treści zeznania podatkowego wynika z kolei, że osiągnęła dochód sięgający 493 108 zł. Co więcej, mimo deklarowanych trudności finansowych spółka pozostaje w obrocie i utrzymuje płynność finansową.
Ponadto, co należy podkreślić, spółka nie wykazała, że wygospodarowanie w jej sytuacji majątkowej sumy potrzebnej na uiszczenie wpisu sądowego nie mieści się w jej możliwościach finansowych. Ograniczyła się jedynie do wskazania, że nie może spieniężyć części swojego majątku w postaci środków trwałych. Natomiast wskazane zobowiązania (kredyt, leasing floty samochodowej, opłata za wynajem magazynu redystrybucyjnego, kary obciążeniowe) należy uznać za związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Sąd podkreśla, że spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami zainicjowanego postępowania sądowego. Niedopuszczalna jest sytuacja, gdy spółka ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykonuje ciążące na niej zobowiązania kredytowe oraz reguluje inne zobowiązania związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, a żąda by koszty sądowe pokrywał za nią Skarb Państwa.
Jak przyjmuje się w orzecznictwie – nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2011 r., sygn. akt I FZ 344/11). Wymaga zaakcentowania, że ustawodawca w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy – mimo zaistnienia przesłanek ustawowych – od uznania sądów.
Ponadto nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, Sąd nie znalazł podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku skarżącej spółki.
W konsekwencji należy przyjąć, że sytuacja finansowa spółki nie mieści się w kryteriach określonych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., warunkujących otrzymanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych.
Sąd działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.