Uzasadnienie
A. Sp. z o.o. z siedzibą w S., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę do tutejszego Sądu na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (Prezes NFZ) nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego od decyzji nr [...] dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2011 r. znak: [...] w sprawie stwierdzenia, że D. T. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba wykonująca pracę na podstawie umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia w okresie od dnia 1 lutego 2007 r. do dnia 31 marca 2007 r.
Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła skarżąca spółka będąca płatnikiem przedmiotowej składki jako, że D. T. wykonywał na jej rzecz pracę na podstawie umów cywilnoprawnych.
Zaskarżona decyzja Prezesa NFZ o umorzeniu postępowania odwoławczego została wydana na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz, 1071 z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.a."
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Prezes NFZ stwierdził, że w niniejszym postępowaniu administracyjnym stronami postępowania, byli: D. T. którego decyzja dotyczyła oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych na wniosek którego wszczęte zostało postępowanie.
W ocenie organu, płatnik składek nie jest stroną postępowania w rozumienie art. 28 k.p.a. gdyż wydana decyzja organu I instancji nie dotyczy jej interesu prawnego.
Z kolei wystąpienie z odwołaniem przez podmiot nie będący stroną postępowania czyni postępowanie odwoławcze bezprzedmiotowym i jako takie nie może być ono dalej prowadzone a odwołanie nie podlega merytorycznemu rozpatrzeniu.
Mając powyższe organ uznał, że brak jest podstaw prawnych do rozpatrzenia odwołania wniesionego przez A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w decyzję Prezesa NFZ zarzucono:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy wyrażające się niezastosowaniem przepisu art. 67 w zw. z art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (dz. U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027) w zw. z art. 36 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1584) oraz błędną wykładnię przepisu art. 85 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027), wyrażające się w uznaniu przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, że działania płatnika składek polegające na obliczaniu, pobieraniu i odprowadzaniu składek, są jedynie czynnościami technicznymi, które skutkują posiadaniem wyłącznie interesu faktycznego w uzyskaniu decyzji w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przyjmującego zamówienie, nie zaś interesu prawnego;
- 2. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. przepisu art. 105 § 1 k.p.a., art. 28 k.p.a. oraz 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., nr 164, poz. 1027), poprzez stwierdzenie, że płatnik składek na ubezpieczenie zdrowotne nie jest stroną w postępowaniu o objęcie osoby przyjmującej zamówienie ubezpieczeniem zdrowotnym.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uwzględnienie skargi w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów niniejszego postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację poszczególnych zarzutów. W ocenie skarżącego, płatni składek ma interes prawny do występowania w charakterze sprawy w postępowaniu dotyczącym ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego zleceniobiorcy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Co do istnienia interesu prawnego po stronie płatnika w postępowaniu o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia: 11 października 2011 r. sygn. akt II GSK 951/10; 14 października 2011 r. sygn. akt II GSK 1014/10; 20 października 2011 r. sygn. akt II GSK 1045/10; 28 września 2011 r. sygn. akt II GSK 879/10; 31 stycznia 2012 r. sygn. akt II GSK 1419/10 (opub; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę powiela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wymienionych orzeczeniach. Stwierdzono w nich, że płatnikowi składek przysługuje status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w omawianym postępowaniu administracyjnym.
Istnienie interesu prawnego jest przesłanką obiektywną, która nie zależy od inicjatywy procesowej uprawnionego. Organ stwierdzając interes prawny danego podmiotu winien zawiadomić go i dopuścić do udziału w postępowaniu.
Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy oświadczeniach obowiązkowemu ubezpieczeni zdrowotnemu podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia.
W myśl art. 69 ust. 1 omawianej ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.
Zgodnie z art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia /.../ składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego zamawiający.
Stosownie zaś do art. 87 ust. 1 omawianej ustawy osoby, o których mowa w art. 85 (płatnicy) są obowiązane bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym – w terminie do 15 dnia następnego miesiąca.
Natomiast zgodnie z art. 87 ust. 4 pkt 1 ww. ustawy składki na ubezpieczenie zdrowotne osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia są opalane i ewidencjonowane w ZUS, który następnie, przekazuje je centrali Funduszu (art. 87 ust. 6 ustawy o świadczeniach).
Z uregulowań powyższych wynika, że ustalenie w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez NFZ, iż badana umowa ma charakter umowy zlecenia, powoduje dalsze ustalenie w drodze decyzji, że osoba wykonująca pracę na podstawie tej umowy podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Stwierdzenie w drodze decyzji podlegania zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu powoduje jednocześnie, iż zleceniodawca uzyskuje status płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne zleceniobiorcy. Rozstrzygnięcie o podleganiu zleceniobiorcy obowiązkowemu ubezpieczeni zdrowotnemu wpływa zatem wprost na sferę prawną zleceniodawcy, gdyż stawia go w pozycji płatnika składek za okres objęty umową i ubezpieczeniem.
Okoliczność, że wysokość zaległości zostanie określona później odrębną decyzją wydaną odrębnym postępowaniu prowadzonym przez ZUS, z udziałem płatnika, nie zmienia faktu, że to w postępowaniu decydującym o statusie ubezpieczonego rozstrzyga się jednocześnie status płatnika. Płatnika ma więc własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w tym postępowaniu.
Wskazać należy, że tylko w postępowaniu o objęcie ubezpieczaniem zdrowotnym badany jest charakter umowy będącej źródłem obowiązkowego ubezpieczenia. Później ta kwestia jest już przesądzona. Ustalenie, że chodzi o umowę, którą wiąże się obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, pociąga za sobą wydanie decyzji o objęciu przez strony tej umowy (zleceniobiorcy) ubezpieczeniem zdrowotnym. Ustalenie w drodze decyzji podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa jednak na sfery prawne dwóch podmiotów: zleceniodawcy jako płatnika składek i zleceniobiorcy jako ubezpieczonego. Zleceniodawca staje się płatnikiem składek, zaś ubezpieczony zgodnie z art. 85 ust. 5 ustawy o świadczeniach staje się zobowiązanym do sfinansowania składki.
Zatem obie strony umowy zlecenia tj. ubezpieczony i płatnik składek mają interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu rozstrzygającym o charakterze łączącej je umowy i stwierdzającym podleganie obowiązkowemu ubezpieczeni zdrowotnemu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 99/10).
A zatem w ocenie Sądu, A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. ma status strony w postępowaniu administracyjnym mającym na celu ustalenie w drodze decyzji, iż zleceniobiorca D. T. wykonując umowę zawartą z tą spółką podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, gdyż jest płatnikiem składek z tego tytułu.
Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie organ administracji z pominięciem powyższych uregulowań prawa materialnego wadliwie ocenił brak interesu prawnego skarżącego do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym uczestnika postępowania tj. D. T. Z uwagi na fakt, iż skarżąca legitymuje się przymiotem strony w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego D. T., miała prawo wziąć w tym postępowaniu udział. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest bowiem zasada czynnego udziału strony, według której organ winien zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu obejmuje wszystkie jego stadia.
Z tych względów w ponownie prowadzonym postępowaniu organ rozpozna merytorycznie odwołanie sprawę mając na uwadze, iż skarżącej powinien przysługiwać status strony w postępowaniu w sprawie dotyczącej objęcia D. T. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. o niewykonaniu uchylonej decyzji. O kosztach postępowania orzekł zaś w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszeniu przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).