Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez K. N. (skarżąca) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009r. nr [...] utrzymująca w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] ustalającą negatywny wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżąca uzyskała z testu wyboru 186 punktów, tymczasem zgodnie z treścią art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu konkursowego uzyskuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów. Organ podkreślił, że rozpoznając odwołanie K. N. od przedmiotowej uchwały poddano analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego), jak i jego przebiegu. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości egzamin, którego skarżąca była uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i radcowskiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2164, ze zm.). Zdaniem organu, z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez członków Komisji Egzaminacyjnej, również uchwała Komisji Egzaminacyjnej podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Za pozbawione usprawiedliwionych podstaw Minister Sprawiedliwości uznał zarzuty odwołania, które sprowadziły się do zakwestionowania przez stronę pytań nr 21, 47, 78,97,98 oraz 100. Odpierając zarzuty odwołania organ przytoczył treść powyższych pytań oraz dokonał ich szczegółowej analizy. Minister Sprawiedliwości stwierdził, że przedmiotowe pytania wchodzą w zakres egzaminu, zostały sprecyzowane jednoznacznie oraz, że tylko jedna ze wskazanych odpowiedzi jest prawidłowa. Organ podkreślił, że skarżąca na każde z przytoczonych pytań udzieliła błędnej odpowiedzi zatem odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
W skardze na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie K. N. zarzuciła:
- - naruszenie prawa materialnego, w szczególności przepisu art. 33⁹ ust.1 ustawy o radcach prawnych oraz art. 33¹ ust.3 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne przyjęcie, że brak było podstaw do przyznania skarżącej po jednym punkcie za odpowiedź na pytania nr 21,47,78,97,98,100,144,206,238;
- - naruszenie art. 6,7,8,77, 80 k.p.a. poprzez nienależyte zbadanie zarzutów podniesionych w odwołaniu.
Skarżąca ponowiła argumentację merytoryczną dotyczącą pytań nr 21, 47, 78,97,98, 100 zawartą w odwołaniu od uchwały nr [...] oraz podniosła dodatkowe zarzuty wobec pytań nr 144,206,238.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Odnosząc się do dodatkowych zarzutów podniesionych dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego organ stwierdził, że nie są one uzasadnione, wskazał jednocześnie kontrargumenty wobec twierdzeń strony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa materialnego lub przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2009r. nr [...] z obrotu prawnego.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że Minister Sprawiedliwości prawidłowo dokonał kontroli wzmiankowanej uchwały Komisji Egzaminacyjnej uwzględniając w pełni zasadę dwuinstancyjności przedmiotowego postępowania. Zgodnie z art.33¹⁰ ust.2 ustawy o radcach prawnych, Dz. U. z 2002r., Nr 132, poz. 1059 ze zm., powoływanej dalej jako "urp"). od uchwały komisji służy kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku egzaminu do Ministra Sprawiedliwości. W myśl art. 33¹ urp Minister Sprawiedliwości jest organem wyższego stopnia w stosunku do komisji. Uchwała komisji ustalająca wynik egzaminu ma niewątpliwie charakter decyzji administracyjnej a odwołanie, o którym mowa w przepisie art. 33 (10) ust.2 urp, jest odwołaniem w rozumieniu art.127§1 k.p.a. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego określona w art. 15 k.p.a. polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji.
Działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Dlatego w rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości miał obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie niezależnie od tego czy strona podnosiła zarzuty związane z procedurą przeprowadzenia egzaminu konkursowego czy też ich nie podnosiła. Organ odwoławczy miał zatem obowiązek poddać analizie zarówno prawidłowość przygotowania egzaminu (w tym także testu egzaminacyjnego) jak i jego przebiegu. Z tych obowiązków, zdaniem Sądu, organ wywiązał się należycie, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Nie budzi wątpliwości, że uchwała Komisji ustalała negatywny wynik egzaminu a w jej uzasadnieniu podano, że kandydatka uzyskała 186 punktów co wynika wprost z treści przedmiotowej uchwały, która znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych. Minister Sprawiedliwości utrzymując w mocy powyższą uchwalę również wskazuje, że skarżąca uzyskała 186 punktów zamiast 190, co wynika ze zliczenia punktów za prawidłowo udzielone odpowiedzi.
Podkreślenia wymaga, że Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do wszystkich pytań zakwestionowanych przez stronę, zasadnie uznając że pytania zostały sformułowane w sposób prawidłowy a spośród zaproponowanych odpowiedzi tylko jedna jest prawidłowa. W ocenie Sądu, organ nie naruszył przepisów procesowych enumeratywnie wymienionych w skardze, wziął przy tym pod uwagę istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy. Na gruncie rozpoznawanej sprawy w kontekście przytoczonych zarzutów przypomnienia wymaga, że organ dla prawidłowego wypełnienia obowiązku rozpatrzenia sprawy nie musi odnosi się do wszystkich orzeczeń i poglądów doktryny jeżeli pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, za nietrafne należy uznać zarzuty podniesione w skardze sformułowane w odniesieniu do poszczególnych pytań. Argumenty strony uznać należy za polemikę z prawidłowym stanowiskiem organu, bowiem poprawna odpowiedź na pytanie testowe musi pozostawać w zgodzie z kontekstem i logiką pytania.
Zdaniem Sądu, argumentacja strony opiera się na nieporozumieniu, gdyż skarżąca czyni dodatkowe założenia do jednoznacznej treści zakwestionowanych przez nią pytań. Przykładowo pytanie nr 238 brzmiało: Zgodnie z ustawą o radcach prawnych, aplikant radcowski upoważniony do zastępowania radcy prawnego może:
A) sporządzać opinie prawne
B) udzielać porad prawnych
C) zastępować radcę prawnego przed organami ścigania.
Prawidłowa odpowiedź tj. "C" wynika z art. 35¹ ust.1 ustawy o radcach prawnych, zgodnie z którym "Po upływie sześciu miesięcy od rozpoczęcia aplikacji radcowskiej aplikant radcowski może zastępować radcę prawnego przed sądami rejonowymi, organami ścigania i organami administracji publicznej. Tymczasem skarżąca udzieliła odpowiedzi "A". Uznając, że stanowisko Ministra Sprawiedliwości jest prawidłowe podnieść należy, że istota wzmiankowanego pytania sprowadzała się do wskazania jakie formy pomocy prawnej może świadczyć aplikant radcowski. Niewątpliwie kandydat na aplikanta radcowskiego powinien posiadać wiedzę z zakresu przepisów ustawy regulującej status radców prawnych, a w szczególności art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust.1 ustawy o radcach prawnych z analizy których wynika, co należy rozumieć pod pojęciem pomocy prawnej, a także kto może taką pomoc świadczyć. Nie ulega kwestii, że pomoc prawną w skład której wchodzi m.in. udzielanie porad prawnych oraz sporządzanie opinii prawnych mogą świadczyć tylko i wyłącznie radcowie prawni.
Podkreślenia wymaga, że ustawodawca wyraźnie rozróżnił udzielanie porad prawnych czy sporządzanie opinii od zastępstwa procesowego. W tym stanie rzeczy stanowisko skarżącej nie może być uznane za słuszne.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie administracyjnej argumentacja organu jest pełna, logiczna i znajduje uzasadnienie w przytoczonych przepisach dlatego nie można uznać, że została skutecznie zakwestionowana przez stronę. Innymi słowy, strona nie wykazała, że pytania zawarte w spornym teście (w szczególności zakwestionowane przez skarżącą) naruszają prawo materialne tj. art. 31¹ ust.3 i art. 33⁹ ustawy o radcach prawnych.
Jak już wyżej wspomniano, zdaniem Sądu, pytania konkursowe zakwestionowane przez K. N. zarówno w odwołaniu jak i w skardze oparte były na przepisach wchodzących w zakres egzaminu i zostały sformułowane sposób poprawny, a wśród odpowiedzi była wyłącznie jedna odpowiedź poprawna. W ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości w sposób wystarczający na potrzeby rozpoznawanej sprawy i nie budzący wątpliwości natury procesowej przedstawił swoje argumenty wskazując na konkretne przepisy, z których wynikała prawidłowa odpowiedź. Brak jest też uzasadnionych podstaw, aby postawić organowi zarzut załatwienia sprawy z naruszeniem norm procesowych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako, że nie miała ona usprawiedliwionych podstaw.