Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. S. na Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie konkursu na stanowisko w służbie cywilnej.
W dniu [...] lipca 2008 r. do Sądu wpłynął złożony na urzędowym formularzu (PPF) wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Z informacji podanych w formularzu wynika, iż skarżący nie posiada majątku ani dochodów, przy czym jego miesięczne koszty utrzymania sięgają kwoty 1 800 złotych. Skarżący wskazał ponadto, że ciąży na nim zadłużenie w wysokości 70.000 zł.
Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, Sąd zarządzeniem z dnia [...] sierpnia 2008 r., wezwał go do uzupełnienia ww. wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie:
- 1) zeznania podatkowego skarżącego za rok 2007, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie;
- 2) dokumentów wskazujących źródło dochodu pozwalające na pokrycie kosztów utrzymania wykazanych przez skarżącego w rubryce 4 formularza;
- 3) dokumentów potwierdzających wykazany w rubryce 4 formularza fakt zadłużenia skarżącego na kwotę 70 000 złotych;
- 4) zaświadczenia pracodawcy wskazującego wysokości wynagrodzenia (w przypadku wykonywania pracy zarobkowej) albo zaświadczenia właściwego Urzędu Pracy o posiadanym statusie osoby bezrobotnej;
- 5) wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy;
- 6) dokumentów potwierdzających ponoszenie koniecznych miesięcznych wydatków wraz z załączeniem dokumentów potwierdzających te dane.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący (w piśmie z dnia [...] sierpnia 2008 r.) wyjaśnił, że nie posiada dokumentów wskazujących źródło dochodów, bowiem ich nie uzyskuje. Podkreślił też, iż nie posiada rachunków bankowych, jak również nie gromadzi dokumentów potwierdzających wydatki związane z utrzymaniem. Do przedmiotowego pisma skarżący załączył kopię zeznania podatkowego za rok 2007, w którym wykazano dochód z innych źródeł wynoszący 3 055,30 złotych oraz decyzję Starosty [...] W. z dnia [...] czerwca 2007 r. orzekającą o utracie przez skarżącego prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej od dnia [...] maja 2007 r. Nadto z jej treści wynika, że skarżący pobierał zasiłek od dnia [...] listopada 2006 r. do dnia [...] maja 2007 r.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 2 października 2008 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że podstawą odmownego rozpatrzenia wniosku był fakt, iż skarżący nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób okoliczności świadczących o zasadności przyznania mu prawa pomocy.
Pismem z dnia [...] października 2008 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Obszernie uzasadniając swoje niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia wskazał, iż w jego ocenie, w sposób wystarczający uprawdopodobnił oraz udokumentował swój stan majątkowy i płatniczy, co czyni jego sprzeciw uzasadnionym. Do sprzeciwu skarżący nie załączył dodatkowych dokumentów.
Wobec powyższego Sąd zarządzeniem z dnia [...] grudnia 2008 r. wezwał skarżącego do nadesłania w terminie 7 dni dokumentów, z których wynika w jakiej wysokości uzyskuje miesięczne dochody, z uwagi na fakt, iż skarżący zawarł w piśmie z dnia [...] sierpnia 2008 r. informację, iż jego miesięczny koszt utrzymania to 1800 złotych. Nadto Sąd pouczył skarżącego, iż w przypadku braku odpowiedzi w zakreślonym terminie, sprzeciw zostanie rozpoznany na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.
W odpowiedzi na powyższe w piśmie z dnia [...] stycznia 2009 r., skarżący stwierdził, że stosowne dokumenty już znajdują się w sprawie więc nie rozumie eskalacji żądań i nie widzi możliwości porozumienia się z Sądem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw.
Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Rozpatrując przedmiotowy sprzeciw Sąd miał na względzie przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak podnosi w swoim orzecznictwie Sąd Najwyższy (II CZ 104/84) ubiegający się o pomoc w postępowaniu przed sądem winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Analizując informacje ujęte przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedstawione przez stronę dokumenty Sąd uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający okoliczności świadczących o zasadności przyznania mu prawa pomocy. Powyższe uzasadnia w szczególności brak w aktach sprawy dokumentów obrazujących aktualną sytuację majątkową skarżącego, do złożenia których strona została dwukrotnie wezwana i których uzupełnienia odmówiła oświadczając, m.in. iż nie posiada żądanych dokumentów oraz nie ma obowiązku ich gromadzenia. Jednocześnie Sąd zauważa, że nie można za taki dokument uznać decyzji Starosty [...] W. z dnia [...] czerwca 2007 r. orzekającej o utracie przez wnioskodawcę prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej. Wynika z niej jedynie fakt utraty prawa do zasiłku od dnia [...] maja 2007 r.
Nie odzwierciedla ona natomiast statusu wnioskodawcy w chwili obecnej, czyli po upływie ponad roku od dnia jej wydania. Nadto wnioskodawca oszacował ponoszone przez siebie koszty utrzymania na kwotę 1 800 złotych miesięcznie, nie wskazując przy tym żadnego źródła dochodu, pozwalającego mu na ich pokrycie. Co więcej skarżący stwierdził wprost, iż nie uzyskuje dochodu z żadnych źródeł.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego zwartych w treści sprzeciwu podnieść należy, że przepisy art. 245 § 3 i art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. (patrz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 758/04). Zatem rzeczą skarżącego jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w ww. przepisach.
Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, a strona uchyla się od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest bowiem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
Mając na uwadze, że skarżący nie przedstawił dokumentów umożliwiających pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, przy zachodzącej sprzeczności pomiędzy zadeklarowanymi wydatkami a brakiem jakichkolwiek dochodów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.