Uzasadnienie
Z. w P. (dalej też jako skarżący lub zakład) wniósł w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W treści formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że jako zakład budżetowy Miasta [...] nie posiada własnego budżetu a środki finansowe na jego utrzymanie przekazywane są przez Miasto [...] na ustalone zadania. Zakład nie jest więc w stanie wygenerować dodatkowych środków finansowych na uiszczenie opłat, kar i podobnych wydatków, które nie zostały wcześniej ujęte w budżecie Miasta [...]. Skoro wydatki na opłaty sądowe nie zostały wcześniej w budżecie przewidziane a zakład nie ma oszczędności, nie może ponieść opłat związanych z przedmiotem sprawy.
Zakład wskazał, że na rachunku bankowym dysponuje kwotą w wysokości 190 tysięcy złotych. Na wezwanie Sądu skarżący przedłożył plan przychodów i kosztów, plan finansowy i wyciągi z rachunku bankowego.
Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 roku, poz. 718, dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Istotnym jest, że ustawodawca nie wprowadza wymogu braku jakiegokolwiek majątku, ale warunek braku środków, gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania. Co więcej, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż osoba prawna obowiązana jest do wykazania nie tylko tego, że nie posiada niezbędnych środków, ale również tego, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (p. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 266/08; postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt I GZ 62/08; postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Na gruncie niniejszej sprawy należy stwierdzić, że sytuacja strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że argumentacja skarżącego w istocie nie sprowadza się do wykazania zaistnienia ustawowej przesłanki braku środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zakład dysponuje bowiem na rachunku bankowym środkami w znacznej wysokości, przy czym wielokrotnie saldo przekraczało kwotę kilkuset tysięcy złotych (w tym nawet 670 tysięcy złotych). Tymczasem na aktualnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się do obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 225 złotych. Skarżący w argumentacji wskazuje natomiast na niemożność przeznaczenia tych środków na pokrycie kosztów sądowych z uwagi na okoliczność, że w budżecie gminy na przewidziano środków na uiszczanie opłat sądowych. Jednakże takiej przesłanki zwolnienia osoby prawnej od kosztów sądowych przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują.
Ustawodawca w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadził bowiem ogólnego zwolnienia od opłat sądowych jednostek samorządu terytorialnego, czy też prowadzonych przez nie zakładów budżetowych. Tym samym podmioty te powinny uwzględniać w swojej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowań sądowych, albowiem w przeciwnym wypadku zostaną pozbawione możliwości realizacji swych praw przed sądem. Podmioty takie nie mogą też wymagać, by instytucja prawa pomocy wypełniała brak ustawowego zwolnienia wobec przyjmowanej praktyki nieuwzględniania kosztów postępowania w planach finansowych.
Oczywistym jest, że biorąc udział w postępowaniu sądowym strona powinna liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów i przewidzieć w budżecie środki na ten cel. Brak takich środków, bez względu na to, czy spowodowany niedopatrzeniem, czy też niezależnym od danej jednostki budżetowej ograniczeniem przyznanych środków, nie stanowi podstawy do przyznania prawa pomocy, które również jest formą pomocy finansowanej z budżetu Państwa. Ustawodawca nie przewidział generalnego zwolnienia jednostek samorządu terytorialnego od kosztów sądowych, zatem jednostki te obowiązane są przewidywać ewentualność ponoszenia takich wydatków.
Ponadto, zauważyć należy, że w planie finansowym zakładu na rok 2016 w Rubryce obejmującej koszty przeznaczono kwotę 5 tysięcy złotych na "Różne opłaty i składki". Brak jest zatem przeciwskazań, by nawet działając w ramach przyznanego jednostce budżetowej budżetu, nie mogła ona przeznaczyć środków, którymi dysponuje, na pokrycie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu.
Reasumując, uznać należy, że skarżąca nie wykazała okoliczności niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.