Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 169 § 1 i § 4 w związku z art. 235 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z art. 8 i art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.), Dyrektor Izby Celnej w W. pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie z dnia [...] czerwca 2011 r., wniesione przez spółkę T. Sp. z o.o. z siedzibą w W., reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] maja 2011 r., którą wymierzono ww. spółce karę pieniężną z tytułu urządzania gier poza kasynem gry.
W uzasadnieniu wspominanego wyżej postanowienia organ odwoławczy wskazał, że w przypadku, gdy postępowanie administracyjne wszczynane jest na wniosek strony, warunkiem skutecznego wszczęcia postępowania umożliwiającego merytoryczne rozpatrzenie sprawy jest, aby zażalenie spełniało wymogi formalne określone przepisami prawa.
Jak wskazał organ, do postępowań w sprawach określonych w ustawie o grach hazardowych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei przepis art. 136 Ordynacji podatkowej stwierdza, że strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Zgodnie z art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Jak wskazał organ, skuteczność prawna odwołania uzależniona jest od spełnienia wymagań formalnych.
Organ podał, że zgodnie z zasadą skargowości postępowanie odwoławcze może zostać uruchomione tylko w wyniku podjęcia czynności procesowych, przez co należy rozumieć wniesienie odwołania przez uprawniony podmiot. Zdaniem organu, uprawnionym jest także pełnomocnik, który winien oryginał pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczony jego odpis załączyć do akt sprawy.
Zgodnie z brzmieniem art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.
Dyrektor Izby Celnej w W. dokonując analizy odwołania z dnia [...] czerwca 2011 r. stwierdził jego brak formalny w postaci niezałączenia oryginału lub urzędowo poświadczonej kopii udzielonego przez ww. spółkę pełnomocnictwa, z którego wynikałoby umocowanie adwokata do reprezentowania tej spółki.
W związku z powyższym organ wezwał ustanowionego w sprawie pełnomocnika do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych odwołania, poprzez złożenie pełnomocnictwa, pouczając o skutkach prawnych niewywiązania się z tak zakreślonego wezwania.
W tym miejscu organ wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lutego 2007 r. wyraził pogląd, zgodnie z którym nieusunięcie braku w zakresie pełnomocnictwa do występowania w imieniu strony skutkuje pozostawieniem odwołania bez rozpatrzenia, w świetle art. 169 § 4 ustawy – Ordynacja podatkowa. W konsekwencji powyższego organ odwoławczy, mając na uwadze nieusunięcie ww. braku formalnego odwołania, uznał je za bezskuteczne i pozostawił bez rozpoznania.
W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2012 r., spółka T. Sp. z o.o. z siedzibą w W., cytowana dalej jako "skarżąca", wniosła o jego uchylenie.
Skarżąca zarzuciła organowi wydającemu ww. postanowienie naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 169 Ordynacji podatkowej, polegające na niezasadnym przyjęciu, że w niniejszej sprawie doszło do prawidłowego doręczenia wezwania z dnia 9 stycznia 2012 r. do uzupełnienia braków formalnych odwołania, podczas gdy analiza materiału dowodowego prowadzi, zdaniem skarżącej, do odwrotnego wniosku. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że zarówno on nie otrzymał prawidłowo doręczonego wezwania do uzupełnienia braków formalnych, jak i wezwania tego nie otrzymała strona skarżąca.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że odwołanie od decyzji, jako jedno z podań w rozumieniu art. 168 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – cytowanej dalej jako "Op.", aby spowodowało zamierzony skutek prawny, powinno odpowiadać warunkom formalnym określonym w tym przepisie oraz wymienionym w art. 222 tej ustawy, tj. powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz zarzuty przeciwko decyzji, a ponadto określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające żądanie.
W sytuacji, gdy wniesione odwołanie nie zawiera wskazanych elementów, organ podatkowy, zgodnie z art. 169 § 1 O.p., wzywa wnoszącego do usunięcia braków formalnych w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje wydanie przez organ odwoławczy postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia.
W orzecznictwie został wyrażony pogląd, że jednym z braków formalnych odwołania jest brak pełnomocnictwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2001 r., sygn. akt II SA 2177/00, LEX nr 157803), którego niezłożenie traktuje się jako niespełnienie wymagań formalnych dla pisma procesowego (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2003 r., sygn. akt III CZP 74/03, OSNC 2005, nr 1, poz. 6). Ocenie organu podlega nie tylko to, czy pełnomocnictwo zostało dołączone do odwołania, lecz również jego treść, gdyż z niego musi wynikać umocowanie do działania w imieniu strony. Zgodnie bowiem z art. 136 O.p., strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Oznacza to, że każdy podmiot, który jest stroną postępowania, może udzielić pełnomocnictwa do działania w jego imieniu.
Pełnomocnictwo to powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu (art. 137 § 2 O.p.). Z przepisu art. 137 § 3 O.p. jednoznacznie wynika natomiast obowiązek pełnomocnika dołączenia do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. W sprawach mniejszej wagi organ podatkowy może nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony (art. 137 § 3a O.p.).
Z uwagi na fakt, że - jak już wskazano wcześniej - brak pełnomocnictwa stanowi brak formalny odwołania, stosownie do art. 169 O.p., organ prowadzący sprawę ma obowiązek wezwania strony do jego nadesłania, w ustawowym terminie i ze stosownym pouczeniem o skutkach niewykonania wymaganej czynności (pozostawienia odwołania bez rozpoznania na podstawie art. 228 § 1 i § 2 w związku art. 235 i art. 169 § 1 O.p.). Istotnym jest przede wszystkim to, aby treść tego wezwania nie nastręczała trudności w jego zrozumieniu, była precyzyjna i w razie potrzeby zawierała także wyjaśnienia i informacje, które zwłaszcza dla osób niemających wykształcenia prawniczego i w postępowaniu niekorzystających z usług fachowego pełnomocnika, pozwolą na prawidłowe wykonanie wezwania.
Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy, wskazać należy, że Dyrektor Izby Celnej w W. pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. wezwał skarżącą spółkę do złożenia, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania, oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa upoważniającego adwokata do działania w jej imieniu. Jak wynika z akt sprawy, wezwanie obligujące pełnomocnika skarżącej do przesłania stosownego pełnomocnictwa zostało doręczone mu w dniu 13 stycznia 2012 r. i nie zostało wykonane w przewidzianym terminie. Konsekwencją powyższego stanu rzeczy było wydanie przez organ w dniu [...] lutego 2012 r. postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia.
W tym miejscu należy odnieść się do stwierdzenia skarżącej, że nie otrzymała wezwania z dnia 9 stycznia 2012 r. i stwierdzić, że jak wynika ze zgromadzonego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego, przesyłka zawierająca wydane na podstawie art. 169 Op. wezwanie do usunięcia braków formalnych odwołania oraz postanowienie wskazujące nowy termin zakończenia postępowania, została odebrana przez pełnomocnika skarżącej w dniu 13 stycznia 2012 r. (por. zwrotne potwierdzenie odbioru w tej dacie w aktach administracyjnych).
Należy zauważyć, iż zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 994/09, w przypadku doręczenia pism przez pocztę, pokwitowanie odbioru pisma następuje na druku potwierdzenia odbioru, który zwracany jest nadawcy. Sposób doręczenia przesyłki tego rodzaju został uregulowany w ustawie z dnia 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, po. 1159 ze zm.) oraz w rozporządzeniu wykonawczym do tej ustawy, tj. w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. Nr 5, poz. 34 ze zm.). Przepis § 1 pkt 2 lit. c) tego rozporządzenia określa warunki wykonywania powszechnych usług pocztowych przez operatora publicznego, dotyczących wymagań w zakresie przyjmowania i doręczania przesyłek pocztowych, w tym dokumentowania wykonania usługi doręczenia przesyłek rejestrowanych.
Przez przesyłkę rejestrowaną należy rozumieć, stosownie do art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo pocztowe, przesyłkę przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczoną za pokwitowaniem odbioru. Formularz pokwitowania w myśl § 7 ust. 1 cyt. rozporządzenia określony jest przez operatora w stosownym regulaminie. Zgodnie natomiast z treścią § 35 ust. 1 powołanego rozporządzenia, przesyłki rejestrowane i przekazy pocztowe doręcza się zgodnie z art. 26 ustawy za pokwitowaniem odbioru, po stwierdzeniu tożsamości osoby uprawnionej do odbioru. W myśl § 35 ust. 3 cyt. rozporządzenia pokwitowanie odbioru przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego powinno zawierać czytelny podpis odbiorcy i datę odbioru.
Z kolei z treści § 10 ust. 2 tegoż rozporządzenia wynika, że potwierdzenie odbioru polega na doręczeniu nadawcy formularza z pokwitowaniem adresata odbioru przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego. Z powyższych uregulowań wynika zatem, że pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki musi spełniać przewidziane w nich wymogi co do formy i treści. Tym samym pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 Op., potwierdzającym fakt i datę doręczenia, zgodnie z danymi na dokumencie tym umieszczonymi. Innymi słowy oznacza to, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone, czyli że w określonym dniu, danej osobie doręczono przesyłkę, która zawierała określoną korespondencję.
Pogląd, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, należy uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2010 r. sygn. akt I FSK 1929/09 i powołane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego, m.in. postanowienie SN z dnia 30 kwietnia 1998 r. sygn. III CZ 51/98, opubl. OSNC 1998; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt II GSK 555/08, zbiór LEX nr 52569; wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2007 r. sygn. III SA/Wa 4015/06, zbiór LEX nr 345902). W świetle przywołanego orzecznictwa stwierdzić należy, że taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia twierdzenie, zgodnie z którym dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości.
Mając powyższe na uwadze, w działaniu organu nie można dostrzec naruszenia polegającego na niezastosowaniu trybu art. 169 § 1 w związku z art. 235 Op., przez wezwanie pełnomocnika do złożenia w ustawowym terminie dokumentu pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą spółkę. Wobec dostrzeżonego przez organ braku formalnego odwołania wezwano bowiem pełnomocnika skarżącej, powołując się na treść ww. przepisów, do usunięcia tego braku, a następnie, w sytuacji nieprzedłożenia wymaganego pełnomocnictwa i posiadanej wiedzy, co do prawidłowości doręczenia wezwania zobowiązującego do jego nadesłania, pozostawiono tak złożone odwołanie bez rozpoznania.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.