Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: organ, UP RP) po rozpoznaniu wniosku Z. S.A. z siedzibą w S. ("wnioskodawca") o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 144 k.p.a. w związku z art 127 § 3 k.p.a. oraz art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej [t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 324, dalej "p.w.p."], w punkcie pierwszym uchylił swoje wcześniejsze postanowienie z dnia [...] sierpnia 2020 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania; w punkcie drugim oddalił wniosek o zawieszenie postępowania.
Do wydania powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Dnia 20 sierpnia 2018 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek Z. SA z siedzibą w S. o unieważnienie patentu na wynalazek pt: "[...]", o numerze [...], udzielonego na rzecz M. Corp. z siedzibą w R., Stany Zjednoczone Ameryki (dalej "skarżący"), w części objętej zastrzeżeniem 16.
Skarżący pismem z dnia 22 stycznia 2019 r. /data wpływu/ wniósł o oddalenie ww. wniosku w całości.
W toku postępowania odbyły się przez UP RP posiedzenia w dniu 9 maja 2019 r., 10 października 2019 r., 4 lutego 2020 r. i 4 sierpnia 2020 r.
Dnia 3 sierpnia 2020 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek skarżącego o ograniczenie patentu o numerze [...] na podstawie art. 89[1] ust. 1 w zw. z art 89[1] ust. 3 p.w.p., wraz ze zmienioną wersją zastrzeżeń patentowych.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. Urząd Patentowy RP zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia w odrębnym postępowaniu wniosku uprawnionego z dnia 3 sierpnia 2020 r. o ograniczenie patentu na wynalazek o numerze [...].
W uzasadnieniu organ stwierdził, że rozpatrzenie wniosku skarżącego o ograniczenie patentu [...], które może skutkować ograniczeniem patentu ze skutkiem wstecznym, w tym zmniejszeniem liczby zastrzeżeń, od dnia w którym powstała ochrona patentowa, ma bezpośredni wpływ na rozpatrzenie wniosku Z. S.A. z siedzibą w S. o unieważnienie patentu o numerze [...] w części objętej zastrzeżeniem 16.
W związku z wydanym postanowieniem wnioskodawca wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając naruszenie art. 89[1] ust. 7 w zw. z ust. 5 i 6 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że istnieje podstawa do zawieszenia postępowania o unieważnienie patentu [[...]), w związku ze złożeniem wniosku o ograniczenie patentu z naruszeniem terminu wynikającego z art. 89[1] ust. 5 p.w.p. oraz naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., przez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy art. 89[1] ust. 7 p.w.p. stanowi lex specialis względem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz jego błędne zastosowanie w przypadku, w którym postępowanie mające dotyczyć zagadnienia wstępnego jest niedopuszczalne, a kwestia mająca być zagadnieniem wstępnym takim nie jest.
W piśmie z dnia 10 marca 2021 r. uprawniony z patentu wniósł o oddalenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w całości oraz utrzymanie zaskarżonego postanowienia w mocy. Wskazał, że w dniu 26 lutego 2020 r. wnioskodawca złożył drugi wniosek o unieważnienie tego samego patentu o numerze [...], jednak tym razem wniosek dotyczył unieważnienia spornego patentu w całości oraz podkreślił, że postępowanie w przedmiocie drugiego wniosku rozpatrywane jest przed Urzędem Patentowym RP w sprawie o sygnaturze akt [...]. Natomiast wniosek o ograniczenie patentu został złożony w związku z postępowaniem o unieważnienie patentu [...] prowadzonym pod sygn. [...] i został złożony przed pierwszą rozprawą, która odbyła się w tej sprawie dopiero 10 grudnia 2020 r. W ocenie skarżącego, wniosek o ograniczenie patentu był w pełni dopuszczalny i został złożony zgodnie z przepisami prawa, a kwestia rozstrzygana w postępowaniu o ograniczenie patentu [...] niewątpliwie wpływa również bezpośrednio na losy niniejszego postępowania ([...]).
W kolejnych pismach strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie.
Wydając skarżone postanowienie z [...] maja 2021 r., w uzasadnieniu organ stanął na stanowisku, iż w rozpatrywanej sprawie niedopuszczalne jest zastosowanie przepisu art. 89[1] ust. 7 p.w.p., jak również nie zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
W ocenie organu, art. 89[1] ust. 7 p.w.p. należy rozpatrywać w powiązaniu z ust. 6 oraz ust. 5 tego artykułu. Art. 89[1]ust. 5 p.w.p. wyznacza bowiem termin, który umożliwia uprawnionemu wystąpienie z wnioskiem o ograniczenie patentu w przypadku wszczęcia postępowania o unieważnienie tego patentu. Z takim wnioskiem uprawniony może wystąpić przed pierwszym terminem rozprawy. Wniosek o ograniczenie patentu złożony po tym terminie jest niedopuszczalny.
Organ wskazał, że w niniejszej sprawie pierwszy termin rozprawy miał miejsce w dniu 9 maja 2019 r. natomiast wniosek o ograniczenie spornego patentu wpłynął w dniu 3 sierpnia 2020 r. Przy czym uprawniony wyjaśnił, iż wniosek o ograniczenie spornego patentu został złożony w związku z innym postępowaniem o unieważnienie tego samego patentu, prowadzonego pod sygnaturą [...], w której to sprawie pierwszy termin rozprawy odbył się 10 grudnia 2020 r. Organ stwierdził zatem, iż zastosowanie tego przepisu w niniejszej sprawie jest niedopuszczalne z uwagi na upływ terminu, o którym mowa w art. 89[1 ust. 5 p.w.p., który wyklucza złożenie wniosku o ograniczenie patentu po terminie pierwszej rozprawy w przypadku wszczęcia postępowania o unieważnienie patentu.
Organ podkreślił, że wniosek o ograniczenie spornego patentu nie może być również powodem do zawieszenia niniejszego postępowania na podstawie art 97 § 1 pkt 4 k.p.a., co stanowiłoby obejście ograniczenia czasowego, o którym mowa w art 89[1] ust. 5 p.w.p. Wniosek ten nie kreuje również kwestii prejudycjalnej w niniejszym postępowaniu w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż aktualnie zakres ochrony spornego patentu jest sprecyzowany, a zatem możliwe jest merytoryczne rozpoznanie przedmiotowego wniosku o unieważnienie i nie ma przeszkody do wydania w tym przedmiocie rozstrzygnięcia.
W skardze na powyższe postanowienie organu skarżący zarzucił:
- 1) naruszenie art. 89[1] ust. 7 w zw. z ust. 5 oraz 6 p.w.p. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż wniosek o ograniczenie patentu [...] został złożony po terminie określonym w art. art. 89[1] ust. 5 p.w.p., gdyż złożenie wniosku o ograniczenie miało miejsce po terminie pierwszej rozprawy w sprawie o unieważnienie ww. patentu w części toczącej się pod sygn. [...], podczas gdy:
- a) organ w sprawie unieważnienia patentu (jak sprawa niniejsza) nie ma kompetencji do orzekania w przedmiocie tego czy wniosek o ograniczenie patentu (rozpoznawany w odrębnym postępowaniu) został złożony w terminie czy też nie;
- b) wniosek o ograniczenie patentu [...] został złożony w związku z drugim wnioskiem Z. S.A. o unieważnienie patentu [...] w całości i jego złożenie nastąpiło przed pierwszą rozprawą w sprawie mającej za przedmiot rozpoznanie tego drugiego wniosku o unieważnienie w postępowaniu toczącym się przed Urzędem Patentowym RP pod sygn. sprawy: [...] co doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż zawieszenie postępowania na podstawie art. 89[1] ust. 7 p.w.p. nie było możliwe;
- 2) naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez:
- a) błędne przyjęcie, że zastosowanie tego przepisu i zawieszenie postępowania w przedmiocie unieważnienia patentu z uwagi na toczące się postępowanie w przedmiocie ograniczenia patentu jest niedopuszczalne, gdyż stanowiłoby to obejście przepisu art. 89[1] ust. 7 p.w.p., a także
- b) błędne przyjęcie, że wniosek w przedmiocie ograniczenia patentu nie kreuje kwestii prejudycjalnej w postępowaniu w przedmiocie unieważnienia patentu, a tym samym nie zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania na podstawie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.;
- 3) naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 144 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez uchylenie postanowienia dnia [...] sierpnia 2020 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie unieważnienia patentu [...] oraz oddalające wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania w przedmiocie unieważnienia ww. patentu.
W uzasadnieniu skarżący rozwinął powyższe zarzuty przedstawiając argumentację na ich poparcie.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Uczestnik postępowania pismem procesowym z dnia 15 lipca 2022 r. poparł stanowisko organu i również wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z paragrafem drugim powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. 2022 poz. 329 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. i w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r. poz. 374 ze zm.).
Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem.
W ocenie Sądu Skarżący nie wykazał, aby w przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki do zastosowania przez organ regulacji wskazanej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zaś zarzuty w przedmiocie pominięcia przez organ kwestii zagadnienia wstępnego nie znajdują odzwierciedlenia w analizowanym stanie faktycznym. Z akt postępowania spornego wynika bowiem, iż organ wyczerpująco wyjaśnił istotę regulacji wskazanej w ww. przepisie i uzasadnił swoje stanowisko w przedmiocie braku przesłanek zawieszenia postępowania w analizowanej sprawie.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania zostały określone w art. 97 § 1 k.p.a. Punkt 4 tego artykułu nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek zawieszenia postępowania, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przez zagadnienie wstępne rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji. Treść rozstrzygnięcia innego organu lub sądu, do którego kompetencji należy wydanie takiego rozstrzygnięcia jest koniecznym elementem podstawy rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji przez organ administracji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 175/10).
W doktrynie przyjmuje się, że "zagadnienie wstępne" obejmuje wyłącznie zagadnienia prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Obejmuje zatem sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, ocena zaś tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (tzn. w oderwaniu od sprawy, na tle której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego (bądź sądu), niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Jest to poza tym zagadnienie otwarte, tzn. nie było przedtem prawomocnie przesądzone na właściwej drodze. Jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 444).
Należy zatem uznać, iż stosownie do panujących w tym zakresie poglądów orzecznictwa, rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego jest niezbędne do rozstrzygnięcia innej sprawy. Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: postępowanie administracyjne jest w toku, zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte oraz rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jednocześnie w orzeczeniu z 17 lipca 2003 r., sygn. akt II SA 427/02 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż prejudycjalność zachodzi tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie co do pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe.
Musi więc istnieć wyraźny związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. Zależność ta musi być bezpośrednia. Gdy zaś w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 r., sygn. II OSK 1698/07).
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu, organ prawidłowo odmówił zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie.
Postępowanie w sprawie [[...]] oraz później wszczęte postępowanie o unieważnienie tego samego patentu o numerze [...] ([...]) to dwa odrębne postępowania. Mimo, że w obydwu sprawach występują te same strony, a przedmiotem wniosków o unieważnienie jest to samo prawo ochronne, to nie pozostają one ze sobą w zależności czy nadrzędności jak również żadne z nich nie stanowi kwestii wstępnej wobec drugiego. Obydwa postępowania toczą się swoim niezależnym biegiem, gdyż pierwsze z nich dotyczy ograniczenia patentu, zaś drugie jego unieważnienia w całości, co nie zmienia faktu, że postępowania te mogą zakończyć się takim samym wynikiem.
Jednakże w przypadku rozpoznawanej sprawy najistotniejsze znaczenie ma okoliczność, iż co do zasady wniosek o ograniczenie patentu nie może blokować mającego szerszy zakres postępowania w sprawie o unieważnienie patentu w całości lub w części. Mając to na względzie ustawodawca określił termin na złożenie takiego wniosku, który upływa przed pierwszym terminem rozprawy w sprawie o unieważnienie patentu, o czym stanowi art. 89[1] ust. 5 p.w.p. Niezachowanie tego terminu powoduje, iż postępowanie w sprawie ograniczenia patentu staje się bezprzedmiotowe, z uwagi na niedopuszczalność wniosku złożonego po tym terminie.
Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, pierwszy termin rozprawy o unieważnienie w części spornego patentu miał miejsce 9 maja 2019 r., natomiast wniosek o ograniczenie tego patentu został złożony przez uprawnionego dopiero 3 sierpnia 2020 r. Prawidłowo zatem stwierdził organ w zaskarżonym postanowieniu, iż zastosowanie przepisu art. 89[1 ust. 7 p.w.p., w niniejszej sprawie jest niedopuszczalne z uwagi na upływ terminu, o którym mowa w art. 89[1 ust. 5 p.w.p., który wyklucza złożenie wniosku o ograniczenie patentu po terminie pierwszej rozprawy w przypadku wszczęcia postępowania o unieważnienie patentu.
Nie mogą w tej sytuacji mieć istotnego znaczenia twierdzenia Skarżącego, iż wniosek o ograniczenie spornego patentu został złożony w związku z innym postępowaniem o unieważnienie tego samego patentu w całości, prowadzonego pod sygnaturą [...], w której to sprawie pierwszy termin rozprawy odbył się 10 grudnia 2020 r.
Tym samym wniosek o unieważnienie patentu wniesiony w sprawie [...] nie mógł wstrzymać biegu niniejszego postępowania, które zostało wszczęte wcześniej. Słusznie zatem wskazał organ, iż zakres ochrony spornego patentu został sprecyzowany, w związku z czym jest możliwe merytoryczne rozpoznanie przedmiotowego wniosku o unieważnienie patentu i nie ma przeszkody do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie jego zawieszenia. W tej sytuacji ewentualne przyszłe ustanie ochrony [w całości lub części] nie może być powodem zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie, z uwagi na brak kwestii prejudycjalnej w rozumieniu art. 97 § 1-pkt 4 k.p.a., gdyż regulacja o której mowa w art. 89¹ ust. 5-7 p.w.p. stanowi niewątpliwie lex specialis względem ogólnych norm postępowania wynikających z przepisów k.p.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.