Uzasadnienie
W dniu [...] października 2008 r. skarżący, A. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W treści wniosku skarżący podniósł, iż nie posiada majątku ani dochodów, przy czym jego miesięczne koszty utrzymania oscylują w granicach [...] złotych – [...] złotych. Skarżący wskazał ponadto, że ciąży na nim zadłużenie w wysokości [...] złotych. Do wniosku załączył kserokopię decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. orzekającej o utracie przez skarżącego prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej od dnia [...] maja 2007 r., przy czym z treści tej decyzji wynika, że skarżący pobierał zasiłek od dnia [...] listopada 2006 r. do dnia [...] maja 2007 r.
W związku z tym, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, pismem z dnia [...] października 2008 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie:
- 1) zeznania podatkowego skarżącego za rok 2007, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie,
- 2) dokumentów wskazujących źródło dochodu pozwalające na pokrycie kosztów utrzymania wykazanych przez skarżącego w rubryce 4 formularza,
- 3) dokumentów potwierdzających wykazany w formularzu fakt zadłużenia skarżącego na kwotę 85.000 złotych,
- 4) przedstawienie aktualnego zaświadczenia właściwego urzędu pracy o posiadanym przez skarżącego statusie osoby bezrobotnej,
- 5) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- 6) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący (w piśmie z dnia [...] listopada 2008 r.) wyjaśnił, że nie posiada dokumentów wskazujących źródło dochodów, bowiem ich nie uzyskuje. Podkreślił też, iż nie posiada rachunków bankowych, jak również nie gromadzi dokumentów potwierdzających wydatki związane z utrzymaniem. Do przedmiotowego pisma skarżący załączył kserokopię zeznania podatkowego za rok 2007, w którym wykazano dochód z innych źródeł wynoszący [...] złotych.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 20 listopada 2008 r., doręczonym skarżącemu w dniu [...] listopada 2008 r., odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Powodem odmowy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., było nieprzedstawienie dokumentów umożliwiających pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, przy zachodzącej sprzeczności pomiędzy zadeklarowanymi wydatkami, a brakiem jakichkolwiek dochodów.
Pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. (wniesionym do Sądu w dniu [...] grudnia 2008 r.), skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Skarżący zanegował prawo Sądu do żądania od skarżącego wyjaśnień poprzez wskazanie faktycznej kwoty kosztów utrzymania, uznając, że informacja tego rodzaju mieści się w kategorii dóbr osobistych prawnie chronionych. Wskazał natomiast, że kwota [...] złotych miesięcznie jest kwotą niezbędną do utrzymania się przez skarżącego. Stąd, właściwie sformułowane pytanie powinno dotyczyć kwestii, czy skarżący osiąga miesięcznie dochody w podanej kwocie. Dopiero w następstwie poczynionych ustaleń, że dochody skarżącego przekraczają kwotę [...] złotych, możliwe byłoby rozważenie ponoszenia przez skarżącego kosztów postępowania.
Skarżący podał, że na dzień wydawania postanowienia "utrzymuje się z długu". Stwierdził, że udokumentował swój stan majątkowy i płatniczy, który w sposób jednoznaczny wskazuje na brak możliwości ponoszenia jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z tym, jego wniosek o przyznanie adwokata lub radcy prawnego z urzędu, a także wniesiony sprzeciw należy uznać za zasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej także p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Na wstępie należy zauważyć, iż postanowieniem z dnia 20 czerwca 2007 r. skarżący został zwolniony od kosztów sądowych. Uzasadnieniem prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia były informacje zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy – PPF. Wynikało z nich, że skarżący nie posiada oszczędności, natomiast jego dług na dzień wniesienia wniosku wynosił [...] tysięcy złotych. Skarżący wskazał, że [...] złotych miesięcznie jest kwotą minimalną niezbędną do egzystencji. Do formularza załączył kopię decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., z której wynikało, że utracił prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] maja 2007 r.
Pismami z dnia [...] i [...] lipca 2008 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci przyznania adwokata lub radcy prawnego.
W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 26 września 2008 r. skarżący przesłał kolejny wniosek PPF, z którego wynikało, że nie posiada nieruchomości, ma natomiast dług w wysokości [...] tysięcy złotych, który jest podstawą jego utrzymania. Koszty miesięcznego utrzymania wahają się od [...] złotych do [...] złotych. Do wniosku załączył wspomnianą powyżej kopię decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia [...] października 2008 r. skarżący przesłał kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2007 r., z którego wynikało, iż osiągnął dochód roczny w wysokości [...] złotych.
Zestawiając informacje, które były podstawą oceny przyznania prawa pomocy przy wydawaniu postanowienia z dnia 20 czerwca 2007 r. z danymi, które posłużyły do odmowy przyznania prawa pomocy postanowieniem z dnia 20 listopada 2008 r. należy zauważyć, że sytuacja materialna skarżącego uległa pogorszeniu. Jednoznacznie wskazuje na to zestawienie kwoty długu podanej w pierwszym wniosku PPF z długiem podanym we wniosku PPF z dnia [...] października 2008 r.
Nie uległa natomiast zmianie jego sytuacja osobista skarżącego jako osoby pozostającej bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wskazana w zeznaniu podatkowym za 2007 r. kwota pozwala przyjąć, że mogłyby to być zsumowane dochody z zasiłku dla bezrobotnych, otrzymywanego przez skarżącego do maja 2007r.
Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że sytuacja materialna skarżącego nie uległa poprawie w stosunku do sytuacji, która była przedmiotem oceny w trakcie wydawania rozstrzygnięcia o przyznawaniu skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uległa wręcz pogorszeniu, na co wskazuje powiększona kwota długu skarżącego. A to oznacza, że sytuacja materialna skarżącego nie pozwoli mu na osobiste poniesienie kosztów niezbędnych do opłacenia profesjonalnego pełnomocnika w przedmiotowej sprawie.
Sąd uznał oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku PPF z dnia [...]października 2008 r., uzupełnione dokumentami w postaci kopii decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. oraz kopii zeznania podatkowego za 2007 r., za wystarczające dla dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego, a tym samym jego możliwości płatniczych.
W związku z tym, że skarżący we wniosku z dnia [...] października 2008 r. wskazał, że domaga się przyznania adwokata lub radcy prawnego, Sąd, mając na uwadze przedmiot postępowania, uznał za zasadne przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez ustanowienie zawodowego pełnomocnika - radcy prawnego.
W tej sytuacji, w oparciu o przepis art. 245 § 3 i art. 246 § 1 punkt 2 w związku z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.