Uzasadnienie
Pismem z dnia 23 listopada 2020 r. nr [...], Minister Sprawiedliwości (dalej też jako "organ") zawiadomił M. M. (dalej też jako "skarżący"), że zgodnie z art. 281 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (t.j. Dz. U. z 2020 roku, poz. 121 ze zm., dalej też w skrócie jako "u.k.s.") jego powołanie na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie [...] w Z. wygaśnie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 r. W piśmie organ wskazał, iż powołanie na stanowisko komornika osób, które przed dniem wejścia w życie u.k.s. ukończyły 65 lat, wygasa z upływem 2 lat od dnia wejścia w życie tej ustawy, nie później jednak niż z dniem ukończenia 70. roku życia. Skoro skarżący w dniu wejścia w życie ustawy miał już ukończone 65 lat a więc jego powołanie wygaśnie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 r.
Skarżący pismem z dnia 1 grudnia 2020 roku wniósł o zaniechanie odwołania go ze stanowiska komornika sądowego. Podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 sierpnia 2020 roku, sygn. akt II GSK 560/20 stwierdził niezgodność art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach z normami unijnymi, tj. dyrektywą Rady z dnia 27 listopada 2000 r. nr 2000/78/WE ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz. Urz. UE L 303.12.16 – dalej: dyrektywa 2000/78/WE).
W odpowiedzi organ pismem z dnia 18 grudnia 2020 roku wskazał, że przywołany przez skarżącego przepis art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych, nie ma wobec niego zastosowania, gdyż skarżący przestanie pełnić z dniem 1 stycznia 2021 roku swoje stanowisko z mocy samego prawa a nie na skutek decyzji administracyjnej.
Skarżący, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, w wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze, podniósł, że Minister Sprawiedliwości winien odwoływać komorników sądowych wyłącznie w trybie art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. w drodze decyzji administracyjnej ze wszystkimi jej atrybutami, w tym z pouczeniem odwołanego komornika o środkach odwoławczych. Skarżący wskazał, iż w jego ocenie twierdzenie Ministra Sprawiedliwości, że powołanie komornika wygasa z mocy prawa na mocy art. 281 u.k.s. jest wadliwe, gdyż przepis ten nie zawiera żadnego odniesienia do wyjaśnienia powołania z mocy prawa a jedynie do wygaśnięcia prawa w określonym terminie.
Skarżący wskazał, iż w u.k.s. wymienionych jest sześć przypadków, w których wygasa powołanie komornika z mocy prawa. Fakt ukończenia przez komornika 65 roku życia jako powód odwołania ze stanowiska komornika sądowego, zawarty jest w art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s., zaś odwołanie z mocy prawa przewiduje art. 20 u.k.s. Tak więc, zdaniem skarżącego, jedynym przepisem, na podstawie, którego można odwołać komornika sądowego z zajmowanego stanowiska w przypadku ukończenia przez niego 65 roku życia jest art. 19 ust. 1 pkt 2 u.k.s. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie stwierdzenia, że jego powołanie na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie [...] w Z. wygasło na podstawie art. 281 u.k.s., zabezpieczenie powództwa poprzez nakazanie wstrzymania procedury odwołania komornika do czasu rozpoznania skargi i orzeczenie o kosztach postępowania według norm przypisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej też jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Sądy administracyjne są zatem właściwe wyłącznie do rozpatrywania skarg w sprawach określonych w powołanych przepisach.
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej, ich bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, ale tylko w przypadkach o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi, sąd administracyjny bada zatem w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu.
Zdaniem Sądu, zawiadomienie przez Ministra Sprawiedliwości skarżącego, że zgodnie z art. 281 u.k.s., jego powołanie na stanowisko Komornika Sądowego wygaśnie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 r., zawiera jedynie informację o skutku wynikającym bezpośrednio z mocy samego prawa. W myśl przywołanego bowiem przepis art. 281 u.k.s., powołanie na stanowisko komornika osób, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ukończyły 65 lat, wygasa z upływem 2 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, nie później jednak niż z dniem ukończenia 70. roku życia.
Jednocześnie, zgodnie z art. 306 ww. ustawy, weszła ona w życie z dniem 1 stycznia 2019 r. (z wyjątkami irrelewantnymi dla sprawy). Bezspornym jest przy tym, że skarżący w dniu wejścia w życie cyt. ustawy miał ukończone 65 lat. W zaistniałej sytuacji nie budzi wątpliwości, że z brzmienia samego przepisu art. 281 u.k.s. wprost wynika, że powołanie skarżącego na stanowisko komornika sądowego wygaśnie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 r. Aby ten skutek nastąpił nie jest przy tym wymagane żadne działanie ani Ministra Sprawiedliwości, ani jakiegokolwiek innego organu. Ustawodawca w żaden sposób nie uzależnił skuteczności wygaśnięcia powołania na stanowisko komornika sądowego osób objętych dyspozycją art. 281 u.k.s., a więc i skarżącego, od jakiegokolwiek władczego rozstrzygnięcia organów administracji publicznej.
Zatem bez względu na to, czy Minister Sprawiedliwości, zawiadomiłby skarżącego, czy też nie, o terminie wygaśnięcia powołania na stanowisko komornika, i tak nastąpiłoby ono z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2021 roku. Zaskarżone pismo posiadało zatem jedynie walor informacyjny, nie rozstrzygając jednakże o żadnych prawach czy też obowiązkach skarżącego, ponieważ takiej kompetencji w tym zakresie ustawodawca Ministrowi Sprawiedliwości nie przyznał. Tymczasem, zgodnie z zasadą ogólną praworządności (art. 6 k.p.a.), mającą walor zasady konstytucyjnej (art. 7 Konstytucji RP), organy administracji mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa.
Nie sposób wyobrazić sobie, w świetle zasady praworządności, rozstrzygania przez organ w sposób władczy spraw, w ramach których nie zostało mu przyznane uprawnienie a do tego zmierzałoby żądanie skargi, w zakresie zastosowania przez organ również w przypadku osób objętych dyspozycją art. 281 u.k.s. przepisów art. 19 u.k.s. Tym też niniejsza sprawa różni się od sprawy poddanej kontroli sądów administracyjnych, zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2020 roku, sygn. akt II GSK 560/20. W tamtej sprawie bowiem przedmiotem zaskarżenia była decyzja, na mocy której, Minister Sprawiedliwości odwołał osobę ze stanowiska komornika sądowego, działając na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych. W przywołanym przypadku nie ulegało jednakże wątpliwości upoważnienie ustawowe organu do rozstrzygnięcia tej kwestii właśnie w drodze decyzji administracyjnej, poddanej następnie kontroli sądowoadministracyjnej.
Taka kompetencja nie została natomiast przyznana organowi, co do osób, o których mowa w art. 281 u.k.s. Stąd też Minister Sprawiedliwości w swym piśmie jedynie informował skarżącego o skutkach wynikających z ww. przepisu, nie rozstrzygając jednakże w żaden sposób kwestii wygaśnięcia powołania skarżącego na stanowisko komornika, gdyż takiego umocowania w przepisach materialnoprawnych organ nie posiadał.
Reasumując, nie można zatem uznać, aby zaskarżone przez skarżącego pismo stanowiło decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej. Nie jest bowiem aktem indywidualnym o charakterze władczym, nie rozstrzyga o żadnych uprawnieniach lub obowiązkach skarżącego, lecz stanowi oświadczenie wiedzy. Tym samym skargę złożoną w sprawie uznać należy za niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Ponadto na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd odrzucając skargę, postanowił zwrócić skarżącemu uiszczony przez niego w sprawie wpis sądowy w kwocie 200 złotych.