Uzasadnienie
L. B., zwany dalej skarżącym, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] marca 2004r. stwierdzające niedopuszczalność wniesionego przez skarżącego odwołania od informacji Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego (OT ARR) w [...] z dnia [...] stycznia 2004r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania indywidualnej kwoty mlecznej dla dostawcy bezpośredniego.
Wniosek skarżącego o przyznanie tej kwoty, nadany w urzędzie pocztowym dnia [...] grudnia 2003r., wpłynął do OT ARR w [...] dnia [...] grudnia 2003r. po otrzymaniu przez niego dnia [...] listopada 2003r. zawiadomienia z tego Oddziału o sposobie ubiegania się o przyznanie indywidualnej kwoty mlecznej – IKM. Zawiadomienie zostało przesłane skarżącemu wraz z właściwym drukiem do wypełnienia.
Dyrektor Oddziału Terenowego ARR w [...] skierował do skarżącego pismo z dnia [...] stycznia 2004r. w którym poinformował go, iż wniosek o przyznanie IKM wpłynął po ustawowym terminie i w związku z tym odmawia wszczęcia postępowania w tej sprawie.
Skarżący zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie IKM podnosząc, że właściwy druk otrzymał późno, jego wypełnienie wymagało pewnego czasu, również dla skompletowania wymaganych dokumentów, zaś dni [...] i [...] listopada 2003r. były dniami wolnymi od pracy i nie było możliwości wysłania wniosku.
Prezes Agencji Rynku Rolnego postanowieniem z dnia [...] marca 2004r. stwierdził niedopuszczalność wniesionego przez skarżącego odwołania od informacji Dyrektora OT ARR w [...] z dnia [...] stycznia 2004r. Informacja o odmowie wszczęcia postępowania z powodu niezachowania ustawowego terminu stanowiła czynność materialno-techniczną, co oznacza że organ nie wydaje w tym zakresie rozstrzygnięcia będącego decyzją administracyjną i co skutkuje obowiązkiem stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.
Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc, że wymagany druk otrzymał od Agencji zbyt późno, ażeby sprostać terminowi. W związku z faktem, iż dzień [...] listopada 2003r. przypadał na niedzielę wniosek winien być złożony [...] grudnia, co oznacza ze skarżący spóźnił się zaledwie jeden dzień, musiał jednak otrzymać wymagane przez Agencję zaświadczenie z Urzędu Miejskiego w [...]. Zaznaczył, że znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, sam jest rencistą i przyznana kwota mleczna poprawiłaby byt wielodzietnej rodziny.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że termin wskazany w art. 6 ust. 5 ustawy o regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych jest terminem materialnoprawnym i nie podlega przywróceniu w trybie art. 58 Kpa. Uchybienie temu terminowi powoduje wygaśnięcie uprawnień. W takim przypadku, stosunek materialnoprawny nie może zostać nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego i postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe ulega umorzeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona, bowiem organ naruszył prawo.
Stosownie do art. 61 § 1 i § 3 Kpa. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, a datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Skarżący złożył do właściwego organu wniosek o przyznanie indywidualnej kwoty mlecznej w oparciu o art. 6 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 129 ze zmianami), a złożonym wnioskiem, z dniem doręczenia go organowi, wszczął postępowanie w rozumieniu przepisów postępowania administracyjnego.
Błędne jest stanowisko organu, zgodnie z którym dokonuje on ustalenia, iż wniosek skarżącego o przyznanie indywidualnej kwoty mlecznej, jako wniesiony po terminie przewidzianym ustawą, nie może skutkować wszczęciem postępowania. Działanie takie nosi znamiona uchylania się od załatwienia sprawy w przewidziany art. 104 § 1 Kpa. sposób i w następstwie tego, uniemożliwienia stronie postępowania odwołania się od rozstrzygnięcia merytorycznego.
Wszczęcie postępowania na wniosek strony zasadniczo nie jest uzależnione od woli organu w tym względzie. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 1989r. (II SA 903/88) sformułowano tezę, iż organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania na wniosek strony, mimo oceny, że żądanie strony jest bezzasadne z przyczyn formalnych lub merytorycznych. Stwierdzenie takich okoliczności może i winno rzutować na załatwienie sprawy, które dokonuje się, jak już to wspomniano wyżej, w drodze wydania decyzji.
Mając na uwadze powyższe, należało informację z dnia [...] stycznia 2004r., jako wydaną przez organ upoważniony do rozstrzygnięcia sprawy z wniosku o przyznanie IKM i w istocie odmawiającą przyznania tej kwoty z powodu naruszenia przez stronę wymogów formalnych przewidzianych art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001r. o regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 129, poz. 1446 ze zmianami), uznać za decyzję wydaną za naruszeniem przepisów art. 107 § 1 i § 3 Kpa. W konsekwencji wniesione przez skarżącego odwołanie winno zostać było rozpatrzone zgodnie z obowiązującą zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Mając na uwadze, że organ wydając zaskarżone postanowienie i błędnie przyjmując, iż w sprawie ze złożonego odwołania zachodzi na podstawie art. 134 Kpa. niedopuszczalność tego odwołania, nie rozpatrzył podniesionych przez skarżącego zarzutów, należy uznać, że tym samym, naruszył zasadę określoną w art.16 i gwarantowane stronie postępowania prawo do ponownego rozpatrzenia sprawy przewidziane art. 127 Kpa.
Ponieważ decyzja organu I instancji, jak już to zostało wyżej wspomniane, wydana została z naruszeniem przepisu art. 107 § 1 i § 3 Kpa. - nie uzasadnia rozstrzygnięcia w sposób wymagany przepisami postępowania w szczególności w zakresie odmowy przyznania IKM z powodu przekroczenia terminu, rozstrzygnięcia należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) ustawy dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd nie zastosował przepisu art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bowiem uznał, że kwestia ewentualnego uchybienia terminu określonego w art. 6 ust. 5 cyt. ustawy, przewidującego złożenie wniosku do 30 listopada, nie jest ostatecznie rozstrzygnięta z uwagi na fakt, iż termin ten przypadał w 2003r. na niedzielę. Przewidziany cyt. przepisem ustawy wyżej powołanej termin jest terminem ustawowym przewidzianym dla dokonania danej czynności i w przypadku i w zakresie sposobu obliczania terminu zastosowanie znajduje przepis art. 57 § 4 Kpa. Uwzględniając tę zasadę organ winien zbadać, czy wniosek złożony został z zachowaniem terminu.
O kosztach Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a.