Uzasadnienie
Przedstawiciel ustawowy całkowicie ubezwłasnowolnionej B. J. (dalej "strona skarżąca") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na nie wykonanie wyroku zapadłego w sprawie VI SA/Wa 2298/17 dot. ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania świadczenia dla niepełnosprawnego dziecka, wynikającego z pracy ojca w USA wypłacanego przez ZUS w USA.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kluczową kwestią jest uwzględnienie zmiany stanu prawnego, dokonanej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), w zakresie regulacji dotyczącej wnoszenia skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania po wyroku uchylającym określony akt lub czynność organu administracji publicznej.
Powołana ustawa nowelizująca, która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r., zmieniła m.in. treść art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.". W brzmieniu sprzed nowelizacji przepis ten stanowił, że "W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny". Od dnia 15 sierpnia 2015 r. komentowany przepis stwierdza, że "W razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny". Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. wprowadzona zmiana ma zastosowanie również do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie tej ustawy.
Wniesienie skargi na podstawie znowelizowanego przepisu artykułu 154 § 1 p.p.s.a. możliwe jest obecnie jedynie w przypadku niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Ustawodawca z dotychczasowego zakresu art. 154 § 1 p.p.s.a. postanowił usunąć kwestie dotyczące bezczynności organu oraz przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności.
Zmiana art. 154 § 1 p.p.s.a. podyktowana była równoczesną zmianą art. 149 p.p.s.a., obejmującego obecnie kompleksowe uregulowanie kwestii dotyczących rozstrzygania o skargach na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 a p.p.s.a. W uzasadnieniu projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (druk nr [...]) wyraźnie wskazano, że wykreślenie w art. 154 p.p.s.a. wyrazów "oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności" miało związek z całościowym uregulowaniem w art. 149 p.p.s.a. sprawy sposobu załatwienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 a p.p.s.a. Taki zabieg legislacyjny skutkuje tym, że w aktualnym stanie prawnym wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz o wymierzenie grzywny po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności przysługuje stronie na podstawie art. 149 p.p.s.a., a nie art. 154 p.p.s.a.
Porównanie treści art. 149 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji, a także tuż po niej, przy jednoczesnym uwzględnieniu zmiany brzmienia art. 154 § 1 p.p.s.a., wskazuje jednak, iż rzeczywistym zamiarem ustawodawcy, oprócz kompleksowego uregulowania kwestii sposobu załatwiania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 a p.p.s.a., było zniesienie sytuacji, w której w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności skarga przysługiwałaby zarówno na podstawie art. 154 § 1, jak i art. 149 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie stronie skarżącej nie przysługuje skarga na nie wykonanie wyroku uchylającego decyzję na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. Przysługuje jej natomiast skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 3 § 1 pkt 8 p.p.s.a.). Jednak dla skuteczności wniesienia takiej skargi konieczne jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jakie przysługiwały stronie skarżącej w postępowaniu przed organem administracji publicznej. W myśl art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.
Z kolei art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie, po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Z treści przywołanych przepisów wynika zatem, że prawidłowe wniesienie ponaglenia stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność organu. Brak ponaglenia czyni skargę niedopuszczalną.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2018 r., VI SA/Wa 2298/17, którym Sąd uchylił decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2017 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Z treści skargi wyraźnie wynika, że strona skarżąca nie kwestionuje bezczynności organu czy też przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednak biorąc pod uwagę, że strona skarżąca nie wniosła ponaglenia do organu, tym samym nie wyczerpała przysługującego jej środka zaskarżenia, taka skarga również nie byłaby skutecznie wniesiona i podlegałaby odrzuceniu jako niedopuszczalna. Z akt administracyjnych wynika, że strona skarżąca wzywała jedynie organ do dobrowolnego wykonania wyroku, pouczając organ o konsekwencjach z art. 154 p.p.s.a.
Tym samym, skargę na niewykonanie przez organ administracji wyroku uchylającego decyzje organu należy uznać za niedopuszczalną. Z dniem bowiem wejścia w życie ustawy nowelizującej procedurę sądowoadministracyjną możliwość skutecznego wniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi na niewykonanie wyroku została ograniczona do sytuacji, gdy dotyczy ona wyroku uwzględniającego wcześniejszą skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.