Uzasadnienie
W skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2001r., A. K. domagał się stwierdzenia nieważności uchwał Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 1992r., z dnia [...] sierpnia 1993r. oraz z dnia [...] lipca 1995r. odmawiających skarżącemu wpisu na listę aplikantów adwokackich. Żądał również stwierdzenia nieważności uchwał Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2001r., [...] czerwca 2000r. oraz z dnia [...] stycznia 2000r., stwierdzenia, iż na Naczelnej Radzie Adwokackiej ciąży z urzędu obowiązek stwierdzenia nieważności przywołanych wyżej uchwał Okręgowej Rady Adwokackiej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. i art. 60 ustawy Prawo o adwokaturze.
Skarżący domagał się orzeczenia o odszkodowaniu na podstawie art. 160 Kpa.za wydanie nieważnych uchwał ORA w [...]. Pismem z dnia [...] lipca 2004r. skarżący zmodyfikował żądania skargi w ten sposób, że domagał się stwierdzenia, iż spełnia on wymagania ustawowe do wpisu na listę aplikantów adwokackich określone w art. 65 pkt 1 – 3 ustawy Prawo o adwokaturze, stwierdzenia nieważności uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2001r., stwierdzenia nieważności uchwał Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]: z dnia [...] lipca 1993r., z dnia [...] sierpnia 1993r. i z dnia [...] lipca 1995r.
Skarżący wnioskował o orzeczenie, iż Naczelna Rada Adwokacka winna była w związku z treścią orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego analogicznych sprawach dotyczących uchwał organów samorządu radców prawnych, wszcząć niezwłocznie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanych uchwał ORA w [...].
Skarżący – A. K. wnioskiem z dnia [...] grudnia 1999r. zwrócił się do Naczelnej Rady Adwokackiej o stwierdzenie nieważności uchwał Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 1992r., z dnia [...] sierpnia 1993r. i z dnia [...] lipca 1995r. odmawiających mu wpisu na listę aplikantów adwokackich, przyznanie mu odszkodowania, którego wysokość zgodził się ograniczyć do kwoty wszystkich opłat i kosztów aplikacji uiszczanych przez aplikanta w okresie trwania aplikacji w przypadku wpisania na listę aplikantów. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] stycznia 2000r. wniosek pozostawiło bez uwzględnienia. W wyniku złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu i ponowne rozpatrzenie sprawy, NRA nie znalazła podstaw do zmiany swojej uchwały i wniosek ponownie pozostawiła uchwałą z dnia [...] czerwca 2000r. bez uwzględnienia. W uzasadnieniu stwierdzono, że zasady postępowania kwalifikacyjnego dla kandydatów na aplikację adwokacką uchwalane są każdorazowo przez Okręgową Radę Adwokacką i nie można kwestionować praw tego organu w tym zakresie.
Uchwalone zasady postępowania kwalifikacyjnego, składającego się z dwóch etapów, znane były wszystkim uczestnikom postępowania, a od uchwał ORA nie uwzględniających wniosku o wpis na listę aplikantów przysługiwało odwołanie do Prezydium NRA i następnie do Ministra Sprawiedliwości. Skarżący nie skorzystał z żadnej z tych możliwości. Podjęte przez ORA w [...] uchwały były, zdaniem NRA, zgodne z prawem i wniosek skarżącego o stwierdzenie ich nieważności nie znalazł uzasadnienia.
W wyniku złożonej, na powyższą uchwałę NRA, przez A. K. skargi do NSA, wyrokiem z dnia 24 stycznia 2001r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2000r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że kwestionowane uchwały ORA w [...] z lat 1992 – 1995 dotyczące odmowy wpisu na listę aplikantów adwokackich z powodu niezakwalifikowania się w postępowaniu konkursowym dotknięte były wadami nieważności z art. 156 §1 pkt 2 Kpa. Sąd rozważając wszystkie przesłanki z art. 156 § 2 i art. 158 § 2 Kpa. odnoszących się do nieodwracalności skutków prawnych jakie wywołały kwestionowane przez skarżącego uchwały ORA odmawiające wpisu na listę aplikantów adwokackich ocenił, iż uchwały te wywołały nieodwracalne skutki prawne i wobec tego nie należałoby stwierdzać ich nieważności, a jedynie ograniczyć się do stwierdzenia wydania ich z naruszeniem prawa.
W wyniku złożonego przez skarżącego wniosku o wykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2001r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na posiedzeniu w dniu [...] listopada 2001r. stwierdziło, że uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 1992r., z dnia [...] sierpnia 1993r. i z dnia [...] lipca 1995r. wydane zostały z naruszeniem prawa. Skarga na tę uchwałę jest przedmiotem rozpoznania przez Sąd w niniejszej sprawie. Naczelna Rada Adwokacka nie dostrzegając możliwości zmiany swojej decyzji wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.w.u.u. (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sadu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych rozstrzygnięć.
Rozpoznając sprawę na podstawie wskazanych przepisów i powołanych kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] listopada 2001r. stwierdzająca, że uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 1992r. z dnia [...] sierpnia 1993r. i z dnia [...] lipca 1995r. zostały wydane z naruszeniem prawa, podjęta została w wyniku wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny dnia 24 stycznia 2001r. wyroku (sygn. akt II SA 1876/00). Wyrokiem tym uchylona została uchwała Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej oraz poprzedzająca ją uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] stycznia 2000r. nie uwzględniające wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności uchwał ORA w [...] z dnia [...] lipca 1992r. z dnia [...] sierpnia 1993r. i z dnia [...] lipca 1995r. odmawiających mu wpisu na listę adwokatów. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyraził ocenę prawną, w myśl której skarżone uchwały wywołały nieodwracalne skutki prawne i dlatego nie należałoby stwierdzać ich nieważności, a co najwyżej zastosować przepis art. 158 § 2 Kpa. ograniczając się do stwierdzenia wydania skarżonych uchwał z naruszeniem prawa.
Stosownie do art. 30 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonego aktu ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zmianami) organ, który wydał ten akt był związany oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu. Jak wynika z bogatego orzecznictwa NSA, wyłączenie związania oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci wskazań co do dalszego postępowania, wyrażoną w orzeczeniu sądowym, może nastąpić tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w drodze rewizji nadzwyczajnej, a obecnie skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie nastąpiła w stosunku do stanu z dnia wydania wyroku zmiana stanu faktycznego lub zmiana przepisów prawnych. Orzeczenie NSA nie zostało też wzruszone w drodze rewizji nadzwyczajnej dopuszczalnej pod rządami obowiązującej wówczas ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
W tym stanie rzeczy, zaskarżona uchwała podjęta została przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zgodnie z prawem i w poszanowaniu przepisu art. 30 ustawy o NSA. Skarżący, w kierowanej do Sądu skardze, domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały, nie formułuje żadnych zarzutów do skarżonego aktu, poprzestając jedynie na stwierdzeniu, że zaskarżona uchwała nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego, a odwołuje się jedynie do wyroku NSA z dnia 24 stycznia 2001r. i do związania organu samorządu zawodowego tym orzeczeniem. Dalsze argumenty skargi to polemika z prawomocnym orzeczeniem NSA oraz z praktyką tego Sądu, która zdaniem skarżącego, uniemożliwia realizację podstawowych praw i wolności konstytucyjnych, które to rozważania nie mogą być przedmiotem oceny Sądu w rozpoznawanej sprawie.
Należy również stwierdzić, że zgodnie z art. 99 ustawy p.w.u.u., ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004r. z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Nie może więc znaleźć uznania żądanie skarżącego stwierdzenia przez Sąd nieważności uchwał Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lipca 1992r., z dnia [...] sierpnia 1993r. i z dnia [...] lipca 1995r. ponieważ w tej sprawie wypowiedział się już NSA w cytowanym wyroku z dnia 24 stycznia 2001r.
Pozostałe żądania skargi określone w pkt 2 i pkt 5 pisma skarżącego z dnia [...] lipca 2004r. nie mieszczą się w możliwościach działania Sądu określonych przez obowiązujące przepisy.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.