Uzasadnienie
Protokołem z kontroli z dnia [...] maja 2003 r. skontrolowano samochód ciężarowy marki [...] nr rej. [...] należący do K. S.A. w K., zwanych "skarżącym". Transportowany ładunek określony został jako "rzeczy (na potrzeby własne)". Ustalono brak zamontowanego urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju pojazdu, co zostało uznane za przejaw naruszenia art. 35 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 123, poz. 1354 ze zm.). Stosownie do art. 35 ust. 1 tej ustawy w pojazdach samochodowych używanych do przewozu osób (pasażerów) i rzeczy, z wyłączeniem pojazdów wymienionych w art. 5 oraz z zastrzeżeniem art. 34, należy instalować i użytkować przyrządy kontrolne. Konstrukcję, instalację, działanie i kontrolę przyrządów kontrolnych określają odrębne przepisy.
Decyzją Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] maja 2003 r. nałożono na skarżącego karę pieniężną w kwocie 2000 zł. Jako podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej wskazano przepis art. 92 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz. U. Nr 115, poz. 999 ze zm.). Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 10 ustawy o transporcie drogowym, obowiązujacym w dacie kontroli pojazdu, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne nie przestrzegając przepisów o czasie pracy i odpoczynku kierowców oraz nie posiadając zapisów urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 15.000 zł. Stosownie zaś do lp. 10.7 zał. do cytowanego rozporządzenia w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym kara pieniężna z tytułu wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zapisu urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju wynosi 2000 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji, powołując się na przepis art. 5 pkt 12 ustawy o czasie pracy kierowców, skarżący zakwestionował powinność posiadania w kontrolowanym pojeździe urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju. W myśl powyższego przepisu, obowiązującego w dacie kontroli pojazdu, przepisy tej ustawy nie mają zastosowania do przewozów wykonywanych pojazdami używanymi do niehandlowych przewozów rzeczy na potrzeby własne.
Ostateczną decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w pkt 1 uchylono karę pieniężną w wysokości 2.000 zł. W pkt 2 tej decyzji nałożono karę pieniężną w wysokości 3.000 zł, wskazując przepis art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, poz. 1452). Jednakże w pkt 3 decyzji ograniczono wysokość kary pieniężnej do kwoty 2000 zł, powołując się na przepis art. 139 k.p.a., stosownie do którego organ administracji publicznej nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Główny Inspektor Transportu Drogowego nie uwzględnił zarzutu skarżącego, kwestionującego obowiązek wyposażenia pojazdu objętego kontrolą we wspomniane urządzenie. Jak ustalił organ, przepis art. 5 pkt 12 ustawy o czasie pracy kierowców dotyczy sytuacji wykorzystywania pojazdu do niehandlowych przewozów rzeczy na potrzeby własne, w rozumieniu przewozów w celach prywatnych, niemających charakteru zarobkowego i całkowicie niezwiązanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, co zresztą zostało uszczegółowione w nowelizacji tego przepisu. W związku z tym powoływanie się skarżącego na powyższe zwolnienie nie jest zasadne i wynika z błędnej interpretacji przepisów tej ustawy.
W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzucił w szczególności naruszenie art. 35 ust. 1 i art. 5 pkt 12 ustawy o czasie pracy kierowców w związku z art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Akcentuje posiadanie zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej, co pozwala na wykonywanie przewozów na potrzeby własne (art. 33 ustawy o transporcie drogowym).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy w dacie kontroli powołanego pojazdu podlegał on obowiązkowi wyposażenia go w urządzenie rejestrujące samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju pojazdu w świetle przepisu art. 5 pkt 12 ustawy o czasie pracy kierowców, według redakcji obowiązującej w dacie kontroli. Jak już wspomniano, stosownie do tej regulacji przepisy ustawy o czasie pracy kierowców nie mają zastosowania do przewozów wykonywanych pojazdami używanymi do niehandlowych przewozów rzeczy na potrzeby własne. Powyższy przepis, w kwestii powinności wyposażenia pojazdu we wspomniane urządzenie rejestrujące, nie posługuje się kryterium podmiotowym, dotyczącym osoby właściciela (posiadacza) pojazdu, lecz wskazuje na kryterium przedmiotowe, tj. przewozy wykonywane pojazdami używanymi do niehandlowych przewozów rzeczy na potrzeby własne. Z omawianych względów nie ma przeszkód, aby na omawiany przepis mógł się skutecznie powołać podmiot o statusie prawnym przedsiębiorcy.
Zgodnie z powołanym przepisem art. 5 pkt 12 ustawy o czasie pracy kierowców spod wymogu wyposażenia we wspomniane urządzenie rejestrujące zwolniony jest pojazd wykonujący niehandlowy przewóz rzeczy na potrzeby własne. Przez "niehandlowy" należy rozumieć przewóz rzeczy, która nie stanowi przedmiotu wymiany towarowej o charakterze ekwiwalentnym. Przykładem takiej wymiany, połączonej ze zmianą osoby właściciela rzeczy, jest przykładowo umowa sprzedaży. Gdyby zatem wspomnianym pojazdem skarżący transportował kruszywo, celem jego dostarczenia innemu podmiotowi w ramach wykonania umowy sprzedaży, pojazd podlegałby obowiązkowi wyposażenia go w urządzenia rejestrujące samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju pojazdu.
Ponadto przepis art. 5 pkt 12 ustawy o czasie pracy kierowców dodatkowo wymaga, aby ów niehandlowy przewóz był wykonywany na potrzeby własne. Ustawa o czasie pracy kierowców nie precyzuje bliżej pojęcia "przewozu wykonywanego na potrzeby własne". Z tych względów trafne jest stanowisko skarżącego, że w tej kwestii należałoby posiłkować się rozumieniem tego pojęcia na gruncie ustawy o transporcie drogowym. Stosownie do art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym przez niezarobkowy przewóz drogowy, zwany dalej "przewozem na potrzeby własne" należy rozumieć przewóz niezarobkowy (nieodpłatny) osób lub rzeczy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
- a) rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione przez przedsiębiorcę,
- b) celem przejazdu jest przewiezienie rzeczy lub osób z lub do przedsiębiorstwa, lub przeniesienie ich, wewnątrz przedsiębiorstwa lub poza przedsiębiorstwem, na jego własne potrzeby,
- c) pojazdy mechaniczne używane do przewozu muszą być prowadzone przez pracowników przedsiębiorcy,
- d) pojazdy przewożące rzeczy lub osoby znajdują się w prawnej dyspozycji przedsiębiorcy,
- e) nie jest przewozem osób w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
W świetle treści wskazanego wyżej uzasadnienia zaskarżonej decyzji kwestia obowiązku wyposażenia omawianego pojazdu we wspomniane wyżej urządzenia rejestrujące nie była rozpatrywana z punktu widzenia kryteriów wskazanych w art. 5 pkt 12 ustawy o czasie pracy kierowców, według redakcji obowiązującej w dacie kontroli tego pojazdu. Dalszymi istotnymi mankamentami całego postępowania administracyjnego był brak poczynienia ustaleń, w szczególności zaś na okoliczność, co było przedmiotem przewozu, jakie było miejsce przeznaczenia przewożonych rzeczy, kto był ich odbiorcą, jaki był cel przemieszczenia przewożonych rzeczy. W rezultacie, w następstwie niedokonania powyższych ustaleń faktycznych, nie można skontrolować prawidłowości dokonanej w zaskarżonej decyzji subsumcji ustalonego stanu faktycznego, jako mającego podlegać ocenie przepisu art. 5 pkt 12 cytowanej ustawy o czasie pracy kierowców.
Jak wynika z wyjaśnień pełnomocnika skarżącego przedstawionych na rozprawie przed Sądem, w czasie przeprowadzonej kontroli omawiany samochód ciężarowy przewoził puste beczki po paliwie z kopalni kruszywa [...] do bazy magazynowo-transportowej w [...] celem ich napełnienia paliwem. Paliwo to miało być następnie przeznaczone na potrzeby skarżącego związane z eksploatacją używanych maszyn. Gdyby te wyjaśnienia były zgodne ze stanem rzeczywistym, co wymaga zbadania przez organ administracji publicznej, przewóz mieściłby się w hipotezie przepisu art. 5 pkt 12 ustawy o czasie pracy kierowców. Zatem, nie zachodziłaby podstawa do nałożenia na skarżącego spornej kary pieniężnej z tytułu braku zamontowania w kontrolowanym pojeździe urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju pojazdu.
Z powyższych względów zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 litera c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 wyżej powołanej ustawy.