Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2019 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej "Urząd Patentowy") utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z [...] października 2018 r., którą stwierdził wygaśnięcie z dniem 23 lutym 2018 r. patentu numer [...], udzielonego na rzecz: D. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej "Skarżąca","Spółka") z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 4 rok ochrony.
Jako podstawę prawną skarżonej decyzji wskazano art. 90 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 oraz art. 245 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 776; dalej: p.w.p.)
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] października 2018 r. stwierdził wygaśnięcie z dniem 23 lutego 2018 r. patentu udzielonego na rzecz Skarżącego powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 4 rok ochrony wynalazku.
W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniesiono, że niedotrzymanie terminu do wniesienia opłaty za 4 rok ochrony wynalazku było wynikiem zwykłego niedopatrzenia ponieważ na przełomie 2017 i 2018 roku Skarżąca przechodziła zmiany organizacyjne i personalne. W związku z uruchomieniem nowego zakładu w [...], przeniesiono część biur Spółki oraz personel. Skutkiem tego osobie, która wcześniej była odpowiedzialna za prowadzenie spraw patentowych powierzono nowe zadania w nowej lokalizacji. Spowodowało to, że poprzedni pracownik mocno zaangażowany w organizację nowego przedsiębiorstwa, przeoczył zbliżający się termin do uiszczenia opłaty i nie zgłosił Zarządowi konieczności jej uiszczenia. Swoje przeoczenie tłumaczył też tym, że dokumenty związane z uzyskaniem patentu pozostały w siedzibie Spółki i nie mógł ich na czas zweryfikować.
W dniu 26 października 2018 r. została uiszczona zaległa opłatę za 4 rok ochrony, wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30% opłaty należnej.
Urząd Patentowy w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy wskazał, że w myśl z art. 90 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 p.w.p., patent udzielony na wynalazek wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 224 ust. 2 p.w.p., opłaty za dalsze okresy ochrony powinny być uiszczane z góry, nie później niż w dnia, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Wyjątkowo opłaty takie mogą być uiszczane w ciągu 6 miesięcy po upływie powyższego terminu, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30 % opłaty należnej (art. 224 ust. 4 zd. 1p.w.p.). Powyższy termin "dodatkowy" nie podlega jednak, w myśl art. 224 ust. 4 zd. 2 p.w.p. przywróceniu.
W tej sprawie ostatnim dniem 3 roku ochrony wynalazku był dzień 23 luty 2018 r., tak więc podstawowy termin do uiszczenia opłaty okresowej za kolejny - 4 rok ochrony wynalazku upływał w tym dniu. Zgodnie z przepisem art. 224 ust 4 zd. 1 p.w.p. opłata za następny okres ochrony patentu wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30 % opłaty należnej mogła być przez uprawnionego wniesiona w dodatkowym 6 miesięcznym terminie tj. do 23 sierpnia 2018 r. Opłata za dalszy rok ochrony wynalazku nie została uiszczona w żadnym z tych okresów, zatem Urząd Patentowy stwierdził, że w sprawie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie z dniem 23 lutego 2018 r. patentu określone w art. 90 ust. 1 pkt 3 p.w.p.
Zdaniem Urzędu w niniejszej sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu zgodnie z art. 243 ust. 6 p.w.p. Za nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu powyższych przepisów nie można uznać przeprowadzanych w firmie zmian organizacyjnych oraz personalnych, czy też zwykłego niedopatrzenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka, zarzucając naruszenie przepisów prawa, tj. art. 90, art. 224 i art. 243 ust. 6 p.w.p. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2018 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że interpretacja treści art. 243 ust. 6 p.w.p. przyjęta przez Urząd Patentowy co do siły wyższej jest błędna. Sformułowanie "odpowiednio stosuje się przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej" wskazuje, że nadzwyczajne zdarzenia, o których mowa w tym przepisie nie są zdarzeniami siły wyższej lecz całkowicie innymi. Gdyby bowiem te nadzwyczajne zdarzenia mieściły się w katalogu zdarzeń ujmowanych jako siła wyższa to przepisy dotyczące zawieszenia postępowania z powodu siły wyższej stosowałoby się wprost a nie odpowiednio.
Zdaniem Skarżącej okoliczności dotyczące zmian organizacyjnych i personalnych związanych ze zmianą siedziby spółki i uruchomieniem nowego zakładu należy uznać za nadzwyczajne. Takie zmiany były dokonywane pierwszy raz w historii działalności Spółki. Nie bez znaczenia jest też opłacenie kolejnego roku ochrony. Oznacza to, że nie doszło w ten sposób do uszczuplenia należności publicznoprawnych. Wysiłek umysłowy polegający na stworzeniu wynalazku powinien więc podlegać ochronie prawnej.
Urząd Patentowy w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje wyłącznie pod kątem ich zgodności z prawem/legalności, a nie celowości, czy słuszności, a zatem musi stwierdzić, że doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 ust. 1 p.p.s.a.). Takiego naruszenia Sąd w tej sprawie – wbrew zarzutom skargi - nie stwierdził.
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 90 ust. 1 pkt 3, ust. 2 oraz ust. 4 p.w.p. Zgodnie z tym przepisem patent wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za ochronę. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 224 ust. 2 p.w.p., opłaty za dalsze okresy ochrony powinny być uiszczane z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Wyjątkowo opłaty takie mogą być uiszczane w ciągu 6 miesięcy po upływie powyższego terminu, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty należnej (art. 224 ust. 4 zd. 1). Powyższy termin "dodatkowy" nie podlega przywróceniu.
Należy zatem jeszcze raz przypomnieć, że w dzień 23 luty 2018 r. był ostatnim dniem 3 roku ochrony wynalazku, zatem termin do uiszczenia opłaty okresowej za kolejny - 4 rok ochrony wynalazku upływał w tym dniu. Stosownie do art. 224 ust 4 zd. 1 p.w.p. opłata za następny okres ochrony patentu wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30 % opłaty należnej mogła być przez uprawnionego wniesiona w dodatkowym 6 miesięcznym terminie tj. do 23 sierpnia 2018 r.
W rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie kwestionuje, że nie uiściła wymaganej opłaty w żadnym z powyższych okresów, co było podstawą do wydania przez Urząd Patentowy decyzji o wygaśnięciu patentu.
W wyroku z 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2501/14 NSA stwierdził, że ww. przepis art. 224 ust. 4 p.w.p. stanowi jedyną prawną możliwość uchylenia się od skutków niezachowania terminu określonego w art. 224 ust. 2 p.w.p. Rację bytu tego przepisu można by kwestionować, gdyby jednocześnie było możliwe zachowanie prawa do uiszczenia opłaty podstawowej po terminie, na podstawie art. 243 ust. 6 p.w.p. NSA zaakcentował, iż upływ terminu do uiszczenia opłaty wywołuje skutki materialnoprawne, a mianowicie wygaśnięcie prawa z patentu (decyzja o wygaśnięciu patentu ma charakter deklaratoryjny). Wygaśnięcie patentu następuje bowiem z mocy prawa, z dniem upływu terminu do uiszczenia opłaty. Ustawa nie przewiduje możliwości przywrócenia takiego terminu.
W konsekwencji należy również uznać, że po upływie terminu do uiszczenia opłaty, a co za tym idzie, po wygaśnięciu patentu z mocy prawa, organ nie mógłby na podstawie art. 243 ust. 6 p.w.p. zastosować odpowiednio przepisów o zawieszeniu biegu przedawnienia, skoro materialnoprawny skutek uchybienia terminu już nastąpił.
Zgodnie z art. 243 ust 6 p.w.p do terminów uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności stosuje się odpowiednio przepisy o zawieszeniu biegu przedawnienia z powodu siły wyższej. Jak słusznie wskazał organ pojęcie siły wyższej ujmowane jest bowiem w orzecznictwie i doktrynie jako zdarzenie zewnętrzne, które ma charakter nadzwyczajny i któremu nie można zapobiec. Do niniejszej kategorii zaliczane są zdarzenia o charakterze katastrof przyrodniczych (np. powodzie, huragany, trzęsienia ziemi) lub nadzwyczajnych zaburzeń życia zbiorowego (np. wojna, rozruchy), które uniemożliwiają uprawnionemu dokonanie określonej czynności.
Zdaniem Sądu Skarżąca błędnie przyjmuje, że w niniejszej sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 243 ust. 6 p.w.p. odnoszący się do terminów uchybionych z powodu nadzwyczajnych okoliczności, gdyż taką okoliczność stanowią zmiany organizacyjne i personalne w Spółce.
W wyroku z dnia 12 lipca 2018 r. sygn. akt II GSK 2500/16 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że za nadzwyczajną okoliczność nie można uznać zmian organizacyjnych powiązanych z nowym rozlokowywaniem pracowników i powierzaniem im nowych obowiązków na stanowisku pracy. Uprawniony jako pracodawca ponosi odpowiedzialność za wyznaczanie konkretnych osób do dokonywania określonych czynności i powinien - w celu ochrony swoich interesów - czuwać nad prawidłowym wykonywaniem przez pracowników powierzonych im obowiązków. Ponadto uprawniony powinien czuwać nad prawidłowym i terminowym wypełnianiem ciążących na nim obowiązków, zwłaszcza będąc świadomym negatywnych konsekwencji ich zaniedbania.
Niewątpliwie zatem akcentowane przez Skarżącą powody uchybienia terminu, wynikające z uruchomienia nowego zakładu i związane z tym działania organizacyjne i prawne musiały być zaplanowane z odpowiednim wyprzedzeniem w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez Spółkę. Choćby już z tych względów nie może być mowy o nadzwyczajnych przyczynach niedochowania terminu opłaty za 4 rok ochrony patentowej.
Ustosunkowując się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że obowiązek monitorowania opłat spoczywa na Skarżącej jako uprawnionej, która winna nieprzerwanie czuwać nad prawidłowym i terminowym wypełnianiem ciążących na niej obowiązków, zwłaszcza będąc świadomą negatywnych konsekwencji ich zaniedbań. Uiszczanie opłat za ochronę wynalazku ma charakter cykliczny, zatem dopełnienie obowiązku ich uiszczania nie jest zdarzeniem wpadkowym i nieregularnym, lecz stałym i dającym się zaliczyć do zwykłych czynności
Sąd podziela argumentację organu, że niedopełnienie przez Skarżącą obowiązku uiszczenia opłaty za 4 rok ochrony wynalazku nie wynikało z okoliczności nadzwyczajnych, których wystąpienia nie można było przewidzieć, czy też im zaradzić, a które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu w myśl art. 243 ust. 6 ustawy p.w.p.
Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.