Uzasadnienie
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Prezes NFZ") postanowieniem z [...] listopada 2015 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.), dalej: "k.p.a.", oraz art. 109 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 581, z późn. zm.), dalej: "ustawa o świadczeniach", w związku z wniesieniem [...] czerwca 2015 r. przez A. B. (dalej: "Wnioskodawca" lub "Skarżący") odwołania od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (w skrócie: "Dyrektor Oddziału") z [...] czerwca 2015 r., znak: [...], ustalającej, że Wnioskodawca od [...] marca 2012 r. nie podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie rzeczowych świadczeń zdrowotnych, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Do wydania powyższego postanowienia doszło na podstawie następujących ustaleń:
Wnioskiem z [...] maja 2015 r. Wnioskodawca zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o wydanie decyzji administracyjnej w zakresie ustalenia ustawodawstwa właściwego oraz wskazał A. M. jako pełnomocnika do doręczeń. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Dyrektor Oddziału decyzją z [...] czerwca 2015 r. stwierdził, że Wnioskodawca od [...] marca 2012 r. nie podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie rzeczowych świadczeń zdrowotnych. Decyzja ta została wysłana na adres pełnomocnika do doręczeń, pod którym [...] czerwca 2015 r. przesyłkę pocztową odebrał dorosły domownik (żona).
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Wnioskodawca [...] czerwca 2015 r. wniósł odwołanie.
Przywołanym na wstępie postanowieniem z [...] listopada 2015 r. Prezes NFZ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego odwołanie od decyzji wnosi się do Prezesa NFZ w terminie siedmiu dni od dnia jej otrzymania, w związku z czym termin do złożenia środka zaskarżenia decyzji Dyrektora Oddziału upłynął [...] czerwca 2015 r. Organ zaznaczył przy tym, że Wnioskodawca został prawidłowo pouczony o terminie i trybie wniesienia odwołania, a składając odwołanie [...] czerwca 2015 r. za pośrednictwem Platformy Usług Administracji Publicznej (ePUAP), uczynił to z naruszeniem ustawowego terminu. Prezes NFZ odnotował także, że Wnioskodawca nie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
Na wskazane powyżej orzeczenie pismem z [...] grudnia 2015 r. Wnioskodawca złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie decyzji w całości.
W uzasadnieniu skargi Wnioskodawca podniósł, że w 2008 r. wyemigrował do Szwecji, gzie [...] maja 2009 r. uzyskał zameldowanie i został objęty opieką zdrowotną przez szwedzką służbę zdrowia. Skarżący zaznaczył, że przez cały okres emigracji w Polsce pobierana była składka na ubezpieczenie zdrowotne, co skłoniło go do wystąpienia o zwrot nienależnie pobranych składek.
Skarżący wskazał, że decyzja Dyrektora Oddziału została doręczona na adres ustanowionego pełnomocnika do doręczeń, który w tym czasie przebywał na urlopie poza miejscem zamieszkania. Wnioskodawca podniósł przy tym, że korespondencję mógł skutecznie odebrać wyłącznie ustanowiony pełnomocnik, który nie upoważniał innych osób do odbioru korespondencji, co byłoby zdaniem Skarżącego sprzeczne z treścią udzielonego pełnomocnictwa. Ponadto Wnioskodawca stwierdził, że pełnomocnik do doręczeń mieszka sam, na potwierdzenie czego przedstawił zaświadczenie o zameldowaniu wystawione przez właściwego miejscowo burmistrza gminy oraz oświadczenie pełnomocnika do doręczeń. Z uwagi na powyższe Skarżący zakwestionował skuteczność dokonanego doręczenia i nie zgodził się z uznaniem daty [...] czerwca 2015 r. za datę doręczenia decyzji Dyrektora Oddziału.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracyjny orzekając w sprawie, nie naruszył prawa materialnego i obowiązujących przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.
W pierwszej kolejności odnosząc się do żądań stawianych przez Skarżącego, wyjaśnić należy, że przytoczone powyżej przepisy dające Sądowi podstawę dokonania kontroli wydanego rozstrzygnięcia nie dają mu kompetencji do przywracania terminu do wniesienia odwołania czy dokonywania merytorycznego (ponownego) rozpoznania sprawy administracyjnej, w związku z czym wnioski te nie mogły być pozytywnie rozpatrzone przez Sąd. Jednocześnie mając na uwadze powyższe kryteria, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie Prezesa NFZ nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem nie zachodzą przesłanki uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia ani stwierdzenia jego nieważności.
W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest kwestia prawidłowości dokonanego doręczenia decyzji Dyrektora Oddziału i ustalenia terminu, od którego należy liczyć siedmiodniowy termin na wniesienie odwołania wynikający z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach.
Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że w myśl art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Ponadto w myśl art. 42 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (§ 1). Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2), a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3).
Niezależnie od powyższego stosownie do treści art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, przy czym o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
Przenosząc treść przytoczonych powyżej przepisów na grunt niniejszej sprawy, należy odnotować, że decyzja Dyrektora Oddziału została doręczna [...] czerwca 2015 r. na adres pełnomocnika do doręczeń i odebrana przez dorosłego domownika. W ocenie Sądu okoliczności doręczenia decyzji Dyrektora Oddziału wskazują, że w niniejszej sprawie doszło do prawidłowego doręczenia zastępczego w trybie opisanym art. 43 k.p.a. a zatem termin wniesienia odwołania od wydanej decyzji organu I instancji biegł od [...] czerwca 2015 r. i kończył się [...] czerwca 2015 r.
Odnosząc się jednocześnie do argumentów zawartych w złożonej skardze, wyjaśnić należy, że zdaniem Sądu wbrew twierdzeniom Skarżącego doręczenie decyzji nie musiało nastąpić do rąk własnych pełnomocnika. Odnotować bowiem należy, że art. 43 k.p.a. regulujący doręczenie zastępcze posługuje się zwrotem "adresat pisma", które to określenie obejmuje nie tylko strony postępowania administracyjnego występujące bez pełnomocników czy przedstawicieli, ale także ustanowionych w sprawie pełnomocników, w tym pełnomocników do doręczeń. Oznacza to, że przepis ten znajduje zastosowanie również do doręczania pism w postępowaniu administracyjnym kierowanych do pełnomocnika strony postępowania i w konsekwencji wydanie pisma ze skutkiem doręczenia może nastąpić również osobom wskazanym w tym przepisie, a możliwość dokonania doręczenia zastępczego dorosłemu domownikowi wynika wprost z regulacji ustawowej, przy czym zgoda czy upoważnienie do odebrania korespondencji w imieniu adresata lub jej brak pozostaje bez znaczenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Ka 2074/95).
Skarżący zanegował możliwość występowania w niniejszej sprawie dorosłego domownika pełnomocnika do doręczeń. Wskazał on bowiem w złożonej skardze, że pełnomocnik do doręczeń prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i przedstawił zaświadczenie o stanie zameldowania wydane przez burmistrza gminy mające potwierdzać ten stan wraz ze stosownym oświadczeniem pełnomocnika do doręczeń. W tym miejscu odnotować należy, że przedstawione zaświadczenie o stanie zameldowania zostało wystawione [...] grudnia 2015 r. i obrazuje stan zameldowania na datę jego wystawienia, która jest o sześć miesięcy późniejsza od daty odbioru decyzji Dyrektora Oddziału. Tym samym zaświadczenie to nie może potwierdzać stanu zameldowania w dacie odbioru decyzji, od której wnoszono odwołanie.
Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że przepis art. 43 k.p.a. regulując procedurę dokonania doręczenia zastępczego, posługuje się instytucją domownika, która jest niezależna od kwestii zameldowania pod określonym adresem. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, którą skład orzekający w pełni podziela i przyjmuje za swoją, domownikiem jest osoba, której centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów pozostaje mieszkanie adresata, przy czym wymogiem uznania określonej osoby za domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. nie musi być jej zameldowanie w miejscu zamieszkania adresata (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 2247/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1537/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 4 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Po 392/16, oraz z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 365/14, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 28 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 500/13 czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 31 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 500/12).
W ocenie Sądu za skupieniem życiowej działalności osoby wskazanej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji Dyrektora Oddziału w miejscu zamieszkania pełnomocnika do doręczeń jest fakt odebrania przez nią zarówno wspomnianej decyzji, jak i zaskarżonego postanowienia Prezesa NFZ. Tym samym zdaniem Sądu nie zachodzą wątpliwości, że osoba wskazana w zwrotnym potwierdzeniu odbioru jako dorosły domownik mogła skutecznie odebrać w trybie art. 43 k.p.a. korespondencję adresowaną do pełnomocnika do doręczeń.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że oświadczenie pełnomocnika do doręczeń z [...] grudnia 2015 r. wskazujące, że pod adresem doręczenia zarówno decyzji Dyrektora Oddziału, jak i zaskarżonego postanowienia mieszka sam, stoi w sprzeczności z zaświadczeniem o stanie zameldowania z [...] grudnia 2015 r. wskazującym, że pod tym samym adresem zameldowana jest także nieletnia N. M. Powyższe w ocenie Sądu wskazuje wprost, że stan zameldowania nie jest tożsamy z deklarowanym przez pełnomocnika do doręczeń stanem faktycznym w zakresie osób zamieszkujących pod adresem, którego dotyczy zaświadczenie załączone do skargi.
Na marginesie powyższych rozważań odnosząc się do stwierdzenia, że doręczenie decyzji Dyrektora Oddziału nastąpiło w okresie nieobecności pełnomocnika do doręczeń spowodowanej urlopem, zauważyć należy, że w myśl art. 41 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego (§ 1). W razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (§ 2). Tym samym zdaniem Sądu pełnomocnik do doręczeń nie informując organu o planowanej czasowej nieobecności, a zatem zmianie adresu, pod którym przebywa, spełnił przesłanki uznania, że doręczenie decyzji Dyrektora Oddziału dokonane pod dotychczasowym adresem może zostać uznane za skuteczne.
W świetle powyższych wywodów zdaniem Sądu Prezes NFZ prawidłowo ustalił, że decyzja Dyrektora Oddziału została doręczona w trybie art. 43 k.p.a. [...] czerwca 2015 r. i od tej daty należy liczyć bieg siedmiodniowego terminu do złożenia odwołania. W konsekwencji w ocenie Sądu organ ten prawidłowo ocenił, że odwołanie wniesione [...] czerwca 2015 r. zostało złożone z uchybieniem ustawowego termonu wynikającego z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach. Tym samym Sąd nie dopatrzył się w postępowaniu organu znamion wskazujących na naruszenie obowiązujących przepisów dające podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia lub stwierdzenia jego nieważności.
W tym stanie rzeczy uznając zarzuty skargi za niezasadne, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.