Uzasadnienie
Sygn. VI SA/Wa 97/05
W dniu [...] marca 2004r. A. W. (zwany w dalszej części: skarżącym) zwrócił się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] (zwanej dalej: Radą OIRPr) ze skargą o wznowienie postępowania w sprawie odmowy wpisania w/w na listę aplikantów radcowskich przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w [...] w związku z postępowaniem konkursowym przeprowadzonym w roku 2000. W uzasadnieniu skargi powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004r. w sprawie sygn. P 21/02 ogłoszony w dniu 4 marca 2004 r. (Dz. U. nr 34, poz.303) w którym Trybunał stwierdził, że przepis art. 60 pkt 8 b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 1982 r., nr 19, poz.145 z późn. zm.) jest niezgodny z Konstytucją.
Rada OIRPr w [...] uchwałą z dnia [...] czerwca 2004r. numer [...], działając na podstawie art. 151 §1 pkt1 w zw z art. 146 §2 k.p.a. odmówiła uchylenia Uchwały Rady OIRPr Nr [...] z dnia [...] lipca 2000r. W motywach decyzji podniesiono, że Rada OIRPr wznowiła postępowanie w w/w sprawie ale w ocenie organu kwestionowana Uchwała Nr [...] została podjęta prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi w dacie jej podjęcia przepisami. Organ powołał się przy tym na uzasadnienie w/w wyroku Trybunału, który stwierdził, iż przepisy dotychczasowe w zakresie orzeczenia ich niezgodności z Konstytucją do czasu ich zakwestionowania przez Trybunał korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi tego następstwami, co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego a zatem nie ma podstaw do wznowienia postępowania.
Od powyższej uchwały, skarżący wniósł odwołanie do Krajowej Rady Radców Prawnych (w dalszej części zwanej: KRRPr.). W uzasadnieniu zarzucił rażące naruszenie przepisu art. 151§1 w zw z art. 150 k.p.a, albowiem organem właściwym do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie była Krajowa Rada Radców Prawnych gdyż wydawała decyzję w ostatniej instancji. Skarżący wskazał, że w dniu [...] lipca 2000r. złożył odwołanie od Uchwały Rady OIRPr z dnia [...] lipca 2000r. numer [...], natomiast KRRPr uchwałą z dnia [...] października 2000r. numer [...] utrzymała mocy zaskarżoną uchwałę. (k.75-77 akt adm.)
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchwałą z dnia [...] października 2004 r. numer [...] KRRPr, działając na podstawie art. 33 ust 1 i 3 w związku z art.31 ust.1.ustawy o radcach prawnych oraz na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. po rozpoznaniu odwołania A. W. od wskazanej wyżej uchwały Rady OIRPr w [...] z dnia [...] czerwca 2004r. uchwaliła utrzymać w mocy zakwestionowaną uchwałę. W uzasadnieniu podniesiono, że Uchwała Rady OIRPr z dnia [...] lipca 2000r. podjęta została w oparciu o art. 33 ustawy o radcach prawnych.
Wskazano, że rozstrzygnięcia związane z wpisem na listę aplikantów radcowskich wymagają uprzedniego przeprowadzenia konkursu, która to czynność w odniesieniu do konkretnej osoby nie może podlegać weryfikacji. Organ powołał się na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004r.w sprawie P 21/02. W ocenie organu uchwała nr [...] z dnia [...] czerwca 2004r. jest zgodna z prawem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. W. powtórzył argumentację zawartą w skardze o wznowienie postępowania oraz w odwołaniu od Uchwały Rady OIRPr a zarzucając ponadto naruszenie art. 7,8,9 11 oraz 107 §3 k.p.a. wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały KRRPr oraz poprzedzających ją uchwał Rady OIRPr w [...] z dnia [...] czerwca 2004r. nr [...] i z dnia [...] lipca 2000r. nr [...].
W odpowiedzi na skargę, Krajowa Rada Radców Prawnych, podtrzymując motywy z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W sprawie niniejszej przedmiotem kontroli Sądu jest uchwała KRRPr z dnia [...] października 2004r. numer [...] oraz poprzedzająca ją uchwała Rady OIRPr w [...] z dnia [...] czerwca 2004r. nr [...].
Kontrolując zaskarżone uchwały pod kątem powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Z akt postępowania administracyjnego wynika w sposób bezsporny, że postępowanie w sprawie przyjęcia skarżącego na aplikację radcowską w roku 2000 zakończone zostało Uchwałą KRRPr z dnia [...] października 2000r. nr [...], która została podjęta po rozpoznaniu odwołania A. W. od uchwały rady OIRPr w [...] z dnia [...] lipca 2000r. numer [...].
Żądanie wznowienia postępowania Skarżący skierował zgodnie z dyspozycją art. 148 §1 k.p.a., do Rady OIRPr.w [...] jako organu pierwszej instancji. Rada OIRPr, winna przekazać wniosek do rozstrzygnięcia Krajowej Radzie Radców Prawnych zgodnie z właściwością rzeczową. Rada OIRPr w [...] wznawiając postępowanie w dniu [...] kwietnia 2004r. uchwałą nr [...] w sprawie konkursu na aplikację radcowską naruszyła rażąco przepisy o właściwości. Zgodnie, bowiem z treścią przepisu art. 150 § 1 k.p.a., organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania jest organ, który wydał decyzję w sprawie w ostatniej instancji.
Mając na względzie powyższe, uznać należy, że zarówno zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchwała KRRPr z dnia [...] października 2004r. jak i utrzymana nią w mocy uchwała Rady OIRPr z dnia [...] czerwca 2004r. nr [...] zostały wydane z naruszeniem rażącym naruszeniem przepisów o właściwości. Przepisy normujące właściwość organów mają charakter bezwzględnie obowiązujący i naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ przy wydawaniu aktu administracyjnego powoduje nieważność tego aktu (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.).
Wobec ustalenia powyższej okoliczności, jedynie na marginesie należy stwierdzić, że zarzuty skargi, co do naruszenia przez organ przepisów procedury administracyjnej są również uzasadnione. Jak wynika bowiem z treści odwołania, A. W. już wówczas podnosił argumentację dotyczącą braku właściwości rzeczowej organu pierwszej instancji. Tymczasem KRRPr w motywach swojej uchwały pominęła w zupełności przedstawiony wyżej aspekt i nie odniosła się do zarzutów wskazanych w odwołaniu, czym naruszyła wymogi zawarte w art. 7,77 i 107 k.p.a.
Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 k.p.a. W tym stanie rzeczy, należało orzec jak w pkt 1 wyroku.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd stwierdził, że uchwały wymienione w punkcie 1 wyroku nie podlegają wykonaniu.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a w zw z art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego wpisu (200 zł)
Z uwagi na treść rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny jedynie ubocznie stwierdza, odnosząc się do argumentacji organu oraz skarżącego, że uchwały odmawiające wpisu skarżącego na listę aplikantów radcowskich wydane były w konsekwencji oparcia się przez organ samorządu radcowskiego o zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis. Należy zauważyć, że zasady regulaminu konkursu na aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie sprzecznego z Konstytucją RP przepisu art. art. 60 pkt b ustawy o radcach prawnych miały zasadniczy wpływ na treść podjętych w roku 2000 uchwał.
Należy zwrócić uwagę, że skarżone uchwały zostały wydane po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny, iż przepisy, na podstawie, których przeprowadzono konkursy są sprzeczne z Konstytucją RP. W uzasadnieniu powołanego przez strony wyroku TK z dnia 18 lutego 2004r.sygn akt P21/02, Trybunał Konstytucyjny wskazał, że określenie istotnych elementów konkursu na aplikację w aktach o charakterze wewnętrznym ogranicza (wręcz uniemożliwia) skuteczną kontrolę legalności decyzji w tych sprawach. W sytuacji, gdy osoby ubiegające się o przyjęcie na aplikację radcowską nie są jeszcze członkami korporacji zawodowej, podstawę prawną decyzji w ich sprawach mogą stanowić jedynie akty powszechnie obowiązujące wymienione enumeratywnie w art. 87 Konstytucji, a nie akty o charakterze wewnętrznym, jakimi są uchwały korporacji zawodowych. Okoliczność, że zostały wydane na podstawie art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych nie zmienia ich natury prawnej a w szczególności nie nadaje im przymiotu powszechnego obowiązywania.
Zgodnie z prezentowanym w doktrynie i orzecznictwie poglądem, pozbawienie mocy obowiązującej przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją nie powoduje automatycznie prawnej bezskuteczności aktów i czynności podjętych przed dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co prowadziłoby do unicestwienia z tą chwilą wszystkich wcześniejszych konsekwencji prawnych.
Jednakże, co wymaga podkreślenia, nie jest wykluczone podjęcie odpowiednich rozstrzygnięć w sferze stosowania prawa w celu eliminacji tych skutków, na co wskazuje przepis art.190 ust 4 Konstytucji (v. Marek Safjan "Skutki prawne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego" PiP 2003/3/3).
Art. 190 ust.4 Konstytucji stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, aktu normatywnego na podstawie, którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.
Sąd zwraca przy tym uwagę, że o ostatecznym wyniku wznowionego postępowania, a więc o kwestii czy skarżący ma być wpisany na listę aplikantów radcowskich nadal decyduje, zgodnie z zastrzeżonymi dlań kompetencjami, samorząd radcowski. Jednakże w toku wznowionego postępowania, organy samorządu radcowskiego muszą respektować skutki omawianego orzeczenia Trybunału stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów upoważniających KRRPr do określania zasad przeprowadzania konkursu na aplikację.