Uzasadnienie
W dniu [...] września 2007 r. skarżący K. B., działając za pośrednictwem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność tego organu w zakresie zajęcia stanowiska w sprawie przyszłych działań zmierzających do wszczęcia, na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm. – dalej także p.w.p.), procedury utajnienia zgłoszonej przez skarżącego technologii otrzymywania "czystej energii" na bazie termo-chemicznego rozkładu wody wraz z pełną sekwestracją dwutlenku węgla.
Z akt sprawy wynika, iż skarżący K. B. w dniu [...] lipca 2007 r. skierował do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pismo, w którym, informując o zamiarze dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP nowatorskiej technologii otrzymywania "czystej energii" na bazie termo-chemicznego rozkładu wody wraz z pełną sekwestracją dwutlenku węgla, zwrócił się z zapytaniem, czy Minister wystąpi, w trybie art. 56 p.w.p., o utajnienie patentu ze względu na bezpieczeństwo państwa. Skarżący wskazał, że przywołana przez niego technologia eliminuje z listy surowców energetycznych – węgiel, ropopochodne, gaz ziemny i energię jądrową, a także pozwoli zlikwidować efekt cieplarniany.
W konsekwencji skarżący oświadczył, iż oczekuje zobowiązującej deklaracji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, że jeśli zdecyduje się na dokonanie zgłoszenia owej technologii w Urzędzie Patentowym RP, to organ nie podejmie działań w celu utajnienia wynalazku.
Z uwagi na brak reakcji ze strony Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, skarżący - działając za pośrednictwem tego organu – wniósł w dniu [...] września 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakresie zajęcia stanowiska w sprawie przyszłych działań zmierzających do wszczęcia, na podstawie ustawy – Prawo własności przemysłowej, procedury utajnienia zgłoszonej przez skarżącego technologii otrzymywania "czystej energii" na bazie termo-chemicznego rozkładu wody wraz z pełną sekwestracją dwutlenku węgla. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż z uwagi na prawne skutki ewentualnego wszczęcia procedury utajnienia patentu przez MSWiA, która ogranicza prawa wynalazcy, ma ona pełne prawo uzyskania wiążącej decyzji organu w zakresie jego przyszłych zachowań w stosunku do działań skarżącego przed Urzędem Patentowym RP jeszcze przed dokonaniem zgłoszenia, aby w ten sposób strona mogła zadbać o swoje interesy.
Skarżący podniósł, iż z uwagi na brak odpowiedzi organu, wnosi o zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania jednoznacznej i nieodwoływalnej w przyszłości decyzji wyjaśniającej, czy Minister zamierza wszcząć procedurę utajnienia patentu w stosunku do zgłoszonej do opatentowania technologii "czystej energii".
W piśmie z dnia [...] września 2007 r. Dyrektor Departamentu Bezpieczeństwa Publicznego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, odpowiadając na wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2007 r., poinformował stronę, iż wynalazki istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa Państwa, a więc mogące spełniać kryteria wnioskowania o ich utajnienie, określa przepis art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. – Prawo własności przemysłowej. W piśmie poinformowano ponadto stronę o tym, iż przedmiot wynalazku istotnego dla obronności i bezpieczeństwa Państwa, a więc mogącego być wynalazkiem tajnym, precyzuje § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2002 r. w sprawie wynalazków i wzorów użytkowych dotyczących obronności lub bezpieczeństwa Państwa (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1056). Powołując się na treść w/w przepisów, Dyrektor Departamentu Bezpieczeństwa Publicznego MSWiA poinformował stronę, iż Ministerstwo nie będzie wnioskowało o stwierdzenie tajności wynalazku skarżącego.
Jednoczenie poinformowano skarżącego, że na podstawie § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów, osoba dokonująca wynalazku spełniającego kryteria w zakresie obronności i bezpieczeństwa Państwa, może zawiadomić o jego dokonaniu odpowiedni organ.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z dnia 6 lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe, które następnie ex officio zostało podjęte postanowieniem Sądu z dnia 22 czerwca 2010 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Przed przystąpieniem do oceny zasadności każdej skargi Sąd ma obowiązek zbadać, czy przedstawiona mu sprawa należy do drogi sądowej, a więc czy mieści się w granicach objętych kontrolą sądową. Sąd administracyjny sprawuje bowiem sądową kontrolę działalności administracji publicznej tylko w granicach prawem określonych.
W tej sytuacji, rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pierwszej kolejności obowiązany był zbadać, czy przedmiot skargi – w tym przypadku bezczynność organu – należy do właściwości sądów administracyjnych.
Granice właściwości sądów administracyjnych oraz istota wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez te sądy, zostały określone wprost w art. 184 Konstytucji RP. Z przepisu tego wynika, że sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności organów administracji publicznej.
Wyraźne określone w Konstytucji RP granice właściwości rzeczowej sądów administracyjnych znalazły swoje potwierdzenie w przepisach ustaw reformujących sądownictwo administracyjne, a więc ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także: p.p.s.a.), jak również ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Zakres kontroli sądowej sprecyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, jak też spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 3 § 3, art. 4 p.p.s.a.).
Jak wynika z powyższego, skarga na bezczynność organów służy w ograniczonym zakresie i może być skutecznie wniesiona, gdy organ nie wydaje w terminach przewidzianych prawem aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1, 2 i 3 p.p.s.a. (decyzji lub postanowień). Skarga na bezczynność służy także wtedy, gdy organ nie podejmuje innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.).
Przed przystąpieniem do badania zasadności skargi na bezczynność Sąd musi rozważyć, czy aktywność organu, której domaga się skarżąca mieści się w granicach wyżej przedstawionych, bowiem zaskarżenie bezczynności organu administracji jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności.
Inaczej mówiąc, jeżeli organ jest zobligowany do wydania decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a tego nie czyni - stronie służy skarga na bezczynność. W innych sprawach skarga na bezczynność nie służy, co oznacza, że droga sądowa jest niedopuszczalna (tak również: Naczelny Sąd Administracyjny /w:/ postanowienie z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt II GSK 340/08).
W sprawie niniejszej skarga dotyczy bezczynności organu – Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakresie zajęcia stanowiska odnośnie przewidywanych przyszłych działań zmierzających do wszczęcia, na podstawie art. 56 i nast. ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. – Prawo własności przemysłowej, procedury utajnienia zgłoszonej przez skarżącego technologii otrzymywania "czystej energii" na bazie termo-chemicznego rozkładu wody wraz z pełną sekwestracją dwutlenku węgla.
Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 56 ust. 1 p.w.p. wynalazek dokonany przez obywatela polskiego może być uznany za tajny, jeżeli dotyczy obronności lub bezpieczeństwa Państwa. W świetle przepisu art. 57 ust. 2 cyt. ustawy, o tajności wynalazku dotyczącego obronności lub bezpieczeństwa Państwa postanawiają, odpowiednio, Minister Obrony Narodowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych lub Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Szczegółowy tryb postępowania z wynalazkami tajnymi określono w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2002 r. w sprawie wynalazków i wzorów użytkowych dotyczących obronności lub bezpieczeństwa Państwa.
Zgodnie z przepisem § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów, osoba, której zgodnie z ustawą służy prawo do uzyskania patentu na wynalazek, jeżeli został on dokonany przez obywatela polskiego i dotyczy obronności lub bezpieczeństwa Państwa, może zawiadomić o jego dokonaniu, odpowiednio ze względu na przedmiot wynalazku, Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Z przepisu § 3 ust. 2 rozporządzenia wynika wyraźnie, iż zawiadomienie, o którym mowa w ust. 1, zawiera opis techniczny wynalazku oraz informację, czy został on zgłoszony w Urzędzie Patentowym RP.
Następnie, jak stanowi § 4 rozporządzenia, organ, do którego zgodnie z właściwością wpłynęło zawiadomienie, o którym mowa w § 3, dokonuje oceny dokonanego wynalazku i wydaje postanowienie o jego tajności lub informuje osobę, która zawiadomienie złożyła, że nie uznaje go za tajny.
W niniejszej sprawie skarżący nie wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z zawiadomieniem, o którym mowa w § 3 ust. 1 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2002 r., a także nie zawarł w swoim piśmie z dnia [...] lipca 2007 r. opisu technicznego wynalazku, ani też nie poinformował, czy został on zgłoszony w Urzędzie Patentowym RP, lecz jedynie zwrócił się do organu z informacją o zamiarze dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP nowatorskiej technologii otrzymywania "czystej energii" na bazie termo-chemicznego rozkładu wody, żądając jednocześnie, aby Minister in abstracto określił się w drodze decyzji lub innego aktu, czy w przyszłości zainicjuje procedurę utajnienia wynalazku zgłoszonego przez skarżącego.
Należy zauważyć, iż w świetle przepisów zarówno ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. – Prawo własności przemysłowej, jak również rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2002 r. w sprawie wynalazków i wzorów użytkowych dotyczących obronności lub bezpieczeństwa Państwa, brak jest podstawy prawnej do wystąpienia z abstrakcyjnym żądaniem jednoznacznego określenia się przez właściwy organ w kwestii zainicjowania in spe procedury utajnienia patentu.
Reasumując należy stwierdzić, iż w wyniku złożenia przez skarżącego pisma z dnia [...] lipca 2007 r. zawierającego żądanie udzielenia informacji lub podjęcia stosownej nieodwołalnej "decyzji" w przedmiocie zainicjowania w przyszłości procedury utajnienia wynalazku zgłoszonego przez skarżącego, nie obligowało Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do podjęcia jakiejkolwiek decyzji administracyjnej, czy też postanowienia.
Przepisy powołanych aktów normatywnych nie przyznają również żadnemu organowi kompetencji do wydania takiego aktu, a zatem sprawa niniejsza nie mieści się w granicach art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.
Jako że czynność, której podjęcia domaga się skarżący (rozpatrzenie żądania określenia się przez właściwy organ w kwestii zainicjowania procedury utajnienia patentu), nie jest żadnym z aktów opisanych w art. 3 § 2 pkt 1 – 3 p.p.s.a., kluczową kwestią, dla określenia możliwości poddania niedziałania organu kontroli sądu administracyjnego pozostaje ustalenie, czy żądana aktywność organu mieści się w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., tj. czy stanowi inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W literaturze podnosi się (vide: m.in. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2004 r., s. 21 - 24, oraz T. Woś /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa, 2008 r., s. 59- 61), że akty lub czynności, o których mowa w powołanym art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. muszą spełniać łącznie następujące przesłanki:
- a) nie mogą mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanych w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 ww. ustawy,
- b) muszą mieć charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana sądowej kontroli,
- c) muszą mieć charakter zewnętrzny, czyli muszą być skierowane do indywidualnego podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność,
- d) muszą być skierowane do indywidualnych podmiotów,
- e) muszą dotyczyć obowiązków lub uprawnień wynikających z przepisów prawa, a więc omawiany akt lub czynność powinny ustalać, stwierdzać, potwierdzać uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa.
Mając na uwadze wymogi powyższe uznać należy, że zwrócenie się przez skarżącego z żądaniem zawartym w piśmie z dnia [...] lipca 2007 r. nie wymagało podjęcia żadnego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, bowiem sporne żądanie nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy działanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji polegające na wysłaniu do skarżącego pisma wyjaśniającego z dnia [...] września 2007 r., a nawet brak jakiegokolwiek działania w zakresie złożonego przez stronę żądania zawartego w piśmie z dnia [...] lipca 2007 r. i nieudzielenie jakiejkolwiek informacji, nie podlegają w ogóle kontroli sądowej. Brak aktywności Ministra polegający na niepodjęciu żadnych działań, co do złożonego przez stronę skarżącą żądania w zakresie zajęcia przez organ stanowiska w sprawie przyszłych działań zmierzających do wszczęcia procedury utajnienia zgłoszonej przez skarżącego technologii otrzymywania "czystej energii" na bazie termo-chemicznego rozkładu wody, nie jest więc bezczynnością, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i nie podlega kontroli sądowej.
Skoro niedziałanie organu nie podlegało kontroli sądowej, droga sądowa w niniejszej sprawie była niedopuszczalna. Zatem skarga na bezczynność, polegającą na niepodjęciu przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzji, aktu lub innej czynności w wyniku złożonego przez skarżącego pisma z dnia [...] lipca 2007 r., ulegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 1 sentencji postanowienia, działając w tym zakresie w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Rozstrzygając o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 100 (sto) złotych, Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.