Uzasadnienie
W dniu 2 sierpnia 2010 r. M. K. (dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) złożyła do Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] wniosek o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...]. Do wniosku została dołączona aktualna informacja z Krajowego Rejestru Karnego.
Prezes Sądu Apelacyjnego [...], zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 11912 z późn. zm., dalej: "u.k.s.e."), przy piśmie z dnia 11 sierpnia 2010 r. przesłał powyższy wniosek do Ministra Sprawiedliwości jako organu właściwego do rozpoznania podania.
Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 24 sierpnia 2010 r. zobowiązał wnioskodawczynię do usunięcia braków wniosku poprzez nadesłanie:
- - dwóch egzemplarzy kwestionariusza osobowego z jednym zdjęciem,
- - dyplomu ukończenia studiów wyższych,
- - dwóch egzemplarzy świadectwa zdania egzaminu sędziowskiego,
- - aktu powołania na stanowisko sędziego,
- - dwóch egzemplarzy ewentualnych opinii
- - w terminie 7 dni - pod rygorem pozostawienia jej pisma bez rozpoznania. Jako podstawę prawną powołał art. 12 u.k.s.e. w zw. z art. 10 u.k.s.e. w zw. z art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a.").
Jednocześnie wskazał, że akta sprawy o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] ([...]), zawierające m.in. podanie wnioskodawczyni znajdują się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie na skutek skargi zainteresowanej.
Skarżąca otrzymała powyższe wezwanie w dniu 30 sierpnia 2010 r.
Pismem z dnia 6 września 2010 r. M. K. poinformowała Ministra, że wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przesłanie do organu akt administracyjnych wcześniejszego postępowania. Wobec odpowiedzi WSA, że akta zostały zwrócone organowi, skarżąca wniosła o uznanie, iż dokumenty zgromadzone w aktach sprawy nr [...] stanowią uzupełnienie wniosku.
Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 14 września 2010 r. zawiadomił skarżącą, że zwrot akt administracyjnych przez WSA w Warszawie nie spowodował uzupełnienia braków formalnych wniosku. Wnioskodawczyni bowiem nie nadesłała odpisów żądanych dokumentów, które są przeznaczone dla organów samorządu komorniczego opiniujących kandydatów na stanowisko komornika sądowego. W tej sytuacji na mocy art. 64 § 2 k.p.a. pozostawił wniosek M. K. bez rozpoznania.
Pismo powyższe skarżąca odebrała w dniu 20 września 2010 r.
Pismem z dnia 24 września 2010 r. wnioskodawczyni złożyła do Ministra Sprawiedliwości wniosek o nadanie biegu wnioskowi, uznając iż organ pozostaje w bezczynności. Wskazała, że uzupełnienie braków wniosku poprzez dołączenie stosownych dokumentów ma służyć Ministrowi oraz właściwej radzie izby komorniczej do podjęcia czynności merytorycznych, zgodnie z ustawą o komornikach sądowych i egzekucji. Oba te organy – zdaniem skarżącej - posiadały już komplety dokumentów umożliwiających wydanie merytorycznych rozstrzygnięć wobec wnioskodawczyni, z uwagi na dołączenie takowych dokumentów do akt zakończonego już postępowania o nr [...]. Minister Sprawiedliwości potwierdził posiadanie jednego kompletu wymaganych dokumentów w piśmie z dnia 14 września 2010 r. W tej sytuacji Rada Izby Komorniczej [...] także powinna dysponować kompletem dotyczących wnioskodawczyni. Ponadto skarżąca powołała się postępowanie o nr [...], w którym Minister nie nałożył na stronę obowiązku złożenia dokumentów, z uwagi, iż znajdowały się w aktach wcześniejszego postępowania.
W piśmie z dnia 5 października 2010 r. organ podtrzymał swoje stanowisko.
M. K. w piśmie z dnia 3 listopada 2010 r. złożyła skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w sprawie [...] polegającą na pozostawieniu bez rozpoznania jej wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...]. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Ministra Sprawiedliwości do rozpoznania jej wniosku i wydania decyzji zgodnie z art. 11ust. 1 u.k.s.e. w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
M. K. podkreśliła, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych służy temu, aby wniosek był kompletny i tym samym pozwalał na wydanie merytorycznej decyzji. Skoro Minister, jak i właściwa rada izby komorniczej w chwili składania wniosku przez skarżącą już dysponowały dokumentami niezbędnymi do rozpatrzenia niniejszego wniosku (załączonymi do wniosku w sprawie [...]), to nie było żadnych przeszkód nadania dalszego biegu sprawie. Odwołanie się przez skarżącą do dokumentów złożonych we wcześniejszym postępowaniu wynikało z racjonalnej chęci uniknięcia powielania tych samych dokumentów, jak i z dotychczasowej praktyki organu, który pozwalał stronom odwoływać się do dokumentów zgromadzonych w innych postępowaniach, np. sprawa nr [...].
Ponadto skarżąca wystąpiła z wnioskiem o zwrócenie się do Rady Izby Komorniczej [...] oraz do Ministra Sprawiedliwości o informacje czy w dotychczas prowadzonych postępowaniach było stałą praktyką powoływanie się przez kandydatów do objęcia stanowiska komornika na dokumenty zgromadzone w aktach wcześniejszych postępowań administracyjnych i czy ta praktyka była akceptowana przez Ministra oraz o dołączenie akt administracyjnych o nr [...] na potwierdzenie wyżej postawionych tez.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. Minister podniósł, że skarżąca prawidłowo została wezwana o przedłożenie dokumentów, wykazujących zgodnie z art. 12 u.k.s.e. spełnienie wymogów formalnych określonych w art. 10 u.k.s.e. Ponadto zauważył, że w dacie składania wniosku akta administracyjne sprawy [...] pozostawały w WSA, a i tak brakowało w nich dodatkowych egzemplarzy koniecznych dokumentów. Organ powołał się na orzecznictwo, zgodnie z którym wniosek pozostawia się bez rozpoznania także wtedy, gdy jego uzupełnienie nastąpiło niezgodnie z wymaganiami organu określonymi w wezwaniu. Minister zauważył także, że akta [...] dotyczą innego stanu faktycznego i prawnego, gdyż od dnia 17 czerwca 2010 r. nastąpiła zmiana art. 11 ust. 4 u.k.s.e. powodująca zmianę trybu prowadzenia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie należy wyjaśnić, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W ramach tej kontroli, z mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sądy administracyjne także rozpatrują skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a (w tym również na prowadzenie postępowania zakańczanego wydaniem decyzji administracyjnej).
Z kolei w myśl art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia, według art. 52 § 2 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Co do bezczynności ministra nie ma zastosowania art. 37 § 1 k.p.a. nakazujący wniesienia zażalenia, gdyż nie ma wobec tego organu - organu wyższego stopnia. W takiej sytuacji na mocy art. 52 § 4 p.p.s.a. należy przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 14 września 2010 r. poinformował skarżącą o pozostawieniu jej wniosku bez rozpoznania. Pismo to skarżąca odebrała w dniu 20 września 2010 r. Następnie w dniu 24 września 2010 r. wezwała Ministra Sprawiedliwości do nadania dalszego biegu jej wnioskowi. Skargę do WSA na bezczynność Ministra zaś złożyła w dniu 5 listopada 2010 r. (data nadania w urzędzie pocztowym, k. – 8 akt sądowych).
Zatem zostały spełnione wymogi formalne skargi.
Odnosząc się do zarzutów skargi, należy uznać ją za uzasadnioną.
Przepis art. 12 ust. 1 u.k.s.e. mówi, że do wniosku o powołanie na stanowisko komornika zainteresowany załącza po dwa odpisy wniosku, życiorysu i dokumentów potwierdzających spełnienie wymogów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 i 6-11, zaświadczenie o niekaralności oraz oświadczenie, że nie jest przeciwko niemu prowadzone postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe. Może przedstawiać opinie, świadectwa i zaświadczenia.
Minister powołując się na powyższy przepis pismem z dnia 24 sierpnia 2010 r. zobowiązał skarżącą do usunięcia braków wniosku poprzez dostarczenie odpowiednich dokumentów i odpowiedniej ich liczby. Pouczył także, że niedostarczenie tych dokumentów spowoduje pozostawienie pisma bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. W piśmie tym jednocześnie zasugerował, że nie weźmie pod uwagę akt sprawy [...], ponieważ znajdują się w WSA.
W następnym piśmie do skarżącej z dnia 14 września 2010 r. organ uznał jako częściowe uzupełnienie wniosku zwrot akt nr [...] przez WSA (pismo, k. - 90 akt adm.). Powodem zaś pozostawienia wniosku bez rozpoznania było nieprzedłożenie przez skarżącą drugiego kompletu dokumentów wskazanych przez art. 12 ust. 1 u.k.s.e.
Wobec powyższego należy podkreślić niekonsekwencję Ministra, który żąda uzupełnienia wniosku i dołączenia dwóch kompletów załączników, bez wniosku, a jednocześnie odwołuje się do akt nr [...], w których znajdują się żądane dokumenty (pisma, k. – 85, 90 akt adm.). Takie stanowisko Ministra wskazuje na akceptację sytuacji, że zainteresowani powołaniem na stanowisko komornika sądowego mogą powoływać się na dokumenty dołączone do wcześniejszych wniosków tych samych osób w przedmiocie powołania na stanowisko komornika.
W wyżej opisanej sytuacji skarżąca mogła słusznie uważać, że skoro Minister przyjął jako częściową realizację wezwania dołączenie do akt niniejszej sprawy akt nr [...] (akta zostały zwrócone przez WSA w zakreślonym dla skarżącej siedmiodniowym terminie, bo 6 września 2010 r.), to w celu dalszego wykonania wezwania organu wystarczające będzie odwołanie się do drugiego kompletu dokumentów, przesłanych przez Ministra do Rady Izby Komorniczej [...] w ramach postępowania nr [...]. Skarżąca podnosiła, że nie ma zamiaru składać innych dokumentów, aniżeli te, przedstawione w postępowaniu nr [...]. Zmiana trybu postępowania w przedmiocie powołania na komornika, wynikająca z art. 11 ust. 4 u.k.s.e., a dokonana z dniem 17 czerwca 2010r. nie miała wpływu na charakter dokumentów przesyłanych radzie izby komorniczej, gdyż art. 10, do którego odwołuje się przepis art. 12 ust. 1 u.k.s.e. pozostaje niezmieniony od 2007 r. Takie zachowanie organu prowadzi do naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób zapewniający pogłębianie zaufania obywateli do organów, wyrażonej w art. 8 k.p.a.
Ponadto stanowi naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 7 k.p.a., gdyż organ postąpił wbrew dyspozycji art. 12 ust. 1 u.k.s.e., nakładającego na zainteresowanego obowiązek załączenia do wniosku dwóch odpisów wniosku, życiorysu i dokumentów potwierdzających spełnienie wymogów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 i 6 - 11, a na organ - powinność konsekwentnego żądania uzupełnienia wniosku w razie jego braków.
Co do wniosków dowodowych skarżącej, Sąd na mocy art. 106 § 3 p.p.s.a. uznaje je za bezzasadne. Informacje pochodzące od Ministra i Rady Izby Komorniczej miałyby dotyczyć działań organu nie znajdujących oparcia w obowiązujących przepisach. Natomiast co do akt sprawy [...], Minister przyznał, że przyjął jako częściowe wykonanie wezwania do uzupełnienia braku wniosku, dołączenie tychże akt.
Z powyższych przyczyn na mocy art. 149 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.