Uzasadnienie
Pismem z [...] listopada 2020 r. (data nadania w placówce pocztowej operatora wyznaczonego - [...] listopada 2020 r[...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: spółka, strona) wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie o wymierzenie Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS, organ rentowy) grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), za nieprzekazanie do Sądu koperty, w której została wniesiona skarga na postanowienie organu rentowego z [...] czerwca 2020 r., stwierdzające uchybienie przez spółkę terminu do wniesienia zażalenia, w sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt VI SA/Wa 1806/20.
Odpowiadając na złożony wniosek, organ rentowy uznał go za bezpodstawny, podnosząc, że koperta, w której została nadana skarga nie stanowi akt sprawy (nie jest dokumentem, na podstawie którego organ wydawałby decyzję), a strony nie pozostają w sporze co do terminu wpływu skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W razie niezastosowania się do tego obowiązku, sąd - w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a. - może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów), a postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Powołany art. 55 § 1 p.p.s.a. umożliwia dyscyplinowanie organów administracji publicznej, które nie wykonują obowiązków nałożonych na nie na mocy art. 54 § 2 p.p.s.a. Rolą grzywny jest także ukaranie organu za jego nieprawidłowe działania. W ten sposób organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwienie albo utrudnienie realizacji prawa do sądu. Sfomułowanie "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny", użyte w § 1 powołanego przepisu wskazuje, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i kwestia ta pozostawiona została ostatecznie uznaniu Sądu. Sąd wymierzając organowi grzywnę bierze pod uwagę specyfikę i charakter danej sprawy - może uwzględnić m.in. charakter, pozycję i sytuację organu administracji; przykład, jaki postępowanie tego organu daje innym; wagę uchybienia w świetle standardów państwa prawnego; potrzebę kształtowania autorytetu wymiaru sprawiedliwości w optyce organów; a wreszcie i to, czy wnioskujący o wymierzenie grzywny będzie mógł mieć obiektywne poczucie, że wymierzona grzywna i związana z nią dolegliwość dla organu jest proporcjonalna do negatywnych konsekwencji, jakie wnioskującemu o wymierzenie grzywny przyniosło niedopełnienie przez organ dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 17 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1259/13, LEX nr 1419496, a także postanowienie WSA w Łodzi z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SO/Łd 17/17, LEX nr 2341874).
W ocenie Sądu, wniosek o wymierzenie grzywny organowi na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a. jest niezasadny. Bezsporne jest, że Prezes ZUS przekazał skargę z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w terminie wyznaczonym przez art. 54 § 2 p.p.s.a. Natomiast oceniany wniosek został złożony w odpowiedzi na wystosowane przez WSA w sprawie VI SA/Wa 1806/20 wezwanie z [...] października 2020 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie dokumentu, z którego wynikałaby data nadania skargi, pod rygorem jej odrzucenia (k. - 35 akt VI SA/Wa 1806/20). Powyższe wezwanie Sądu było podyktowane koniecznością wyjaśnienia wątpliwości związanych z terminowością wniesienia skargi w sprawie VI SA/Wa 1806/20. Organ, przesyłając skargę, nie wskazał w jaki sposób została przez spółkę wniesiona.
Natomiast na skardze widniała prezentata wpływu do organu – [...] lipca 2020 r. Wymaga zaś podkreślenia, że Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę w sprawie VI SA/Wa 1806/20 podawał, że skarga w tejże sprawie została wniesiona w terminie (s. 1 odpowiedzi na skargę). Wątpliwość Sądu natomiast powstała na skutek braku w aktach sprawy potwierdzenia odbioru skarżonego postanowienia przez spółkę i możliwości porównania z dowodem nadania skargi.
Obowiązkiem sądu jest zbadanie czy skarga została złożona w terminie, gdyż na mocy art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Do ustalenia tej okoliczności niezbędne są dowody odbioru przez stronę/jej pełnomocnika skarżonego postanowienia oraz nadania skargi na to postanowienie (por. wezwanie sądu, k. – 23 akt sądowych).
Z drugiej strony, skoro zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wniesienie skargi po terminie skutkuje jej odrzuceniem, to wyjaśnienie wątpliwości sądu co do terminowości wniesienia skargi jest obowiązkiem strony skarżącej w ramach uzupełniania braków formalnych skargi (art. 49 § 1 p.p.s.a.), co też sąd uczynił (wezwanie, k. -35 akt sądowych w sprawie VI SA/Wa 1806/20).
Jednocześnie wymaga wyjaśnienia, że w rozumieniu art. 54 § 2 p.p.s.a. koperta, w której wnosi się skargę stanowi element skargi (ma wpływ na ocenę czy skarga została wniesiona w terminie), a nie część akt sprawy (por. też § 3 i 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazywania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego; opubl. Dz. U. poz. 1003).
Reasumując, w stanie faktycznym rozpoznawanego wniosku nie było podstaw do wymierzenia Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.