Uzasadnienie
R. z siedzibą w L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia znaku towarowego słownego [...].
W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy, w nadesłanym formularzu PPPr skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że nie posiada żadnych wolnych środków finansowych, a zobowiązania przekraczają wielokrotnie kapitał zakładowy. Dodatkowo nie prowadzi ona znacznych rozmiarów działalności gospodarczej, a obecnie prowadzona przynosi jeszcze straty. Wysokość kapitału zakładowego została określona na kwotę 50 GBP (251,92 zł), wartość straty od powstania podmiotu 26 czerwca 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. -194,06 GMB (-977,74 zł), w kasie podmiotu znajduje się 0 zł, łączne zobowiązania podmiotu wynoszą 212,06 GBP (1068,44 zł), środki należne od innych podmiotów 11,01 GBP (55,47 zł). W 2019 r. przychód ze sprzedaży towarów wyniósł 25,26 GBP (127,27 zł), wśród zobowiązań kwota 50 GBP (251,92 zł) objęta wyrokiem Sądu w Wielkiej Brytanii. Do wniosku dołączono bilans z 28 stycznia 2020 r.
Postanowieniem z 15 kwietnia 2020 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy podkreślił, że skoro spółka rozpoczęła prowadzenie działalności i nie zabezpieczyła środków na możliwe koszty sądowe, a prowadzona działalność nie przynosi oczekiwanych wyników finansowych, to nie może liczyć na pokrywanie ze Skarbu Państwa kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Tym bardziej, że są to koszty, które praktycznie należało brać pod uwagę wszczynając postępowanie przed organem. Zgodnie z oświadczeniem zawartym w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, spółka powstała w czerwcu 2019 r., natomiast wniosek o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy został złożony w sierpniu 2019 r., zaś skarga do sądu administracyjnego w listopadzie 2019 r. Zdaniem referendarza sądowego skoro spółka funkcjonuje w obrocie gospodarczym, powinna partycypować także w kosztach postępowania sądowego - nie poczyniła bowiem wszelkich niezbędnych działań w zakresie zabezpieczenia środków na ponoszenie kosztów sądowych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Pismem z dnia 8 czerwca 2020 r. skarżąca złożyła w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych powyżej 80 złotych oraz umorzenie postępowania o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podkreśliła, że nigdy nie dysponowała wystarczającymi środkami do poniesienia pełnych kosztów postępowania w wysokości 1000 złotych.
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej cyt. jako "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.).
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanego przepisu wskazuje, iż prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego też udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych, przy uwzględnieniu wysokości obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu i oceny jej możliwości finansowych.
Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z faktu, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów postępowania. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
W ocenie Sądu referendarz sądowy zasadnie odmówił stronie skarżącej przyznania pomocy w żądanym przez nią zakresie.
Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (postanowienia NSA z 27 września 2011 r., II GZ 434/11, z 19 stycznia 2010 r., I GZ 1/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe. Koszty związane z postępowaniem przed Sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne, czy wynagrodzenia pracownicze. Jeżeli Spółka, która od początku funkcjonowania w obrocie gospodarczym nie wypracowała żadnych zysków, lecz generuje tylko straty to funkcjonowanie takiej Spółki nie ma sensu ekonomicznego. Tym samym niezasadne jest przerzucanie kosztów sądowych takich podmiotów na Skarb Państwa.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.