Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r. [...] Burmistrza Gminy [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego wielorodzinnego [...], trzypiętrowego położonego na działce nr [...] z obrębu [...] w W. ul. P. W uzasadnieniu decyzji podano, iż brak jest podstaw prawnych do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności w/w decyzji, ponieważ wniosek w tym zakresie został złożony przez podmiot nie będący strona postępowania. Wnioskodawcy w złożonym wniosku nie wskazali konkretnego przepisu prawa materialnego, z którego mogliby wywieźć swój interes prawny w przedmiotowym postępowaniu. Pozostałe zaś kwestie podnoszone we wniosku nie leżą w gestii organów nadzoru budowlanego. Ponieważ odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić z przyczyn przedmiotowych i podmiotowych, do których należy zaliczyć min. złożenie żądania przez podmiot niebędący stroną postępowania, podjęcie decyzji w oparciu o art. 157 § 3 k.p.a. jest uzasadnione.
Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania T. i J. K. utrzymał w mocy w/w decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, iż mając na uwadze art. 59 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane / tj. Dz.U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 ze zm. / po nowelizacji obowiązującej od dnia 11 lipca 2003 r. odwołujący się nie posiadają przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu, gdyż zgodnie ze wskazanym przepisem stroną takiego postępowania jest wyłącznie inwestor i dlatego też decyzji organu I instancji jest prawidłowa.
Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję złożyli T. i J. K. zarzucając:
- - naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r. nie mają przymiotu strony,
- - wielokrotne i rażące naruszenia przepisów prawa przez Gminę [...], ZDM w W. i organy nadzoru architektoniczno – budowlanego;
Ponadto podnieśli, iż w wyniku wielokrotnego naruszenia prawa wyrządzono im straty wielkiej wartości i w związku z tym wnieśli o przyznanie im odszkodowania w kwocie 220 tys. zł na podstawie art. 160§ 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. oraz art. 59 ust. 5 Prawa budowlanego. W obszernym uzasadnieniu skargi podniesiono również, że prawo nie może działać wstecz, ponieważ skarżący dużo wcześniej przed 11 lipca 2003 r. zgłaszali zastrzeżenia do użytkowania budynków na osiedlu [...] i pozwolenie na ich użytkowanie nie powinno być wydane i dlatego wnoszą o stwierdzenie jego nieważności. Także podniesiono kwestie traktowania skarżących jako obywateli drugiej kategorii oraz ich strat finansowych wobec bezprawnego działania organów. Wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji i wydanie sprawiedliwego wyroku.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o odrzucenie skargi, ponieważ skarga została złożona po terminie. Zaskarżona decyzja została doręczona skarżącym w dniu [...] kwietnia 2005 r., termin do złożenia skargi upłynął, więc w dniu [...] maja 2005 r., natomiast skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu [...] czerwca 2005 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna o, tyle, iż powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zanim zostanie wszczęte postępowanie administracyjne, na żądanie strony, należy ustalić, kto jest stroną postępowania w danej sprawie. Nie zawsze, bowiem podmiot żądający wszczęcia postępowania administracyjnego w świetle prawa jest stroną. O tym, kto może być uznany za stronę postępowania administracyjnego rozstrzyga przepis art. 28 k.p.a., który stanowi, że "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek".
Interes prawny, o którym stanowi art. 28 k.p.a., to interes chroniony przez normy prawa. Treścią interesu prawnego są uprawnienia i obowiązki oparte na prawie. Źródłem interesu prawnego są przepisy prawa materialnego /wyrok NSA z dnia 8 października 1987 r., IV SA 498/87, GAP 1988, Nr 16/. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy wskazując na art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego po nowelizacji dokonanej przez ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw / Dz.U. nr 80, poz. 718 / odmawia skarżącym przymiotu strony, ponieważ w sprawie o pozwolenie na użytkowanie stroną postępowania jest wyłącznie inwestor. Faktycznie taki stan prawny obowiązuje od dnia 11 lipca 2003 r., ale należy mieć także na uwadze art. 7 ust. 1 powołanej ustawy. Wniosek o stwierdzenie nieważności wpłynął do Starostwa Powiatu [...] w dniu [...] marca 2001 r. a więc przed nowelizacją ustawy Prawo budowlane i rozpoznając wniosek należało mieć to na uwadze.
Pomimo tak długiego załatwiania sprawy organy administracji państwowej nie przeprowadziły postępowania w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. art. 7 i 77 k.p.a. Stanowisko swoje oraz ocenę dowodów organy powinny przedstawić w pisemnym uzasadnieniu, które z kolei powinno być sporządzone zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a. Takich wymogów nie spełniają uzasadnienia decyzji obydwu instancji. Brak jest jakichkolwiek informacji na temat udziału skarżących we wcześniejszym etapie procesu inwestycyjnego. Te wszystkie okoliczności powodują konieczność powtórzenia postępowania administracyjnego i ponownej oceny, czy wnioskodawcy są uprawnieni do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2000 4, a jeżeli tak to następnie należy ocenić, czy zaistniały przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a.
Stanowisko przedstawione przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę jest oczywiście nieuzasadnione a to z uwagi na treść art. 111 § 2 k.p.a. gdyż organ odwoławczy wydał w niniejszym postępowaniu postanowienie w trybie art. 111§ 1 k.p.a., które zostało doręczone skarżącym w dniu [...] maja 2005 r., termin, więc do wniesienia skargi został zachowany.
Oczywiście pozostałe kwestie podnoszone przez skarżących w skardze, odwołaniu oraz w licznych poprzedzających je pismach a dotyczące układów korupcjogenych, strat finansowych, odszkodowań nie mogą być przedmiotem postępowania, które zostało wszczęte pismem z dnia [...] marca 2001 r.
Dlatego też mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz.1270/. Na podstawie art. 152 i art. 153 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienie się niniejszego wyroku a przedstawiona ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wiążą organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy.