Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lutego 2010r. ([...]), na podstawie art. 6 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej kpa, po rozpatrzeniu skargi D. B. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. [...] w egzekwowaniu obowiązku przywrócenia przez A. i M. K. poprzedniego sposobu użytkowania parteru i piętra budynku przy ul. [...] w [...], nałożonego decyzją z dnia [...] września 2008r. ([...]), utrzymaną w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2008 r. ([...]) - oddalił skargę.
Organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008r. ([...]) wstrzymał wykonanie ww. decyzji. Wyrokiem z dnia 27 listopada 2009 r., sygn. akt: II SA/Po 10/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę p.p. [...]. Pismem z dnia 21 stycznia 2010r. D. B. wniosła ww. skargę.
Organ wojewódzki stwierdził, że organy nadzoru nie otrzymały ww. wyroku. Organ powiatowy nie miał możliwości zapoznania się z orzeczeniem sądu, dlatego nie miał podstaw do podjęcia czynności egzekucyjnych w niniejszej sprawie.
Zażalenie na to postanowienie złożyła D. B. wskazując, że art. 286 § 1 ppsa ma na celu umożliwienie organom wykonania wyroków uwzględniających skargę i nie odnosi się do wyroków oddalających skargę. W takiej sytuacji ostateczna decyzja ma być wykonywana i egzekwowana.
Brak akt również nie może być przeszkodą do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, albowiem podstawą wszczęcia tego postępowania jest wniosek wierzyciela i wystawiony tytuł wykonawczy, nie całe akta sprawy. Ponadto, organy miały pełną możliwość sporządzenia uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010r. ([...]), na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 kpa, po rozpatrzeniu ww. zażalenia - uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że podstawą oddalenia skargi na bezczynność organu powiatowego nie może być okoliczność, iż organ ten nie otrzymał odpisu nieprawomocnego wyroku. Wskazał, że pismem z dnia 7 grudnia 2009r. D. B.wystąpiła do organu stopnia podstawowego z wnioskiem o zastosowania środków egzekucyjnych załączając odpis wyroku z dnia 3 listopada 2008r.
Następnie stwierdził, że organ wojewódzki nie odniósł się do powyższej kwestii. Nie wyjaśnił, czy organ powiatowy rzeczywiście otrzymał ww. wniosek wraz z wyrokiem.
Organ II instancji wyjaśnił, że art. 286 § 2 ppsa odnosi się wyłącznie do orzeczeń uwzględniających skargę.
Wskazał również, że kwestia prawomocności wyroku, jak i zwrotu akt organowi pozostaje bez znaczenia, gdyż akt administracyjny podlega wykonaniu w sytuacji wydania przez sąd orzeczenia w pierwszej instancji. a więc nieprawomocnego. Organ nie może uzależniać prowadzenia postępowania egzekucyjnego od zwrotu akt wraz z prawomocnym orzeczeniem sądu, bowiem wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu administracyjnego, a zatem przekazując akta administracyjne do sądu organ i tak będzie zobligowany do podjęcia czynności egzekucyjnych.
Skargę na to postanowienie złożyła A. K., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zarzucając:
- - nieprawidłową interpretację art. 286 § 1 i 2 ppsa poprzez przyjęcie, iż przepis ten odnosi się tylko do wyroków uwzględniających skargę,
- - nieprawidłową interpretację art. 61 § 1, 61 § 2 i 61 § 6 ppsa wskutek nieuwzględnienia art. 61 § 2 w zw. z art. 193 ppsa w konsekwencji przyjęcie, iż od daty wydania orzeczenia przez sąd I instancji akt administracyjny podlega wykonaniu,
- - naruszenie art. 7 kpa poprzez brak ustaleń faktycznych, w szczególności pominięcie złożonego przez skarżących wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.
Skarżąca wskazała, że art. 286 § 1 ppsa nie rozróżnia orzeczeń uwzględniających albo oddalających skargę. Stwierdziła, że dopuszczalne jest, po wydaniu wyroku oddalającego skargę, ubieganie się o wstrzymanie wykonania decyzji.
Zdaniem skarżącej, dopiero od momentu zwrotu akt zawierających prawomocne orzeczenie liczony jest termin do załatwienia sprawy przez organ określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.
Na gruncie niniejszej sprawy podkreślić również trzeba, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), dalej zw. ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Wskazać należy, że istotą powstępowania odwoławczego jest ponowne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej przez organ odwoławczy. Wynikająca z art. 138 § 2 kpa kompetencja kasacyjna tego organu ograniczona jest tylko do przypadków, gdy rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w części i nie może być rozszerzana na inne wady postępowania, ani wady samej decyzji.
Innymi słowy organ II instancji może wydać decyzję (postanowienie) kasacyjną jedynie w sytuacji, gdy wad postępowania pierwszoinstancyjnego nie da się wyeliminować przed organem odwoławczym. Ugruntowane jest stanowisko w orzecznictwie, że wydanie rozstrzygnięcia kasacyjnego tego rodzaju może nastąpić tylko wtedy, gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadzono, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe (por. wyroki WSA w W-wie z dnia 14 grudnia 2005r., I SA/Wa 237/05, niepubl.; NSA z dnia 2 kwietnia 2001 r., IV SA 208/99, niepubl.; NSA z dnia 21 grudnia 2000 r., I SA 430/99, niepubl.).
Każdy przypadek wydania decyzji kasacyjnej bez podstaw określonych w art. 138 § 2 k.p.a. oraz bez wyjaśnienia przyczyny niezastosowania art. 136 kpa stanowi naruszenie tego przepisu mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Taka sytuacja miała miejsce w kontrolowanej sprawie, gdyż organ odwoławczy nie wykazał, że uzupełnienie materiału dowodowego wymagało przeprowadzenia postępowania w całości bądź w znacznej części, jak również potrzeba ta nie wynika z akt sprawy.
Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał jedynie na konieczność wyjaśnienia przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w jakiej dacie organ stopnia podstawowego uzyskał informację o wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyroku oddalającego skargę pp. [...] w sprawie o sygn. akt. II SA/Po 10/09, w szczególności czy organ uzyskał tą wiadomość z pisma D. B. z dnia 21 stycznia 2010r. wnoszącej o podjęcie czynności egzekucyjnych, do którego wnioskodawczyni doręczyła odpis ww. wyroku.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego winien mieć na uwadze, że uzupełnienia materiału dowodowego w powyższym zakresie mógł przeprowadzić przy zastosowaniu art. 136 k.p.a. Niewątpliwie wyjaśnienie ww. kwestii leżało w kompetencji organu odwoławczego i nie powodowało konieczności przeprowadzenia ponownego postępowania w znacznej części. Wbrew twierdzeniom przedstawionym w zaskarżonym postanowieniu, to właśnie z zasady dwuinstancyjności wypływa obowiązek organu odwoławczego do dokonywania własnych ustaleń faktycznych. Do zachowania ww. zasady nie wystarczy bowiem wydanie dwóch rozstrzygnięć przez organy różnych stopni. Organ odwoławczy rozstrzyga sprawę merytorycznie, a zatem – jak już wyżej wskazano - ma prawo i obowiązek prowadzić własne postępowanie dowodowe w trybie art. 136 k.p.a., w sytuacji gdy nie ma potrzeby prowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części.
Tym niemniej – wbrew zarzutom skargi - należało podzielić stanowisko organu odwoławczego, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostawała kwestia prawomocności ww. wyroku, jak i zwrotu akt do organu administracji publicznej.
Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008r. [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał wykonanie decyzji własnej z dnia 3 listopada 2008r. W dniu 27 listopada 2009 r. zapadł wyrok oddalający skargę pp. [...] złożoną na powyższą decyzję. Oznacza to, że w tej dacie straciło moc postanowienie o jej wstrzymaniu, a decyzja podlegała wykonaniu. Zgodnie bowiem z treścią art. 61 § 6 ppsa wstrzymanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Tylko w przypadku wyroków uwzględniających skargę zastosowanie znajduje art. 152 ppsa, zgodnie z którym sąd określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc dopiero z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
Słuszne były również rozważania Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w zakresie braku podstaw do zastosowania art. 286 § 2 ppsa w niniejszej sprawie. Przepis ten – wbrew twierdzeniom skarżącej – dotyczy wyroków uwzględniających skargę, co wynika wprost z jego treści. Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa może mieć miejsce w przypadku uwzględnienia skargi na decyzję administracyjną bądź w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu..
W świetle przedstawionej argumentacji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, rzeczą organu II instancji będzie uzupełnienie dowodów i wydanie postanowienia co do istoty sprawy.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152 ppsa orzekł jak w pkt I i II sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.