Uzasadnienie
W dniu [...] maja 2005 r. Stowarzyszenie O. na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska złożyło wniosek o dopuszczenie go do udziału na prawach strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na budowie budynku wielorodzinnego przy ul. [...] w [...].
Pismem z dnia [...] maja 2005 r. Zastępca Naczelnego Architekta Miasta poinformował Stowarzyszenie, iż nie może ono brać udziału w postępowaniu dotyczącym tej inwestycji.
W piśmie tym organ wskazał, iż niniejsze postępowanie ze względu na niewielki zakres przedsięwzięcia inwestycyjnego nie będzie prowadzone w oparciu o przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska. Inwestycja ta nie jest zaliczana do przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko i nie wymaga sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. W związku z tym Stowarzyszenie nie może brać udziału w niniejszym postępowaniu na prawach strony w oparciu o art. 33 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Ponadto art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wyłącza w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę art. 31 kpa.
Zażalenie na w/w pismo złożyło Stowarzyszenie O. zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 kpa stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia.
W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 141 § 1 kpa na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Oznacza to, iż do skutecznego wniesienia przez stronę zażalenia, niezbędne jest spełnienie przesłanki polegającej na tym, iż czynność organu administracji jest postanowieniem. Tymczasem organ I instancji poinformował Stowarzyszenie, iż nie może ono brać udziału w postępowaniu nie w drodze postanowienia lecz pismem.
Wprawdzie, zdaniem organu II instancji, pismo to spełnia warunki, aby uznać je za postanowienie, to jednak odpowiedź dotycząca Stowarzyszenia nie powinna zapaść w drodze postanowienia.
Wojewoda [...] odniósł się również merytorycznie do zarzutów Stowarzyszenia uznając, że może brać ono udziału na prawach strony w sprawie o pozwolenie na budowę budynku wielorodzinnego z usługami, przy ul. [...] w [...], gdyż inwestycja ta nie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Tak więc do tej inwestycji nie mają zastosowania przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska, tylko ustawy Prawo budowlane. Natomiast zgodnie z art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego organizacje społeczne nie są stroną w postępowaniu zmierzającym do wydania pozwolenia na budowę.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Stowarzyszenie O. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciło:
- – rażące naruszenie art. 31 § 2 kpa poprzez stwierdzenie, że odmowa dopuszczenia organizacji społecznej (Stowarzyszenia O.) do udziału w postępowaniu na prawach strony nie wymaga wydania postanowienia;
- – rażące naruszenie art. 15 kpa oraz art. 134 kpa w zw. z art. 144 kpa poprzez stwierdzenie niedopuszczalności wniesienia zażalenia i nie rozpoznanie merytoryczne zażalenia wbrew literalnemu brzmieniu art. 31 § 2 kpa;
- – rażące naruszenie art. 124 § 1 i 2 kpa poprzez bezzasadne przyjęcie, iż odmowa dopuszczenia Stowarzyszenia O. do udziału na prawach strony w postępowaniu wyrażona w piśmie z dnia [...] maja 2005 r. nie jest postanowieniem i nie posiada cech postanowienia w rozumieniu tego przepisu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie narusza art. 134 kpa oraz art. 31 § 2 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy zauważyć, że organy administracji publicznej załatwiają sprawy poprzez wydanie decyzji lub postanowienia, a nie pisząc pismo do strony.
Wysłanie pisma jest możliwe jedynie w przypadku, gdy strona prosi o wyjaśnienie stanu faktycznego lub prawnego właśnie w takiej formie.
Zasadą jest, że organ administracji państwowej załatwia sprawę poprzez wydanie decyzji, jak stanowi art. 104 kpa. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (§ 2 art. 104 kpa).
Natomiast art. 123 kpa stanowi, że organ wydaje postanowienia w kwestii wynikających w toku postępowania tzw. incydentalnych, które nie rozstrzygają o istocie sprawy.
W dniu [...] maja 2005 r. Stowarzyszenie O. złożyło wniosek o dopuszczenie go do udziału na prawach strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na budowie budynku wielorodzinnego przy ul. [...] w [...] i wniosek ten wymagał rozstrzygnięcia w formie postanowienia.
Art. 31 § 2 kpa stanowi, że organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu.
Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji społecznej wbrew twierdzeniu organu II instancji służy zażalenie.
Fakt, że art. 28 ust. 3 prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r. w wersji obowiązującej od dnia 11 lipca 2003 r. wyłącza stosowanie art. 31 kpa w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę oznacza, że art. 31 kpa nie stosuje się rozpoznając wniosek merytorycznie, a nie pod względem formalnym.
Jeżeli zatem Wojewoda [...] uzna pismo z dnia [...] maja 2005 r., wydane przez Zastępcę Naczelnego Architekta Miasta, za postanowienie o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia O. do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę zażalenie na to postanowienie winien rozpoznać merytorycznie.
Z tych względów należy uznać, iż zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 134 kpa w związku z art. 31 § 2 kpa mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jego uchylenia na podstawie art145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).
Rozstrzygnięcie w pkt II wyroku oparto na brzmieniu art. 152 w/w ustawy.