Uzasadnienie
Kierownik Urzędu Rejonowego w G. decyzją znak [...] wydaną [...] czerwca 1991r. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 24 października 1974r. Prawo budowlane nakazał Z. G. rozbiórkę samowolnie wykonanej przebudowy wiatrołapu na klatkę schodową w budynku przy ul. [...] w G. i doprowadzenie budynku do stanu przed przebudową.
Organ uznał że wykonana przebudowa pogorszyła znacznie i tak niekorzystne warunki użytkowania budynku, bowiem zmniejszyła do 2,5 m odległość od budynku sąsiedniego co stanowi naruszenie § 12 Rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 3 lipca 1980r.
Wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji złożyli K. J. i R. J. aktualnie właściciele objętej decyzją nieruchomości podając, że decyzja rażąco narusza art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r.
Po rozpatrzeniu wniosku [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak [...] wydaną dnia [...] lutego 2010r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z [...] czerwca 1991r. podając, że organ nadzoru budowlanego rozpoczął procedurę w oparciu o przepis art. 36 ustawy z 25 października 1974r. Prawo budowlane. Prowadzenie postępowania w oparciu o ten przepis obligowało organ do - po złożeniu przez inwestora projektu technicznego – przeanalizowania projektu a następnie do zakończenia postępowania poprzez wydanie stosownej decyzji na podstawie art. 36 ust. 3 Prawa budowlanego. Tymczasem organ po otrzymaniu projektu wezwał inwestora do przedłożenia kolejnych dokumentów a następnie nie czekając na termin wyznaczony do ich złożenia, w oparciu o przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy wydał decyzję rozbiórkową.
Przepisy art. 36 i 37 Prawa budowlanego z 1974r. regulują dwa odmienne tryby postępowania, które nie mogą być stosowane zamiennie.
Wobec tego, zdaniem organu decyzja kontrolowana została wydana z rażącym naruszeniem art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r.
Odwołanie od tej decyzji złożył Z. B. zarzucając organowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa i art. 107 § 1 kpa.
W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik Z. B. podał, że inwestor dokonał samowolnie prace o zakresie o wiele szerszym niż rozbudowa wiatrołapu. Obowiązek dostarczenia stosownej dokumentacji nałożony postanowieniem z [...] czerwca 1991r. dotyczył wszystkich prac, nie dotyczył natomiast wiatrołapu, którego budowa jako sprzeczna z przepisami, nie wymagała uzyskania dokumentów.
Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak [...] wydaną [...] marca 2010r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż w jego ocenie badana w postępowaniu nadzorczym decyzja jest obarczona wadą rażącego naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. polegającym, na tym, że organ nie ustalił i nie wykazał czy zachodziły przesłanki określone w tym przepisie. Organ co prawda ustalił, że dobudowana klatka schodowa zmniejszyła odległość od sąsiedniego budynku do 2,5 m co jest niezgodne z przepisami wykonawczymi jednak nie wykazał czy ta niezgodność powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. To powoduje, że zdaniem organu odwoławczego decyzja rażąco narusza art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego oraz art. 107 kpa.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Z. B. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu
I instancji oraz o umorzenie postępowania nadzorczego pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi naruszenie art. 7, 8, 16, 77, 78, 80 i 156 § 1 pkt 2 kpa.
Zdaniem pełnomocnika skarżącego organ wykazał jedynie naruszenie przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego do jakiego doszło w zwykłym toku instancji przy wydaniu decyzji rozbiórkowej, nie wykazał natomiast rażącego naruszenia prawa.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontroluje jedynie legalność zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami.)), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana [...] marca 2010r. utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] lutego 2010r. stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z [...] czerwca 1991r. nakazującą na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. rozbiórkę wykonanej przebudowy wiatrołapu.
Kontrolowana decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły w postępowaniu nieważnościowym, które jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego i którego przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 kpa. Jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji jest jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), które określone jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w doktrynie prawa jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa.
O tym czy naruszenie prawa ma charakter rażący decyduje waga naruszenia czyli to czy naruszenie to może być akceptowane w państwie prawa.
Przedmiotem kontroli organów w postępowaniu nadzorczym była decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w G., wydana na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Wyżej wymieniony przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 stanowi, że obiekt wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy podlega przymusowej rozbiórce, jeżeli: po pierwsze – znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, po drugie – powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Dla zastosowania tego przepisu niezbędne jest więc wykazanie, że spełnione zostały równocześnie obie przesłanki. Wystąpienie tych przesłanek powinno być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości, przy czym nie wystarczy podać, że nastąpiło na przykład pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, lecz niezbędne jest podanie, w jakich okolicznościach organ upatruje tego pogorszenia.
Nakaz przymusowej rozbiórki jest najbardziej dolegliwą sankcją dla inwestora, z tego względu powinien on być zastosowany tylko wówczas, gdy nie jest możliwe usunięcie zagrożeń czy pogorszeń przez wprowadzenie zmian na zasadzie art. 40 Prawa budowlanego z 24 października 1974r.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni stanowisko organów, że kontrolowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 37 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy bowiem organ nie ustalił wystąpienia podstawowej przesłanki uprawniającej do nałożenia sankcji przewidzianej w tym przepisie tj. nie ustalił czy obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych dla otoczenia.
Naruszenie warunków dotyczących sytuowania budynków od granicy sąsiedniej działki nie może być utożsamiane z "niebezpieczeństwem" o którym mówi przepis, a zaistnienie którego skutkuje rozbiórkę.
Biorą pod uwagę jednoznaczną treść przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r. należy uznać że kontrolowana decyzja została wydana z jego oczywistym naruszeniem, a skutki, które wywołuje naruszająca prawo decyzja nakazująca rozbiórkę, także wobec zasady obowiązującej na gruncie prawa budowlanego z 1974r., że w wypadku samowoli budowlanej, art. 37 ust. 1 pkt 2 znajdzie zastosowanie nie wtedy, gdy zajdzie taka możliwość, lecz jedynie wówczas gdy występuje taka konieczność – są tego rodzaju, że nie mogą być akceptowane jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Wobec tego organ prawidłowo ocenił, iż kontrolowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.