Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 1099/14 wpłynął na formularzu PPF wniosek D.W. i M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Dane w formularzu PPF zostały uzupełnione wyjaśnieniami które wpłynęły do Sądu w dniu 18 września 2014 r.
Z treści nadesłanego przez wnioskodawców formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2 781 zł miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że są współwłaścicielami działki nr [...] i nr [...] w [...]. Oświadczyli, iż domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Z dodatkowych wyjaśnień wynika, że wnioskodawcy mieszkają w mieszkaniu, które należy do innej osoby fizycznej, w którym nie mają zimnej wody i ogrzewania, nikt z nimi nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego. Toczy się postępowanie o eksmisję i opróżnienie ww. lokalu. Wnioskodawcy oświadczyli, iż w całości jedną emeryturę przeznaczają na prowadzenie spraw sądowych, natomiast druga nie wystarcza na skromne życie (nie wystarcza na minimum socjalne).
Wnioskodawcy oświadczyli, że nie stać ich na wykup leków. Wskazali, iż nie otrzymują żadnej pomocy od organizacji społecznych, jak również nie korzystają z pomocy dzieci i rodziny. Nie posiadają rachunków bankowych, deklaracje podatkowe składa za skarżących ZUS. Dodali że dokonują zakupów bielizny osobistej i butów w zależności od potrzeb i są to wydatki 30-50 zł oraz 100-200 zł.
Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1099/14 odmówiono D.W. i M.W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw.
W sprzeciwie D.W. i M.W. wskazali, że "niesprawiedliwie i rażąco narusza się ich prawo materialne w dochodzeniu swoich spraw, są uporczywie nękani, by pozbawić ich prawa własności. Dlatego skarżącym winna być przyznana pomoc całkowita".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawców sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim.
Konkludując wskazać trzeba, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
W niniejszej sprawie, Sąd nie może prawidłowo i rzetelnie ocenić sytuacji finansowej wnioskodawców wskutek nie udzielenia przez nich szczegółowych informacji. Wnioskodawcy nie wykazali w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajdują się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku nie wynika dostatecznie dużo informacji, na podstawie których Sąd mógłby ocenić sytuację materialną wnioskodawców, w szczególności w świetle nie udzielenia informacji na temat ponoszonych comiesięcznych wydatków, a zatem uniemożliwili sądowi podjęcie decyzji o przyznaniu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Dopiero porównanie koniecznych wydatków z wpływami pozwoli na prawidłową ocenę możliwości materialnych strony, ponadto nie nadesłano kopii dokumentów PIT, które wnioskodawcy otrzymują od ZUS, dokonujący za wnioskodawców rozliczenia z urzędem skarbowym).
Podkreślić należy, że wnioskodawcy otrzymują stale emeryturę, co z kolei skłania do wniosku, że ich sytuacja materialna jest stabilna. Emerytura jest bowiem stale wypłacanym przychodem, z którego skarżący żyją. Gdyby skarżący udzielili odpowiedzi w sposób do którego zostali zobowiązani Sąd miałby podstawy do oceny czy można skarżących zaliczyć do osób wyjątkowo ubogich, spełniających warunek do przyznania prawa pomocy. Złożone przez skarżących oświadczenie jest zaś niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych.
Jeszcze raz podkreślić należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia swojej sytuacji materialnej a zatem przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy.
W związku z niewystarczającym uzasadnieniem wniosku zawartym w formularzu PPF oraz nieustosunkowaniem się skarżących do zawartych w zarządzeniu pytań, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy. Sąd w sytuacji braku informacji wymaganych od wnioskodawcy, na których mógłby oprzeć orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy, uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy i zmuszony był odmówić jego przyznania.
Z tych względów na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.